Ibuot Duopeba
“Bet Enye”
1, 2. (a) Nso mbụme ke afo ekeme ndibụp idemfo? (b) Ndusụk ke otu prọfet 12 oro ẹkedu uwem ke nso utọ ini, ndien nso ikedi edu Micah?
EBỊGHI didie afo ọkọtọn̄ọ ndibet usen oro Jehovah edisiode idiọkido efep ke isọn̄? Adan̄a didie ke afo edima ndika iso mbet enye? Nte osụk ebetde, nso utọ edu ke afo edinyene, ndien didie ke edu emi editụk nte afo odude uwem? Ana in̄wan̄-in̄wan̄ nte ke ibọrọ fo oyokpụhọde ye eke mme aka ufọkabasi emi ẹdude uwem nte mmọ ẹmade, ẹtie ẹbet ndika heaven.
2 Ke adan̄aemi afo etiede ebet akwa usen oro, n̄wed oro prọfet 12 oro ẹkewetde ẹkeme ndinen̄ede n̄n̄wam fi. Ediwak ke otu mme prọfet oro ẹkedu uwem ke ini emi Abasi okoyomde ndida ubiereikpe esie ndi. Ke uwụtn̄kpọ, Micah akanam utom ekpere ini oro mbon Assyria ẹkeyomde ndidi ndisobo Samaria ke isua 740 M.E.N. (Se ekebe emi owụtde ini emi mme prọfet oro ẹkenamde utom ke page 20 ye 21.) Nte ini akakade, usen oro Jehovah ekenịmde ndisobo Judah ama edisịm kpa nte ẹketịn̄de. Sia Micah mîkọfiọkke nnennen ini oro Abasi edidade nsobo oro edi, ndi oro ama anam enye etre ndinam utom, ekerede ke Abasi ọmọn̄ adada nsobo edi? Kop se Micah eketịn̄de mi: “Amaedi ami, nyodori enyịn ke Jehovah. Nyenyene edu editie mbet Abasi edinyan̄a mi. Abasi mi eyeyere mi.” (Micah 7:7) Ih, sia Micah ọkọfiọkde se iditịbede, enye akanam n̄kpọ nte owo ukpeme oro etiede ke tọwa ukpeme esịn ifịk anam utom.—2 Samuel 18:24-27; Micah 1:3, 4.
3. Didie ke Habakkuk ye Zephaniah ẹkenam n̄kpọ ẹban̄a nsobo Jerusalem oro ekedide ke iso?
3 Se ekebe oro owụtde ini emi Zephaniah ye Habakkuk ẹkenamde utom. Afo oyokụt ke mmọ mbiba ẹkenam utom ekpere ini nsobo Jerusalem ke isua 607 M.E.N. Kpa ye oro, mmọ ikọfiọkke m̀mê usenikpe Abasi ama enen̄ede ekpere m̀mê ke ekebebịghi. (Habakkuk 1:2; Zephaniah 1:7, 14-18) Zephaniah ekewet ete: “‘Ẹbet mi,’ uyo Jehovah edi emi, ‘tutu esịm usen eke ndidahade nda ntan̄ mbụme, koro ubiereikpe mi edi . . . man n̄n̄wan̄a mmọ ifụtesịt mi ke idem, ofụri ikan̄-ikan̄ iyatesịt mi.’” (Zephaniah 3:8) Nso kaban̄a Habakkuk emi akanamde utom ke ndondo oro Zephaniah okokụrede utom? Habakkuk ekewet ete: “Koro n̄kukụt emi anade ọnọ ini emi ẹnịmde, enye ayawara esịm utịt, idinyụn̄ isụhu nsu. Enye ekpebebịghi, bet enye; koro enye mîditreke ndisu. Enye idibehe ini.”—Habakkuk 2:3.
