Mukanda samu na kuzaba mingi mambu yina ba me zonzila na Mukanda ya lukutakanu luzingu mpe kisalu
2-8 MAI
BIMVWAMA YA BIBLIA | 1 SAMUELE 27-29
“Mayela ya Davidi samu na kunwana”
it-1-F 71
Akishi
Ntangu Davidi vandá kima mfumu Saule, yandi kwendá bumbana bambala zole kisika yina Mfumu Akishi vandá yala. Mbala ya ntete yina yandi kimá kuna, bantu vandá tala yandi faso mbeni (ennemi), na yawu Davidi vuná bulawu. Ni yina salá ti Akishi tala yandi faso muntu ya pamba mpe bika yandi kwenda. (1 Sa 21:10-15; Nku 34: Mambu yina ke na zulu; 56: Mambu yina ke na zulu) Mbala ya zole yandi kwizá na basoda 600, na bakento mpe bana ya bawu. Akishi pesá bawu bisika ya kuvanda na mbanza ya Tiklag. Na kati ya mvula mosi na bangonda yiya yina Davidi na basoda ya yandi lutisá kuna, Akishi vandá kanisa ti ba vandá nwanisa babwala ya Yuda, kasi ya vandá ve faso yina. Davidi na bantu ya yandi vandá nwanisa bantu ya Geshure, bantu ya Girzi, mpe ya bantu ya Amaleki. (1 Sa 27:1-12) Luvunu na Davidi simbá. Na yawu ntangu yandi vandá yindama na kwenda nwanisa mfumu Saule, Akishi zozá na Davidi yandi kukengidila. (garde du corps personnel) Ni “Bamfumu ya nkaka” ya bantu ya Philistia mangá Davidi landa bawu mpe ba vutulak’ yandi na basoda ya yandi na mbaza ya Tiklag. (1 Sa 28:2; 29:1-11) Ntangu Davidi kumá mfumu, yandi kwendá nwanisa bwala ya Gati, kasi ba kufwá ve Akishi samu ti yandi vandá ntete moyo na kubanda ya kimfumu ya Salomo.—1 Mf 2:39-41; tala GATH.
Ba-jeune—yinki beno lenda sala samu bampangi sala beno konfianse?
8 Beto tala mambu ya nkaka ya mpasi yina kuminá David. Yehova solá David na kukuma mfumu, kasi yandi vingilá bamvula mingi avant na kukuma mfumu ya Juda. (1 Sa. 16:13; 2 Sa. 2:3, 4) Na kati ya bantangu yina, yinki sadisá David na kuvingila na ntima ya yinda? David sadilá ntangu ya yandi na kusala nyonso yina yandi lenda sala, kasi, yandi biká ve basusi manisa yandi kuraje. Na kifwani, lere yandi vandá ya kubumbana na bwala ya bafilistin, David sadilá ntangu ya yandi na kunwanisa ba-enemi ya Izrael. Samu yandi vandá sala yawu, yandi bumbá ba-frontiere ya bwala ya Juda.—1 Sa. 27:1-12.
it-2-F 255 § 6
Luvunu
Samu ti Biblia ke niminá luvunu, ya zola zonza ve ti muntu me lunga kupesa bansangu ya tsyeleka na bantu yina me lunga ve kuzaba yawu. Yesu pesa malongi yayi: ‘Beno pesa ve bima ya santu na bayimbwa samu ti bawu lenda kubalukila beno mpe kutatika beno. Beno losa ve misanga ya beno na ntwala ya bangulu samu ti bangulu lenda kudyata yawu.’ (Mt 7:6) Ni na yina na bantangu ya nkaka Yesu vandá kima kupesa bansangu nyonso to kupesa bamvuntu na byuvu yina yandi zabá ti ya lenda sosila bantu mindondo. (Mt 15:1-6; 21:23-27; Yn 7:3-10) Faso mosi mpe Abrahami, Izaki, Rahabi, na Elisha pesá ve bansangu ya kulunga to bumbá bamambu ya nkaka na bantu yina vandá sadilá ve Yehova.—Kub 12:10-19; chap 20; 26:1-10; Yos 2:1-6; Zk 2:25; 2Mf 6:11-23.
Matadi ya ntalu ya kimpeve
w10-F 1/1 20 § 5-6
Bantu ya kufwa lenda sadisa kwandi bantu yina ke moyo?
Kanisa na mambu yayi. Biblia ke zonzá ti ntangu muntu ke kufwaka, yandi “ke vutukaka na ntoto” kaka na ntangu yina, ‘mabanza ya yandi ke zimbanaka.’ (Nkunga 146:4) Saule na Samuele zabá ti Nzambi niminá mambu ya kwenda tala bantu yina ke solola na bampeve. Dyaka, mwa ntangu fioti na mantwala, Saule katulá bisalu nyonso ya yimbi ya bunganga na bwala ya bawu!—Balevi 19:31.
