የግርጌ ማስታወሻ
a አንዳንድ ምሁራን “የእግዚአብሔር ቁጥቋጥ” የሚለው ሐረግ በተዘዋዋሪ መንገድ የሚናገረው ከኢየሩሳሌም መልሶ መቋቋም በኋላ ስለሚገለጠው መሲሕ ነው ይላሉ። ይህ አገላለጽ በአረማይኩ ትርጉም ውስጥ “የይሖዋ መሲህ [ክርስቶስ]” በሚል ተብራርቶ ተቀምጧል። የሚያስገርመው ከጊዜ በኋላ ኤርምያስ መሲሁ ከዳዊት ዘር የተገኘ “ጻድቅ ቁጥቋጥ” መሆኑን ሲገልጽ የተጠቀመበት የዕብራይስጥ ስም (ጼማክ) ከዚሁ ጋር የሚመሳሰል ነው።—ኤርምያስ 23:5፤ 33:15