4. Nso iketịbe ke ini Zephaniah ye Habakkuk ẹketịn̄de ntịn̄nnịm ikọ, ndien nso edu ke mmọ ẹkenyene?
4 Se iketịbede ke ini ẹkewetde Zephaniah 3:8 ye Habakkuk 2:3 anam ẹfiọk akpan n̄kpọ. Ke ini ndusụk mme Jew ẹkedọhọde ẹte, “Jehovah idinamke eti idinyụn̄ inamke idiọk,” Zephaniah ama atan̄a “usen iyatesịt Jehovah.” Iyatesịt Abasi ekenyene ndisịm mme idụt oro ẹkesuade ikọt Abasi ye mme Jew oro ẹketụtde utọn̄ ke usen oro. (Zephaniah 1:4, 12; 2:2, 4, 13; 3:3, 4) Ndi emekere ke usen ọkpọsọn̄ iyatesịt Abasi ama anam idem enyek Zephaniah? Baba, utu ke oro, enye ekenyene ‘ndibet’ usen Jehovah. Edi afo emekeme ndibụp ete, ‘Nso kaban̄a Habakkuk?’ Enye n̄ko ekenyene ‘ndibet’ usen Jehovah. Afo emenen ndikere ke Zephaniah ye Habakkuk ikadaha usen Jehovah oro ekedide ke iso mfefere mfefere, ikonyụn̄ idụhe uwem nte n̄kpọ eke mmọ ẹkekerede ke inyeneke se iditịbede. (Habakkuk 3:16; 2 Peter 3:4) Edi nte ima iketetịn̄, akpan n̄kpọ oro mme prọfet iba oro ẹkenamde ekedi mmọ ‘ndibet’ edidi usen oro. Ndien afo ọmọfiọk ke se prọfet iba oro ẹkebetde ama etịbe ke isua 607 M.E.N. Ntre mmọ ‘ndikebet’ ama owụt ọniọn̄.
5, 6. Ke ima ikokụt nte uduak Abasi osude, nso ikpedi edu nnyịn?
5 Afo emekeme n̄ko ndinen̄ede nnịm nte ke ‘usen emi Jehovah ediyatde esịt’ ye editịm n̄kpọ emi eyedi; enye iditreke-tre ndidi. Afo emenen̄ede enịm ke enye eyedi. Ukem nte Zephaniah ye Habakkuk, afo ufiọkke nnennen ini emi usen oro edidide. (Mark 13:32) Kpa ye oro, enye iditreke-tre ndidi, ndien ntịn̄nnịm ikọ Bible oro osude idahaemi enen̄ede owụt ke enye ọmọn̄ ọsọp edi. Ntem, se Jehovah eketịn̄de ọnọ mme prọfet oro etiene ebehe fi—“Bet enye.” Ndien kûfre ata akpanikọ emi: Abasi nnyịn edi n̄kukụre Abasi emi “anamde n̄kpọ ọnọ owo emi odoride enyịn ke enye.”—Isaiah 64:4.
6 Afo emekeme ndinen̄ede n̄wụt ke imọ ke ibet usen Jehovah ke ndinam n̄kpọ emi owụtde ke afo emenyene mbuọtidem ke “usen iyatesịt Jehovah” idibehe ini. Afo ndinyene mbuọtidem nnyụn̄ nnam n̄kpọ emi asan̄ade ye mbuọtidem oro ekem ye se Jesus eketịn̄de. Enye ọkọdọhọ mme apostle ye kpukpru mme Christian oro ẹyetde aran ete: “Ẹbọbọ mbọbọ ke isịn mbufo ẹnyụn̄ ẹnam mme utuenikan̄ mbufo ẹsak, mbufo ẹnyụn̄ ẹbiet mme owo emi ẹtiede ẹbet eteufọk mmọ . . . Ifịn emi eteufọk mmọ edidide edikụt mmọ ẹtiede ẹkpeme ẹkop inemesịt! Ke akpanikọ ke ndọhọ mbufo, Enye ayafak ọfọn̄ onyụn̄ anam mmọ ẹtie ke okpokoro, onyụn̄ asan̄a utom ọnọ mmọ.” (Luke 12:35-37) Ke akpanikọ, owo ndinyene nnennen edu editie mbet owụt ke enye enyene mbuọtidem nte ke akwa usen Jehovah iditreke ndidi ke ini oro Abasi ekenịmde.
“BET” NYỤN̄ ‘BEN̄E IDEM’
7, 8. (a) Nso idi utịp ime Abasi? (b) Nso edu ke Peter eteme nnyịn ete inyene?