Kanisa na mambu yayi. Kana Samuele vandá ntete na luzingu faso mpeve, yandi zolá manga kulanda misiku ya Nzambi mpe kuwisana na nganga ya kisi samu na kukutana na Saule? Beto zimbana ve ti Yehova zengá kusolola na Saule. Na yawu, nganga ya kisi lenda tumisa kwandi Nzambi ya kulutila ngolo na kusolola na Saule na zila ya Samuele yina kufwaka? Ata fioti ve. Ya na talaná pwelele ti, “Samuele” yina vandá solola na Saule, vandá ve Samuele yina sadilá Yehova tii na lufwa ya yandi. Kasi ya vandá mpeve ya yimbi— diabulu, Samuele ve.
9-15 MAI
BIMVWAMA YA BIBLIA | 1 SAMUELE 30-31
“Kuzwa bukindi na Yehova Nzambi ya nge”
w06-F 1/8 28 § 12
Vanda na boma ya Yehova—Nge ke vanda na kilengi!
12 Boma yina Davidi vandá ya yawu na Yehova suká ve kaka na kukanga yandi nzila ya kusala mambu ya yimbi. Kasi ya pesá mpe yandi ngolo ya kusala bamambu na bangu nyonso na mantwala ya bamambu ya mpasi. Davidi na bantu ya yandi kuzwá kisika ya kubumbana na Tiklag bwala ya bantu ya Filistia na kati ya mvula mosi na bangonda yiya, yina yandi vandá kima Saule. (1 Samuele 27:5-7) Kilumbu mosi ntangu ba vandá ve, bantu ya Amaleki yoká mbanza ya Tiklag mpe kangá bakento ya bawu, bana mpe bibulu ya bawu. Kima ya ntete yina Davidi na bantu ya yandi salá ntangu ba vutuká, ni kudila ntangu ba talá mambu nyonso yayi. Na yina bantu ya yandi zonzá ti ba ke kufwa yandi. Davidi lembá ve ata ti mambu yayi vandá kwamisa yandi mingi. Samu ti Davidi vandá na boma ya Yehova yandi lombá yandi lubakusu. (Bingana 24:10) Biblia ke zonza ti ‘Kasi Davidi kuzwaka bukindi na lubakusu ya Yehova Nzambi ya yandi.’ Na lubakusu ya Yehova, Davidi na basoda ya yandi nungá bantu ya Amaleki mpe botolá bakento, bana mpe bibulu ya bawu.—1 Samuele 30:1-20.
w12-F 15/4 30 § 14
Yehova ke bumbá beto samu na mpulusu (salut)
14 Davidi lutisá bamambu mingi ya mpasi na luzingu ya yandi. (1 Sa. 30:3-6) Kasi yandi vandá na kiminu ti Yehova zabá yina bamambu ya mpasi yayi vandá sala yandi na ntima. (Tanga Nkunga 34:18; 56:8.) Nzambi zaba mpe yina bampasi beto ke na lutisá ke na salá beto na ntima. Yandi ke kwiza pene pene na beto ntangu beto ke vandá na “mawa” to ya ‘kunyokwama na mabanza.’ Makanisi yayi lenda pesa beto ngolo mutindu ya salá na Davidi yina yimbaka: ‘Munu ke na kiese mingi na luzolo ya nge ya kukwikama, samu nge me tala mpasi ya munu; Nge me zaba mpasi ya munu ya ngolo.’ (Nku. 31:7) Yehova ke suká ve kaka na kutala mawa ya beto. Yandi ke pesá beto ngolo mpe ke kindisá beto. Yandi ke salá mpe yawu na nzila ya balukutakanu ya beto.
Matadi ya ntalu ya kimpeve
w05-F 15/3 24 § 8
Bamambu ya mfunu ya buku ya ntete ya Samuele
30:23, 24. Davidi sadilá musiku yina ke na Kutanga 31:27 samu na kubaka lukanu. Lukanu yango ke na lakisá ti Yehova ke pesá mfunu na ba yina ke tulá diboko na bisalu ya kimvuka. Na yawu, kisalu ni kisalu beto ke sala, “beto sala yawu na ntima mosi mutindu ti beto ke na kusala kisalu ya Mfumu, kasi ya bantu ve.”—Bakolose 3:23.
16-22 MAI
BIMVWAMA YA BIBLIA | 2 SAMUELE 1-3
“Yinki beto lenda longoka na ‘nzimbu ya mawa’ yina Davidi yimbá samu na Saule na Yonatani?”
w00-F 15/6 13 § 9
Lakisa buzitu na ba yina ke na zulu ya beno
9 Bankwamusu yayi vandá sala kwandi mpasi mingi na Davidi? Davidi dilá na Yehova ti ‘bantu ya ntima ya yimbi ke na sosaka luzingu na munu.’ (Nkunga 54:3) Yandi fungulá ntima ya yandi nyonso na Yehova: ‘Katula munu na maboko ya bambeni ya munu, O Nzambi ya munu; . . . Bantu ya ngolo ke nwanisa munu, Kasi ya kele ve samu munu me sala yintu ngolo to me sala disumu, O Yehova. Ata munu salaka ve yimbi, ba ke baka mbangu mpe ke yilama samu na kunwanisa munu. Telama na ntangu munu ke bokila mpe tala.’ (Nkunga 59:1-4) Beno zaba yinki ya ke salá ntangu muntu yina ke na lutumu ke landá muntu na mambu yina yandi me sala ve? Davidi lembá ve na kulakisa buzitu na mfumu Saule. Na lufwa ya Saule, na kisika ya kuvanda na kilengi, Davidi yimbá nzimbu ya mawa: ‘Saule na Yonatani, bantu yina ba zolaka mingi mpe bantu ya mfunu mingi na luzingu ya bawu [. . .]. Ba vandaka na mbangu kuluta bakoko-mbele, Ngolo kuluta bankosi. O bana ya bakento ya Izraele, beno dila Saule.’ (2 Samuele 1:23, 24) Saule nyokolá mingi Davidi, kasi Davidi pesá kifwani ya mbote na yina me tadila kuvanda na buzitu ya tsyeleka samu na kiasola (l’oint) ya Yehova.