7 Mme asan̄autom Abasi eyomfịn ẹma ẹbebet usen Jehovah mbemiso Obio Ubọn̄ Abasi ọkọtọn̄ọde ndikara ke heaven ke 1914 ndien ke ẹsụk ẹbebet. Mmọ ndibet iwọrọke ke mmọ ẹwawan̄ ubọk ẹtie. Utu ke oro, mmọ ke ẹsịn ifịk ẹnam utom edinọ ikọ ntiense oro Abasi ọnọde mmọ ete ẹnam. (Utom 1:8) Edi kere ise: Edieke akwa usen Jehovah ekpekedide ke 1914, nso ikpeketịbe inọ fi? Idem edieke enye ekpekedide ke isua 40 emi ẹkebede, ndi afo ama enyene ‘edisana ido uwem onyụn̄ anam mme edinam uten̄e Abasi’ ini oro? (2 Peter 3:11) Nso kaban̄a mbonubon fo emi ẹdide Mme Ntiense m̀mê mme ata ufan fo ke esop? Ke akpanikọ, ini emi ẹtiede ẹbet usen Jehovah mi ọnọ fi ye ediwak owo eken ifet ndinam n̄kpọ man ẹnyene edinyan̄a nte ẹwụtde ke 2 Peter 3:9. Jehovah nditre ndisobo ofụri idiọk editịm n̄kpọ emi mfep ke ndondo oro Obio Ubọn̄ Abasi ọkọtọn̄ọde ndikara anam ediwak owo ẹkabade esịt, kpa nte mbon Nineveh ẹkekabarede esịt ẹnyụn̄ ẹbọhọ. Kpukpru nnyịn imenyene ntak nditịn̄ ukem ikọ apostle Peter emi: “Ẹbat ẹte ke ime Ọbọn̄ nnyịn ọwọrọ edinyan̄a.” (2 Peter 3:15) Ndien ini emi idude mi anam mme owo ẹkeme ndikabade esịt m̀mê ndinam ukpụhọde ke uwem ye usụn̄ ukere n̄kpọ mmọ.
8 Nte ido edide, Christian ekeme ndikere ke se iketịbede ke eyo Micah, Zephaniah, ye Habakkuk ibeheke imọ. Enye ekeme ndidọhọ, “N̄kọ n̄kpọ emi eketịbe ke eset!” Edi nso ke nnyịn ikeme ndikpep nto mme n̄kpọ emi? Nnyịn imetetịn̄ ke Peter ama eteme mme Christian ete ẹnyene ‘edisana ido ẹnyụn̄ ẹnam mme edinam uten̄e Abasi.’ Ke Peter ama eketịn̄ ikọ oro ama, enye ama etịn̄ n̄ko ke oyom inam n̄kpọ efen—oyom nnyịn ‘itie ibet inyụn̄ isọn̄ọ inyene edidu usen Jehovah ke ekikere.’ (2 Peter 3:11, 12) Ke ntre, ana nnyịn ‘inyene usen oro ke ekikere,’ inyụn̄ ‘ibet enye.’
9. Ntak emi ọfọnde nnyịn ‘ndidori enyịn’?
9 Edide nnyịn inam n̄kpọ Jehovah ke isua ifan̄ kpọt m̀mê imanam ke ediwak isua, ndi nnyịn ke ‘idori enyịn inyụn̄ inyene edu editie mbet’ emi Micah ekenyenede? (Rome 13:11) Ke akpanikọ, nte owo, ekeme ndidọn̄ nnyịn ndifiọk ini emi utịt edidide, ndinyụn̄ mfiọk m̀mê ini emi osụhọde ọniọn̄ didie mbemiso n̄kpọntịbe oro adade itie. Edi nnyịn ikemeke ndifiọk. Ti ikọ Jesus emi: “Edieke enyeneufọk ọkpọfiọkde ini emi inọ edidide, enye okpodu ke edidemede ikponyụn̄ iyakke ẹbụn̄ ufọk esie ẹdụk. Mmọdo mbufo n̄ko ẹdu ke mben̄eidem, koro ke hour emi mbufo mîkereke, Eyen owo eyedi.”—Matthew 24:43, 44.
10. Nso ke afo ekpep oto nte apostle John okodude uwem ye idotenyịn oro enye ekenyenede?
10 Se Jesus eketịn̄de edi ata ukem ye se Micah, Zephaniah, ye Habakkuk ẹkewetde. Edi Jesus iketịn̄ke ikọ emi inọ mbon eset, edi eketịn̄ ọnọ mme anditiene enye, eketịn̄ ọnọ nnyịn. Ediwak mme Christian oro ẹnyenede ifịk ẹnen̄ede ẹnam item Jesus oro; mmọ “ẹdu ke mben̄eidem,” ke ẹtie ẹbet. Apostle John ama enịm eti uwụtn̄kpọ ke afan̄ emi. Enye ekedi kiet ke otu owo inan̄ oro ẹkebụpde Jesus ẹban̄a utịt editịm n̄kpọ emi ke Obot Olive. (Matthew 24:3; Mark 13:3, 4) Oro ekedi ke isua 33 E.N., edi ke ini oro, John ikakam ifiọkke ini oro mme n̄kpọ emi ẹditịbede. Idahaemi isua 60 ẹbe tọn̄ọ nte John okobụp Jesus aban̄a utịt editịm n̄kpọ emi. John ọsọn̄, edi enye ikpaha mba, itre ndika iso mbet. Utu ke oro, ke ini enye okokopde nte Jesus ọdọhọde ete: “Ih; ami mmọn̄ ndedi iwiwa,” John ama ọbọrọ ete: “Amen! Di, Ọbọn̄ Jesus.” John ikatuaha n̄kpọfiọk ke nte enye okodude uwem. Enye ama enyene mbuọtidem nte ke ini Jehovah edidade nsobo edi, ke Enye ọyọnọ owo kiet kiet utịp nte utom esie edide. (Ediyarade 22:12, 20) Inamke n̄kpọ m̀mê nsobo oro ekenyene ndidi ini ewe, John ama odu ke “mben̄eidem” nte Ọbọn̄ Jesus eketemede. Ndi afo n̄ko emeben̄e idem?
‘NDIBET’ M̀MÊ ‘NDIKOP UYỤHỌ’?
11. Didie ke mbon eyo Micah ye eke Hosea mîkebietke Micah ye Hosea?
11 Kere n̄kpọ efen oro nnyịn ikemede ndikpep nto mme prọfet oro ẹkedude ke ini oro Jehovah okoyomde ndisobo Israel ye Judah. Ke adan̄aemi Micah ‘okodoride enyịn okonyụn̄ ebetde’ usen Jehovah, ediwak owo ke eyo esie ikebetke. Mmọ ẹma ‘ẹsua se ifọnde ẹnyụn̄ ẹma se idiọkde.’ Micah ama odụri mmọ utọn̄ ete ke edieke mmọ mîkabakede esịt, ke mmọ “ẹyekot Jehovah ẹyom un̄wam, edi enye idiyereke mmọ.” (Micah 3:2, 4; 7:7) Hosea emi akanamde utom ke ukem ini ye Micah akada ikọ oro aban̄ade utọ in̄wan̄ ke ini enye eketịn̄de ikọ ọnọ obio ubọn̄ edem edere Israel, ete: “Ẹsuan n̄kpasịp ẹnọ idem mbufo ke edinen ido; ẹdọk ke ima-mfọnido. Ẹfụn̄ isọn̄ eke ọfọnde n̄kpọ ẹnọ idem mbufo, ke adan̄aemi ini osụk odude ndiyom Jehovah.” Kpa ye oro, ata ediwak owo ikakpan̄ke utọn̄ inọ enye. Mmọ ‘ẹketọ idiọkido’ ẹnyụn̄ ẹdọk ukwan̄ido. (Hosea 10:12, 13) Mmọ ẹma ẹnyịme mme owo ẹnam oburobụt edinam, mmọ ke idemmọ ẹnyụn̄ ẹtiene ẹnam, ‘ẹbuọtde idem ke usụn̄ mmọ’ utu ke ndibuọt idem ke usụn̄ Jehovah. Ndusụk owo mfịn ẹkeme ndibụp ẹte, ‘Ata mme andituak oro ẹkedụn̄de ke Isọn̄ Un̄wọn̄ọ ẹkesan̄a didie ẹnam utọ n̄kpọ oro?’ Hosea okowụt ke ama enyene edu oro akanamde mmọ ẹnam n̄kpọ ntre, kpa edu oro anade nnyịn ifep edieke itiede ibet akwa usen Jehovah. Oro edi, edu editre ndifịna idem mban̄a n̄kpọ ekededi ye edu ‘edikop uyụhọ.’