w12-F 15/4 10 § 8
Kuteka mpangi—kidimbu ya bantangu ya nsuka!
8 Biblia ke zonzilá bifwani ya bantu mingi yina lakisá kukangama na bampangi. Beto zonzila zole na kati ya bawu mpe bileso beto lenda benda na bifwani ya bawu. Beto zonzila ntete muntu yina lakisá kukangama na Davidi. Yonatani mwana ya ntete ya Saule zolá vanda mfumu na Izraele na manima ya tata ya yandi. Kasi ni faso yina ve Yehova vandá tala bamambu. Yehova solá Davidi, mpe Yonatani ndimak’ yawu. Yandi salá ve kimbanda na kiasola ya Nzambi. Kasi ba “kumaka na kindiku ya ngolo” mpe Yonatani zengá ndefi (juré) ti yandi ke vanda ya kukangama na Davidi. Yandi pesá mpe Davidi bilele ya yandi, mbele ya yandi ya kunwana, munani (arc) mpe ceinture ya yandi, samu na kupesa yandi lukumu ya kimfumu. (1 Sa. 18:1-4) Yonatani salá nyonso yina vandá na ngolo ya yandi samu na ‘kukindisa Davidi,’ yandi salak’ yawu tii na kunwanina nkumbu ya Davidi na mantwala ya Saule. Yandi zonzá na yandi: “Nge ke vanda mfumu ya Izraele, mpe munu ke vanda muntu ya zole na manima ya nge.” (1 Sa. 20:30-34; 23:16, 17) Ya ke na lakisá pwelele samu na yinki na lufwa ya Yonatani Davidi lakisá kyadi ya mingi mpe luzolo ya yandi na nzimbu ya mawa yina yandi yimbaka.—2 Sa. 1:17, 26.
Matadi ya ntalu ya kimpeve
it-1-F 928-929
Mpangi
Ba ke sadilá mpe “mpangi” samu na bantu yina ke kintwadi na kulanda nzila mosi, mpe na faso ya bawu ya kutadila bamambu. Na kifwani, mfumu Hirami ya Tire bokilá mfumu Salomo mpangi ya yandi, kaka ve samu bawu zole vandá bamfumu, kasi mpe samu ba vandá na kuwisana na yina me tadila bima ya kutunga yinzo ya Nzambi. (1 Mf 9:13; 5:1-12) Davidi soniká: ‘Tala! Ya ke mbote ya tsyeleka mpe kiese mingi ti bampangi kuzinga kintwadi na bumosi!’ Ya zola zonza ve ti ya me lunga kaka kuvanda mpangi ya menga samu na kuvanda na kizunu mpe bumosi. (Nku 133:1) Davidi na Yonatani vandá ve bampangi ya menga, ni faso ya bawu ya kutadila bamambu mpe luzolo yina ba vandá na yawu na bampangi muntu natá Davidi na kubokila Yonatani mpangi ya yandi. (2 Sa 1:26) Bantu yina ke lutisá ntangu kintwadi mpe yina ke tadilá bamambu faso mosi, ya vanda ya mbote to ya yimbi, ba lenda bokila bawu mpe bampangi.—Bin 18:9.
23-29 MAI
BIMVWAMA YA BIBLIA | 2 SAMUELE 4-6
“Vanda na boma ya mingi ya kunyongisa Yehova”
w05-F 15/5 17 § 7
Bamambu ya kulutila mfunu ya buku ya zole ya Samuele
6:1-7. Davidi vandá na dikanisi ya mbote mpe na ntima ya mbote ntangu yandi sosá kunata sanduku. Kasi kunata yawu na pusu vandá ve ya kukwelana na musiku ya Nzambi. Ni na yawu ya simbá ve. (Kubasika 25:13, 14; Kutanga 4:15, 19; 7:7-9) Mambu yina Uzah salá ntangu yandi simbá sanduku, me lakisa mpe ti makanisi ya mbote ya muntu lenda soba ata kima na misiku ya Nzambi.