12. (a) Ke ekperede ndisịm isua 740 M.E.N., nso idiọk edinam ke Hosea eketịn̄ nte nditọ Israel ẹkenamde? (b) Didie ke mme owo ẹkenam n̄kpọ ndiwụt ke ‘imokop uyụhọ’?
12 Ke ini ikọt Abasi ẹkedụkde Isọn̄ Un̄wọn̄ọ, kpa isọn̄ oro ọkọfiọrọde mmọn̄eba ye aranọkwọk, n̄kpọ ama enen̄ede ọfọn ye mmọ. Mmọ ẹkenam n̄kpọ didie? Hosea ama etịn̄ se Jehovah eketịn̄de aban̄a mmọ, ete: “Nte in̄wan̄ mbiet mmọ etiede anam mmọ ẹkop uyụhọ. Mmọ ẹkop uyụhọ ẹnyụn̄ ẹtan̄ idem. Ntak edi oro mmọ ẹfrede mi.” (Hosea 13:6) Abasi ama ododụri ikọt esie utọn̄ aban̄a n̄kpọ emi ke ediwak isua ke edem. (Deuteronomy 8:11-14; 32:15) Edi, ke eyo Hosea ye Amos, nditọ Israel ẹma ẹfre Jehovah ye mme mbet esie—‘mmọ ẹma ẹkop uyụhọ.’ Amos etịn̄ se mmọ ẹkenamde in̄wan̄-in̄wan̄. Enye ọdọhọ ke ediwak owo ẹma ẹda mme ọsọn̄urua n̄kpọ ẹbana ufọk mmọ, ndien ndusụk ubon ẹkekam ẹnyene ufọk iba iba. Mmọ ẹma ẹdia ata nti udia, ẹkama ata ọsọn̄urua akrasi ẹn̄wọn̄ nti wine, ẹnyụn̄ ẹfiọn̄ọ “ata nti aran,” eyedi enem ufụk aran. (Amos 3:12, 15; 6:4-6) Afo ọmọfiọk ke inyeneke se ikọdiọkde ke ndinam ekededi ke otu mme n̄kpọ emi, edi se ikọdiọkde ekedi ndida mmọ ke akpan n̄kpọ n̄kaha.
13. Nso akpan ndudue ke nditọ Israel, edide imọ m̀mê ubuene, ẹkenam?
13 Ke akpanikọ, idịghe kpukpru owo ke obio ubọn̄ edem edere ẹkenyene n̄kpọ ẹnyụn̄ “ẹkop uyụhọ.” Ndusụk mmọ ẹkedi ubuene ndien ẹkenyene ndin̄wan̄wana idem man ẹnyene se mmọ ye ubon mmọ ẹdade ẹdu uwem. (Amos 2:6; 4:1; 8:4-6) Ukem oro ke edi mfịn ke ediwak itie ke ererimbot. Ndi item oro Abasi ọkọnọde ke Hosea 13:6 ama ebehe mme ubuene ke Israel eset, ndien ndi enye ebehe nnyịn mfịn? Ke akpanikọ, ebehe. Jehovah ama owụt ke imọ iyomke ata andituak ibuot nnọ imọ, edide imọ owo m̀mê ubuene, owụk ntịn̄enyịn akaha ke n̄kpọ obụkidem tutu enye ‘efre Abasi.’—Luke 12:22-30.
14. Ntak emi ọfọnde ndidụn̄ọde nse m̀mê nnyịn ke ibebet usen Jehovah?
14 Sia nnyịn idude uwem ke ini emi ikụtde nte ediwak ntịn̄nnịm ikọ Bible ẹsude, nnyịn imenyene ekese ntak ndidu ke edidemede, ndiben̄e idem, nnyụn̄ ntie mbet usen Jehovah. Nso edieke edide nnyịn imebet ke ndusụk ini idahaemi, idem ke ediwak isua? Ke ini edem, nnyịn ima isịn ifịk ikwọrọ ikọ inyụn̄ inam mme ubiere oro ẹkewụtde ke nnyịn imenịm ke usen Jehovah ọmọn̄ ededi ke mîbịghike. Edi enye idịghe kan̄a. Ndi nnyịn ke isụk ibebet? Bụp idemfo ete, ‘Ndi ami ke nnen̄ede ntie mbet usen Jehovah, mîdịghe ndi mmọtọn̄ọ ndifre enyịn?’—Ediyarade 2:4.
15. Nso idi ndusụk n̄kpọ oro ẹwụtde ke ekeme ndidi nnyịn imakpa mba ndibet usen Jehovah?
15 Nnyịn imenyene ediwak usụn̄ ndidụn̄ọde nse m̀mê nnyịn ke ibebet usen Jehovah, edi nnyịn imekeme ndida mme n̄kpọ oro Amos eketịn̄de aban̄a mbon eyo esie oro ‘ẹkekopde uyụhọ’ ndụn̄ọde idem nnyịn. Nte idụn̄ọrede idem nnyịn, imekeme ndise m̀mê imọtọn̄ọ ‘ndikop uyụhọ.’ Christian oro ekikere ye edinam esie ke ini edem ẹkesiwụtde ke enye ke ebet usen Jehovah ekeme nditọn̄ọ ndiyom ndinyene ọsọn̄urua ufọk m̀mê ọsọn̄urua ubomisọn̄, utọ ọfọn̄ oro ẹsịnede idahaemi, ọsọn̄urua n̄kpọ mbanaidem, m̀mê ata eti wine ye ndunụm udia. Idụhe itie ndomokiet ke Bible oro ọdọhọde ke ana nnyịn isasua inem uwem ke ntak ido ukpono. Owo emi anamde utom ọkpọsọn̄ ekpenyene ‘ndidia nnyụn̄ n̄n̄wọn̄ nnyụn̄ n̄kụt se ifọnde ke kpukpru ọkpọsọn̄ utom esie.’ (Ecclesiastes 3:13) Edi se idiọkde edi Christian ndisịn ekikere esie kpukpru ini ke udia, mmịn, ye mbanaidem. (1 Peter 3:3) Jesus ama etịn̄ ete ke ndusụk mbon oro ẹkeyetde aran ke Asia Minor ẹma ẹkpọn̄ akpan n̄kpọ oro mmọ ẹkpekesịnde idem ẹnam, ẹsịn idem ẹbịne ikpîkpu n̄kpọ, emi owụtde ke utọ n̄kpọ oro ekeme nditịbe nnọ mme Christian. (Ediyarade 3:14-17) Ndi utọ n̄kpọ oro etịbe ọnọ nnyịn mfịn? Ndi ‘imokop uyụhọ’ inyụn̄ isịn idem ikaha iyom mme n̄kpọ obụkidem? Ndi imakpa mba ndibet usen Jehovah?—Rome 8:5-8.
16. Ntak emi mîfọnke ndisịn udọn̄ nnọ nditọ nnyịn ndidu uwem ‘edikop uyụhọ’?
16 Item oro nnyịn inọde nditọ nnyịn ye mbon en̄wen ekeme ndiwụt ke akak nnyịn nditie mbet akwa usen Jehovah. Christian ekeme ndidọhọ ete: ‘Mma ntre ndika ufọkn̄wed m̀mê ndinam ndusụk utom sia n̄kekerede ke utịt ọmọn̄ ededi. Idahaemi ana n̄kụt ke nditọ mi ẹbọ ukpep oro edinamde mmọ ẹkop inem uwem.’ Ekeme ndidi ndusụk owo ke eyo Hosea ẹma ẹnyene ukem ekikere oro. Edieke ẹkenyenede, ndi item oro mmọ ẹkenọde nditọ mmọ ẹban̄a ‘edikop uyụhọ’ ama enyene ufọn ọnọ nditọ mmọ? Ndien edieke nditọ emi ẹkedude ini oro ẹkpekeyomde ndidu uwem ‘edikop uyụhọ’ m̀mê ndidu inem uwem, n̄kpọ ekpeketie didie ye mmọ ke isua 740 M.E.N., emi mbon Assyria ẹkesobode Samaria?—Hosea 13:16; Zephaniah 1:12, 13.