w05-F 1/2 27 § 20
Yehova ke salá ntangu nyonso mambu ya lunungu
20 Beto zimbana ve ti Uzah zabá misiku. Sanduku vandá kidimbu ya kutalana ya Yehova. Misiku vandá zonza ti muntu yina vandá ve na luve ya kusimba sanduku, kana yandi siba yawu, yandi ke kufwa. (Kutanga 4:18-20; 7:89) Kasi, kunata sanduku ya santu vandá ve mambu ya kusakana. Uzah zabá musiku samu yandi vandá Mulevi (kasi yandi vandá ve nganga ya Nzambi). Mpe sanduku me vanda bamvula mingi na yinzo ya tata ya yandi. (1 Samuele 6:20–7:1) Ya salá bamvula 70 kuna tii ntangu Davidi baká lukanu ya kukatula yawu. Ya ke lakisa ti, Uzah zabá musiku na yina me tadila sanduku banda bumwana ya yandi.
w05-F 1/2 27 § 21
Yehova ke salá ntangu nyonso mambu ya lunungu
21 Mutindu beto me zonza yawu na zulu, Yehova ke na makoki ya kutanga bantima ya beto. Tembe ve, Yehova kwizá tala ti Uzah vandá na makanisi ya yimbi na ntima. Ata Biblia ke zonzá ve wapi yina vandá makanisi yango ya yimbi, kasi ya ke zonzilá mambu yina Uzah salaka faso “dyambu ya kukondwa buzitu”. Uzah vandá kwandi muntu ya lulendo na mutindu yina ya lenda nata yandi na kusala mambu yina yandi lungá ve kusalá? (Bingana 11:2) Kuzaba ti sanduku me lutisa batangu mingi na yinzo ya tata ya yandi mpe kunata yawu na meso ya bantu nyonso, pesá kwandi yandi lulendo ya kulutila? (Bingana 8:13) Kiminu ya yandi vandá kwandi fioti na kukanisa ti diboko ya Yehova vandá kufi na kukanga sandunku ya santu, yina vandá kindimbu ya kutalana ya Yehova? Beto lenda vanda na kundima ti Yehova salá kaka mambu ya lunungu. Tembe ve, Yehova kwizá tala kima na ntima ya Uzah yina vandá lomba ba semba (punition) yandi mbala mosi.—Bingana 21:2.
Matadi ya ntalu ya kimpeve
w96-F 1/4 29 § 1
Beto losa ntangu nyonso kizitu (fardeau) ya beto na Yehova
Mambu yina kuminá Uzah ke mpe foti ya Davidi. Na kubanda Davidi dasuká, mpe na manima yandi kumá na boma. Mambu yina yandi salá ke na lakisá ti bantangu ya nkaka, ata bantu yina ke na kidinku ya mbote na Yehova na ntangu ya mpasi, lenda sala mambu yina ke mbote ve. (2 Samuele 6:8, 9) Kindiku ya yandi ya mbote na Yehova kumá na mpasi mingi. Samu ti Davidi landá ve misiku na yina me tadila mutindu ya kunatina sanduku, beto lenda zonza ti yandi losá ve kizitu na Yehova. Ya ke kuminá mpe beto? Ntangu ya nkaka beto ke kutaná na bampasi yina kumanga kutumama na misiku ya yandi ke nataka. Ntangu ya ke salamá, beto ke losá kwandi foti nyonso na Yehova?—Bingana 19:3.
30 MAI–5 JUIN
BIMVWAMA YA BIBLIA | 2 SAMUELE 7-8
“Yehova ke na salá luwawanu (alliance) na Davidi”
w10-F 1/4 20 § 3
“Ya tseleka kimfumu ya nge ke vanda ya kusikama”
Dikanisi yina vandá na Davidi simbá ntima ya Yehova. Samu na kukangama ya yandi ya ngolo mpe mutindu ba bikulak’ yawu, Yehova salá luwawanu na Davidi ti Yandi ke basisa na kati ya mitekolo ya yandi muntu yina ke yala samu na ntangu nyonso. Na nzila ya Natani, Yehova zonzá na Davidi ti: ‘Yinzo ya nge mpe kimfumu ya nge ke vanda ntangu nyonso na nkebolo na ntwala na nge; kiti ya nge ya kimfumu ke vanda ngolo samu na ntangu nyonso.’ (Verse 16) Mutekolo yango ya Davidi yina ke yala samu na ntangu nyonso ke nani?—Nkunga 89:20, 29, 34-36.
w10-F 1/4 20 § 4
“Ya tseleka kimfumu ya nge ke vanda ya kusikama”
Yesu muntu ya Nazareti vandá muntokolo ya Davidi. Mbazi yina kwizá pesa nsangu ya kubutama ya Yesu zonzá mpe: ‘Yehova Nzambi ke pesa yandi kiti ya kimfumu ya tata ya yandi Davidi, yandi ke yala mutindu mfumu na yinzo ya Yakobi samu na ntangu nyonso, mpe kimfumu ya yandi ke vanda ve na nsuka.’ (Luke 1:32, 33) Luwawanu yina Yehova salá na Davidi lunganá na Yesu Kristo. Ata muntu me sola Yesu mutindu mfumu, kasi ni nsilulu yina Yehova salá muntu ke na pesak’ yandi nzila ya kuyala samu na ntangu nyonso. Beto zimbana ve ti bansilulu ya Nzambi ke lunganá kaka.—Izaya 55:10, 11.
w14-F 15/10 10 § 14
Vanda na kiminu ya ngolo na Kimfumu
14 Na nzila ya luwawanu yina Yehova salá na Davidi, Yehova pesá mfumu Davidi nsilulu. (Tanga 2 Samuele 7:12, 16.) Davidi vandá yala na Yeruzalemi ntangu Yehova salá luwawanu na yandi. Yandi pesak’ yandi nsilulu ti Masiya ke vanda na kati ya mitekolo ya yandi. (Luke 1:30-33) Yehova zonzilá pwelele mulonga yina ke nata tii na Masiya. Yandi zonzá mpe ti mutekolo ya Davidi yina, ke vanda na ‘muswa yina me fwana’ (droit légal) samu na kiti ya Kimfumu ya Masiya. (Ezk. 21:25-27) Na nzila ya Yesu, kimfumu ya Davidi ‘ke tulama ngolo samu na ntangu nyonso.’ Ya tsyeleka, bana ya Davidi ‘ke zinga samu na ntangu nyonso; kiti ya yandi ya kimfumu ke zinga mutindu ntangu.’ (Nku. 89:34-37) Beto ke na kundima ti luyalu ya Masiya ke beba ata fioti ve, mpe bamambu yina ya ke lungisa ke vanda samu na ntangu nyonso!
Matadi ya ntalu ya kimpeve
it-1-F 623 § 2
Bilumbu ya nsuka
Mbikululu ya Balami. Tekila bana ya Izraele kota na ntoto ya nsilulu, mbikudi Balami zonzá na Balaki mfumu ya Moabi ti: ‘Kwiza, munu lakisa nge mambu yina bantu yayi [Izraele] ke sala bantu ya nge na bilumbu yina ke kwiza . . . Mbwetete ke basika na Yakobi, mpe yinti ya kidimbu ya kimfumu (sceptre) ke telama na Izraele. Mpe yandi ke mwangisa ya tsyeleka mbunzu ya Moabi na mikwa ya yintu ya bana nyonso ya mavwanga (guerriers violents).’ (Kut 24:14-17) Na kulungana ya ntete ya mbikululu yayi, “mbwetete” vandá mfumu Davidi yina nungá bantu ya Moabi. (2 Sa 8:2) Ntembe ve, na kati ya kulungana yayi ya mbikululu, “nsuka ya bilumbu” bandá ntangu Davidi kumá mfumu. Davidi vandá mutindu Yesu na yina me tadila mfumu ya luyalu ya Masiya. Mbikululu yayi ke lungana na Yesu na ntangu yina yandi ke nunga bambeni ya yandi.—Iza 9:7; Nku 2:8, 9.
6-12 JUIN
BIMVWAMA YA BIBLIA | 2 SAMUELE 9-10
“Davidi lakisá luzolo ya kukwikama”
w06-F 15/6 14 § 6
Ya tsyeleka nge lenda vanda na kilengi
Davidi zonzá: ‘Kiese na muntu yina ke tudilaka muntu ya kukondwa mfunu dikebi.’ Yandi bwelá: ‘Yehova ke vuukisa yandi na kilumbu ya mpasi.’ (Nkunga 41:1, 2) Luzolo ya kukwikama yina Davidi lakisá na Mefibosheti mwana ya Yonatani yina vandá na makulu ya kufwa, ke kifwani ya mbote na yina me tadila kutula dikebi na muntu yina me kondwa mfunu.—2 Samuele 9:1-13.
w05-F 15/5 17 § 11
Bamambu ya kulutila mfunu ya buku ya zole ya Samuele
9:1, 6, 7. Davidi lungisá mambu yina yandi zonzá. Beto mpe beto me lunga kusala bangolo samu na kulungisa mambu yina beto ke zonzaka.
w02-F 15/2 14 § 10
Ba me kanga ntima na matwala ya bampasi yina vandá mutindu nsende na nzutu
10 Na manima ya bamvula mingi Davidi bambuká na luzolo ya ngolo yina yandi vandá na yawu samu na Yonatani. Ya natak’ yandi na kulakisa ntima ya mbote na Mefibosheti. Yandi pesá yandi bantoto nyonso ya Saule mpe zonzá na Siba kisadi ya Saule na kukipe yawu. Davidi zonzá na Mefibosheti: ‘Nge ke kudya dimpa ntangu nyonso na mesa ya munu.’ (2 Samuele 9:6-10) Ntembe kele ve, ntima ya mbote ya Davidi zunisá ntima ya Mefibosheti mpe mpasi ya maladi ya yandi. Ya ke kileso ya mbote! Beto mpe, beto zolá lakisa ntima ya mbote na ba yina ke nwaná na nsende ya nzutu.
Matadi ya ntalu ya kimpeve
it-1-F 270
Mandefo
Bana ya Izraele mpe bantu ya nkaka ya ntama vandá bumbá mandefo. Ya vandá kidimbu yina vandá lakisa kibakala ya bawu. Misiku yina Nzambi pesá na bana ya Izraele vandá nimina bawu na kuzenga basuki yina ke na “lueka” ya yitu, yina ke na kati-kati ya disu na dikutu, mpe bansongi ya mandefo. (Lev 19:27; 21:5) Ntembe kele ve, ni mabuundu ya bantu yina zabá ve Yehova vandá lomba bantu na kusala mambu ya mutindu yina.