BET USEN JEHOVAH ORO MÎDITREKE NDIDI
17. Didie ke nnyịn ikpekpebe Micah?
17 Ukem nte ata mme andituak ibuot nnọ Abasi ke eset, nnyịn imenyene mbuọtidem nte ke se Abasi ọn̄wọn̄ọde oyosu ke nnennen ini oro enye enịmde. (Joshua 23:14) Prọfet Micah ama enyene ọniọn̄ etie ebet Abasi edinyan̄a esie. Sia edide imọfiọk mme n̄kpọ oro ẹketịbede ke eset, an̄wan̄a nnyịn ke ẹkekan Samaria ke eyo Micah. Nso kaban̄a nnyịn ye ini emi idude uwem mi? Ke ini nnyịn ifiakde itie ikere, ndi ana in̄wan̄-in̄wan̄ nte ke nnyịn ima inam nti ubiere ke mme utọ n̄kpọ nte utom idịbi udia, usụn̄ uwem nnyịn, ye utom uyọhọ ini oro inamde? Edi akpanikọ ke nnyịn ifiọkke “usen ye hour oro.” (Matthew 24:36-42) Edi, edieke nnyịn inyenede ukem edu oro Micah ekenyenede inyụn̄ inamde n̄kpọ nte enye akanamde, emi owụt ke nnyịn imenyene ọniọn̄. Ndien ke ini ẹdinamde Micah eset edidu uwem ke isọn̄ oro ẹnamde afiak edi Paradise, esịt eyenen̄ede enem enye ndifiọk ke nnyịn ima ibọ ufọn ito ntịn̄nnịm ikọ esie ye uwụtn̄kpọ mbuọtidem esie. Nnyịn ndidu ini oro oyowụt ke Jehovah edi Abasi edinyan̄a!
18, 19. (a) Ewe afanikọn̄ ke Obadiah okodụri owo utọn̄ aban̄a? (b) Nso idotenyịn ke Obadiah ọkọnọ nditọ Israel?
18 Nnyịn imenen̄ede inyene ntak ndinyene mbuọtidem. Ke uwụtn̄kpọ, kere ban̄a ibio ibio n̄wed ntịn̄nnịm ikọ Obadiah. Enye enen̄ede etịn̄ n̄kpọ aban̄a Edom eset, anamde ẹfiọk ubiereikpe oro Jehovah ọkọnọde mmọ ke ntak oro mmọ ẹkenamde n̄kpọ ke idiọk usụn̄ ye Israel ‘eyeneka’ mmọ. (Obadiah 12) Nsobo oro ẹkebemde iso ẹtịn̄ ẹban̄a do ama etịbe, nte ikenemede ke Ibuot 10 ke n̄wed emi. Mbon Babylon emi Nabonidus akakarade ẹma ẹkan Edom ke ufọt ufọt ọyọhọ isia ikie itiokiet M.E.N., ndien toto ke ini oro Edom idụhe aba. Edi enyene akpan n̄kpọ efen emi odude ke etop Obadiah emi enyenede n̄kpọ ndinam ye nnyịn nditie mbet akwa usen Jehovah.
19 Afo ọmọfiọk ke Abasi akada Babylon oro okosobode Edom ọnọ ikọt Esie oro mîkanamke akpanikọ ufen n̄ko. Ke isua 607 M.E.N., mbon Babylon ẹma ẹsobo Jerusalem ẹnyụn̄ ẹda mme Jew ẹka ntan̄mfep. Obio oro ama ana ndon ini oro. Ndi utịt ekedi oro? Baba. Jehovah ama anam Obadiah etịn̄ nte ke nditọ Israel ẹyefiak ẹnyọn̄ obio mmọ. Afo emekeme ndikot ọnọ-ndọn̄esịt un̄wọn̄ọ emi ke Obadiah 17: “Mbon oro ẹbọhọde ẹyedu ke Obot Zion, obot emi oyonyụn̄ akabade edi edisana; ndien mbonufọk Jacob ẹyeda mme n̄kpọ oro ẹnyenede mmọ ẹnyene.”
20, 21. Ntak emi Obadiah 17 ọkpọnọde nnyịn ndọn̄esịt?