13-19 JUIN
BIMVWAMA YA BIBLIA | 2 SAMUELE 11-12
“Kubika ve bansatu ya yimbi twadisa nge”
w21.06-F 17 § 10
Nge lenda basika na bapieje ya Satan!
10 Nsatu ya kuzwa ya kulutila natá mfumu David na kuzimbana bima nyonso yina Yehova pesak’ yandi: mbongo ya mingi, otorite, mpe ngolo ya kufwa ba-enemi ya yandi. David ndimá ti Yehova pesak’ yandi bima mingi ‘yina yandi ke lenda ve kuzonzila nyonso!’ (Nku. 40:5) Kasi na okazion mosi, David zimbaná nyonso yina Yehova pesak’ yandi. Yandi vandá sepela dyaka ve na yina vandá na yandi, yandi kumá na nsatu ya kuzwa ya kulutila. Ata David vandá na bakento mingi, yandi kumá na nsatu ya kubasika na kento ya ngana. Kento yango vandá Bethsabée, mpe bakala ya yandi vandá Urie. David kanisá kaka na yandi mosi mpe yandi vukisá nzutu na Bethsabée. Na manima, Bethsabée kuzwá kivumu. David salá disumu ya nene, kasi yandi suká ve kaka kuna. Yandi salá mpe nyonso samu ba kufwa Urie! (2 Sa. 11:2-15) David vandá kanisa kwandi ti Yehova vandá tala ve yandi? Ata David sadilá Yehova depuis ntama, yandi kumá na nsatu ya kuzwa ya kulutila mpe ya natiná yandi bamambu mingi ya mpasi. Na manima, David ndimá disumu yina yandi salá mpe nyongak’ yawu. Yandi vandá na vrai kilengi ya kuzaba ti Yehova lemvokilak’ yandi!—2 Sa. 12:7-13.
w19.09-F 17 § 15
Vanda ya kutumama na ntima mosi na Yehova—Samu na yinki mpe wapi mutindu?
15 Yehova tulá Davidi kaka ve mutindu mfumu ya Dikanda kasi mpe mutindu mfumu ya bana ya nyonso Izraele. Samu yandi vandá mfumu, yandi vandá na lutumu mingi. Bantangu ya nkaka, yandi sadilá lutumu ya yandi na faso mosi ya yimbi mpe yandi salá bamambu ya yimbi. (2 Sa. 11:14, 15) Kasi yandi lakisá kutumama ya yandi ntangu yandi ndimá sembolo. Yandi sambilá mpe zonzá na Yehova makanisi nyonso yina vandá ntima ya yandi. Mpe yandi salá nyonso samu na kulanda malongi ya Yehova. (Nku. 51:1-4) Dyaka, yandi vandá ya kukuluka samu na kundima malongi yina vandá katuka na bantu nyonso, ya vanda bakento to babakala. (1 Sa. 19:11, 12; 25:32, 33) Davidi bendá bileso na mambu ya yimbi yina yandi salá mpe tulá luzingu ya yandi nyonso na kusadila Yehova.
w18.06-F 17 § 7
Bika misiku ya Nzambi twadisa kimuntu ya nge ya kati
7 Beto ke ve na nsatu ya kukutana na bamambu ya mpasi yina kumanga kutumama na misiku ya Nzambi ke natá, samu na kuzaba mambu ya yimbi mpe ya mbote. Biblia ke zonzilá mambu ya yimbi yina bantu ya nkaka salá, mpe beto lenda benda bileso na bifwani ya bawu. Bingana 1:5 ke zonzá: ‘Muntu ya mayela ke waka mpe ke bakaka malongi mingi.’ Yehova ke pesá beto malongi yina beto ke na yawu nsatu ntangu beto ke tangá mpe ke yindulá na masolo ya Biblia. Na kifwani, kanisa na bampasi kumanga kutumama natiná mfumu Davidi ntangu yandi salá bunsuza na Bat-sheba. (2 Sa. 12:7-14) Nge lenda sosa bamvutu na byuvu yayi ntangu nge ke tangá disolo ya Davidi na Bat-sheba: ‘Yinki zolá sadisa mfumu Davidi na kukima bampasi yina? Kana ya vandá munu, yinki mu zolá sala? Mu zolá sala bunsuza mutindu Davidi, to mu zolá kima mutindu Yozefi?’ (Kub. 39:11-15) Ntangu beto ke kanisá na bamambu ya mpasi yina disumu ke natá, beto ke ‘yiina mambu ya yimbi.’
Matadi ya ntalu ya kimpeve
it-1-F 600-601
Davidi
Yehova vandá tala, mpe basisá pwelele mambu ya yimbi yina Davidi salaka. Ba zolá kufwa Davidi na Bat-sheba, mpe bana ya bawu kana Yehova biká bazuzi (juges) ya bantu yidika mambu ya bawu na kukwelana misiku ya Moyize. (Kul 5:18; 22:22) Yehova yandi mosi yidiká mambu yayi mpe lakisa ntima ya kyadi na Davidi samu na luwawanu ya Kimfumu yina ba salaka (2Sa 7:11-16), ntangu ya nkaka samu Davidi yandi mosi mpe vandá lakisa ntima ya kyadi (1 Sa 24:4-7; tala mpe Zk 2:13) mpe samu Yehova talá ti Davidi na Bat-sheba nyongá mambu ya yimbi yina ba salaka. (Nku 51:1-4) Kasi Yehova katula ve basembolo (punitions) nyonso. Na nzila ya mbikudi Natani, Yehova zonzá: ‘Munu ke natina nge mpasi yina ke katuka na yinzo ya nge mosi.’—2 Sa 12:1-12.
20-26 JUIN
BIMVWAMA YA BIBLIA | 2 SAMUELE 13-14
“Amnoni kanisá kaka na bansatu ya yandi, mpe ya natinak’ yandi mambu ya mpasi mingi”
it-1-F 31
Absalomi
Ba me kufwa Amnoni. Kitoko ya Tamare yina vandá kibusi ya Absalomi butá luzolo mosi ya mbote ve na Amnoni yina vandá mpe mpangi ya Absalomi. Amnoni vuná maladi, mpe salá nyonso samu Tamare kwiza pesa yandi madya na yinzo ya yandi, na manima yandi basiká na yandi na ngolo. Dyaka, yandi kwizá yiina Tamare mpe losak’ yandi na bala-bala. Tamare pasulá lele yina vandá lakisa ti yandi vandá mwana ya mfumu yina zabá ntete ve babakala. Yandi tulá bombi (cendre) na zulu ya yintu, mpe yandi kutaná na Absalomi. Abasalomi zabá na mbala mosi mambu yina salamá, mpe lombá kana ni Amnoni muntu salak’ yawu. Ya zola zonza ti, Yandi zabá luzolo ya mbote ve yina Amnoni vandá na yawu samu na Tamare. Kasi yandi zonzá na Tamare na kufunda ve Amnoni, mpe yandi natak’ yandi na yinzo ya yandi.—2 Sa 13:1-20.
w17.09-F 5 § 11
Kulisa kifu ya kuzaba kukutika nzutu
11 Biblia ke zonzilá bifwani ya bantu yina lendá ve kukutika nzutu na yina me tadila bunsuza. Ya ke zonzá mpe bampasi yina ke kuminá bantu yina ke twadisa ve makanisi ya bawu. Kana nge ke kutana na mambu yina kuminá Kim, kanisa na kifwani ya ntwenya mosi ya zoba yina Bingana kikapu 7 ke zonzilaka. Kanisa mpe na bampasi yina kuminá Amnoni samu yandi twadisá ve bansatu ya yandi. (2 Sa. 13:1, 2, 10-15, 28-32) Na kulungoka ya dikanda, bibuti lenda zonzila bifwani yayi samu na kusadisa bana na kukulisa kifu ya kuzaba kukutika nzutu mpe na kuvanda mayela.
it-1-F 32 § 1
Absalomi
Bamvula zole lutaka. Ntangu ya kuzenga bamika ya mameme yina vandá mpesá kilengi kumaka. Na ba-kilomètre kukuma 22 na nordi ya nordi-esti ya Yeruzalemi, Absalomi salá mukembo ya nene na Baale-azore. Mpe yandi bokilá bana nyonso ya mfumu mpe Davidi yandi mosi. Davidi mangá kukwiza, kasi Absalomi lombá na yandi na kufidisa Amnoni mwana yandi ya ntete na kisika ya yandi. (Bin 10:18) Ntangu ntima ya Amnoni kumá ‘kilengi-kilengi samu na vinu,’ Absalomi lombá na bisadi ya yandi na kufwa Amnoni. Bana ya nkaka ya Davidi ya babakala vutuká na Yeruzalemi, mpe Absalomi kimá na nkoko ya yandi ya bakala yina vandá muntu ya Siria ya kimfumu ya Gershure na esti ya Nzadi-Mungwa ya Galilea. (2 Sa 13:23-38) Mutindu mbikudi Natani zonzak’ yawu, “mbele” kotá na ‘yinzo’ ya Davidi mpe ya zolá vanda kuna tii na nsuka ya luzingu ya yandi.—2 Sa 12:10.
Matadi ya ntalu ya kimpeve
g04-F 22/12 8-9
Kitoko yina me lutila mfunu
Ntangu yayi beto zonzila kifwani ya Absalomi, mosi ya bana ya Davidi. Kukatula kitoko ya yandi, yandi kwizá talana ti yandi ke muntu mosi yina ba lenda tula ve ntima. Na yina me tadila yandi, Biblia ke zonzá mambu yayi: ‘Ntangu yayi na Izraele nyonso, vandaka ve ata na bakala mosi mutindu Absalomi yina ba vandaka kukumisa mingi ya tsyeleka samu na kitoko ya yandi. Katuka na makulu tii na yintu, yandi vandaka ve na mvindu.’ (2 Samuele 14:25) Kasi lulendo ya yandi natak’ yandi na kubalukila tata ya yandi mpe na kusosa kubaka kimfumu. Yandi kwendá tii na kubasika na bamakangu ya tata ya yandi na ngolo. Yinki bamambu nyonso yayi natinak’ yandi? Yandi dasukisá nkele ya Yehova mpe kufwá na kati ya bampasi.—2 Samuele 15:10-14; 16:13-22; 17:14; 18:9, 15.