20 Mbụkeset owụt ke se Jehovah ọkọdọhọde Obadiah etịn̄ ama etịbe. Abasi ama ebem iso etịn̄ ke eyetịbe, ndien ama etịbe. Ediwak tọsịn mbon Judah ye Israel ẹma ẹfiak ẹnyọn̄ọ obio mmọ ke isua 537 M.E.N. Jehovah ama an̄wam mbon oro ẹkefiakde ẹnyọn̄ọ, ndien mmọ ẹma ẹnam isọn̄ oro akanade ndon do akabade edi paradise. Afo omokot aban̄a utịbe utịbe usụn̄ oro ẹkenamde isọn̄ oro afiak ọfọn ke ntịn̄nnịm oro ẹdude ke Isaiah 11:6-9 ye 35:1-7. Ata akpan n̄kpọ edi nte ke ẹma ẹfiak ẹtọn̄ọ utuakibuot akpanikọ ke temple Jehovah oro ẹkefiakde ẹbọp. Ntem, Obadiah 17 ọnọ nnyịn nsọn̄ọ efen nte ke nnyịn imekeme ndibuọt idem ke mme un̄wọn̄ọ Jehovah. Mmọ isitreke ndisu.
21 Obadiah ekeberi ntịn̄nnịm ikọ esie ye ọkpọikọ emi: “Itie edidem ayakabade edi eke Jehovah.” (Obadiah 21) Sia afo enịmde emi ke akpanikọ, afo ke etie ebet utịbe utịbe ini oro Jehovah edinamde Jesus Christ akara ofụri ekondo, esịnede isọn̄ nnyịn emi, ndien owo ndomokiet idibiọn̄ọke enye. Edide ebịghi afo ọkọtọn̄ọ ebet usen Jehovah—ye mme edidiọn̄ oro enye edidade edi—m̀mê ibịghike, afo emekeme ndinen̄ede nnịm ke usen Jehovah oro Bible etịn̄de aban̄a iditreke ndidi.
22. Ntak emi akpamade ndinyene utọ idotenyịn oro ẹtịn̄de ke Habakkuk 2:3 ye Micah 4:5?
22 Ntem, odot ndifiak ntịn̄ ikọ mbuọtidem oro Habakkuk eketịn̄de, emi enen̄erede ebehe eyo nnyịn emi, ete: “Koro n̄kukụt emi anade ọnọ ini emi ẹnịmde, enye ayawara esịm utịt, idinyụn̄ isụhu nsu. Enye ekpebebịghi, bet enye; koro enye mîditreke ndisu. Enye idibehe ini.” (Habakkuk 2:3) Idem ọkpọkọm etie mme owo nte ke akwa usen Jehovah ebịghi ndidi, usen oro iditreke ndidi ke nnennen ini oro Abasi ekenịmde. Se Jehovah ọn̄wọn̄ọde ọnọ nnyịn edi oro. Mmọdo mbon oro ẹma ẹkenam n̄kpọ Abasi ke ediwak isua ye mbon oro ẹtọn̄ọde ndituak ibuot nnọ enye ke ndondo emi ẹkeme ndika iso nnam n̄kpọ esie nnyụn̄ nnyene utọ mbuọtidem oro Micah 4:5 etịn̄de aban̄a ete: “Nnyịn idisan̄a ke enyịn̄ Jehovah Abasi nnyịn ke nsinsi nsinsi.”
MME AKPAN N̄KPỌ NDITIE N̄KERE
• Nso akpan edu ke Micah 7:7; Habakkuk 2:3; ye Zephaniah 3:8 ẹwụt nte afo ekpenyenede?
• Ntak emi item oro odude ke James 5:10, 11 edide akpan n̄kpọ onyụn̄ enyenede ufọn ọnọ fi?
• Didie ke afo nditie n̄kere se idude ke 2 Peter 3:9, 11, 12, 14 ekeme ndinyene ufọn nnọ fi?
DIDIE KE AFO EDIBỌ UFỌN?
• Edide afo edi imọ owo m̀mê ubuene, nso ke afo ekeme ndikpep nto Amos 3:15; 5:11; ye Haggai 1:4-7?
• Nso ukpụhọde odu ke ndidu uwem edikop uyụhọ ye edibet usen Jehovah?—Habakkuk 3:17, 18.
• Ntak emi oyomde afo enen̄erede etie ebet usen Jehovah?—Zephaniah 1:12-15.
[Ndise ke page 153]
Zephaniah
[Ndise ke page 154]
“‘Ẹbet mi,’ uyo Jehovah edi emi.”—Zephaniah 3:8
[Mme ndise ke page 160]
Nso orụk uwem ke afo esịn udọn̄ ọnọ nditọ fo ẹdu?
[Ndise ke page 163]
Nnyịn inam n̄kpọ Jehovah ke idatesịt ye idotenyịn edidu uwem ke nsinsi