Kifwani ya Absalomi ke kwandi kifwani ya mbote? Ve, ata fioti ve. Yandi ke muntu mosi yina beto lenda ve kifwani ya yandi. Kitoko ya yandi ya kulutila futá ve na mantwala ya lulendo mpe kukondwa kukangama ya yandi; ya vuukisá mpe ve yandi. Kasi, na kati ya Biblia beto ke na bifwani mingi ya bantu yina vandá na ndwenga ata ti beto zaba ve kana ba vandá kitoko to ve. Ya tsyeleka, kima yina vandá mfunu ya kulutila, ni kitoko ya bawu ya kati.
27 JUIN–3 JUILLET
BIMVWAMA YA BIBLIA | 2 SAMUELE 15-17
“Lulendo natá Absalomi na kubalukila tata ya yandi”
it-1-F 630-631
Muntu yina ke tekilá samu na kuzonzila bamambu
Na Orient bantu vandá na kifu ya kukimá na mantwala ya pusu ya mfumu, samu na kuyidika mpe kuzonza kukwiza ya mfumu, mpe kusadisa yandi na bamambu nyonso. (1 Sa 8:11) Absalomi na Adoniya landá mutindu ya kusala yayi na yintu ngolo ya bawu, samu bantu pesa bawu buzitu mutindu bamfumu mpe na kulakisa na meso ya bantu ti ba zolá kuma bamfumu. Ba tulá bantu 50 samu na kukima na mantwala ya bapusu ya bawu.—2 Sa 15:1; 1Mf 1:5; tala BANTU YINA KE KIMAKA.
w12-F 15/7 13 § 5
Sadila Nzambi ya kipwanza (liberté)
5 Biblia ke zonzilá bifwani mingi ya bantu yina kwizá nata bantu ya nkaka na kusala mambu yina ke yimbi. Beto zonzila kifwani ya Absalomi, mosi ya bana ya mfumu Davidi. Yandi vandá bakala ya kitoko mingi. Mutindu Satana, yandi biká malembe-malembe lulendo ya yandi kuma ngolo, mpe bandá kutula meso na kimfumu ya tata ya yandi; kimfumu yina lungá ve kuvanda ya yandi. Na mayela nyonso, yandi meká kubaka kimfumu, yandi vandá sala neti yandi vandá zola bantu ya Izraele, mpe yandi kwizá vuna ti na yinzo ya mfumu ata muntu vandá tala bawu kyadi. Mutindu Diabulu na bilanga ya Edeni, Absalomi vandá talana muntu ya mbote na kuzonzilá yimbi na nkumbu ya tata ya yandi.—2 Sa. 15:1-5.
it-1-F 1101 § 4
Ebroni
Bamvula mingi na manima, ntangu Absalomi balukila tata ya yandi David, yandi vutuká na Ebroni samu na kubaka kimfumu ya David. Kasi ya simba ve. (2Sa 15:7-10) Ntangu ya nkaka yandi solá Ebroni samu ya vandá mbanza ya bwala ya Yuda, mpe kisika yandi butukaka. Na manima, mfumu Rehoboami mutekolo ya Davidi kwizá tungisa dyaka mbanza ya Ebroni. (2Ns 11:5-10) Na manima ya kubwisa bwala ya Yuda na bantu ya Babilonia, mpe kuvutuka ya Bayuda yina kimaka, mingi ya ba yina vutuká kwizá sola kuvanda na Ebroni (Kiriati-arba).—Neh 11:25.
Matadi ya ntalu ya kimpeve
w18.08-F 6 § 11
Nge zaba kwandi mambu nyonso?
11 Ya lenda kuma ti bantu zonza bamambu yina ke ve ya kulunga na nkumbu ya beto, mpe ya lenda sala beto mpasi. Beto zonzila kifwani ya mfumu Davidi na Mefibosheti. Davidi lakisá bifu ya kukabulá mpe ntima ya mbote na Mefibosheti, ntangu yandi vutulak’ yandi bantoto nyonso ya nkoko ya yandi Saule. (2 Sa. 9:6, 7) Na manima, yandi kuwá mambu ya luvunu yina ba zonzá na yandi na nkumbu ya Mefibosheti. Kukondwa kusosa kuzaba kana mambu yango vandá tsyeleka, Davidi botolá Mefibosheti bantoto nyonso yina yandi vutulak’ yandi. (2 Sa. 16:1-4) Na manima ya kusolola na Mefibosheti, Davidi kwizá zaba ti yandi baká lukanu ya yimbi, mpe yandi vutulá Mefibosheti ndambu ya bantoto yango. (2 Sa. 19:24-29) Mambu nyonso yayi zolá salama ve kana Davidi baká ntangu ya kusosa kuzaba kana nsangu yina ba natinak’ yandi vandá tsyeleka to ve.