-
Rä e̱nxe̱ Gabriel bi zo̱ni MaríaNuꞌu̱ yä ntꞌudi ma gi pädi de rä Mäkä Tꞌofo
-
-
RÄ NTHEKE 69
Rä e̱nxe̱ Gabriel bi zo̱ni María
María mi ꞌmu̱i ha nꞌa rä tꞌu̱kä hnini de Galilea rä thuhu Nazaret. Näꞌä mi rä pariente Elisabet. José ya xki yꞌadi María pa dä nthätui. Nuꞌmu̱ Elisabet ya mi pe̱ꞌtsi rꞌato nzänä de mi datꞌhi, rä e̱nxe̱ Gabriel bi zo̱ni María ꞌne bi ꞌñembäbi: «Gi hatsꞌi María, Jeoba xä numäñhoꞌi». Pe María himi pädi te mi ne dä xipäbi rä e̱nxe̱ Gabriel, hänge rä e̱nxe̱ bi ꞌñembäbi: «Ma gi pe̱ꞌtsi nꞌa rä zi ꞌue̱ne. ꞌNe pe̱ꞌtsi te gi hñuꞌmpäbi rä Hesu. Näꞌä ma dä nrey ꞌne rä Tsꞌu̱tꞌhui ma dä dura pa nzäntho».
María bi ꞌñenä: «Pe nuga hixtä nthätätho. ¿Hanja ma gä pe̱ꞌtsi nꞌa rä ꞌue̱ne?». Rä e̱nxe̱ bi dädi: «Pa Äjuä otho nꞌa rä tꞌo̱tꞌe xä ñhei. Rä mäkä tsꞌe̱di Äjuä ma dä ehe dä gopꞌäꞌi, ꞌne njabu̱ ma gi pe̱ꞌtsi nꞌa rä zi ꞌue̱ne. Ri pariente Elisabet, ꞌnehe ma dä me̱ꞌtsi nꞌa rä zi ꞌue̱ne». Nubye̱ María bi dädi: «Rä ꞌme̱gogi Jeoba. Dä yꞌo̱tꞌe kongeki ja ngu xkä xikägi».
María bi ma bä nuu Elisabet. Mi zo̱ni, bi ze̱njua ꞌne oraꞌä Elisabet bi za hanja bi ꞌñäni näꞌä zi ꞌue̱ne mi o mbo rä mu̱i. Näꞌä bi zo̱päbi rä mäkä tsꞌe̱di Äjuä ꞌne bi ꞌñenä: «María, rä Zi Dada Jeoba xä jäpäꞌi. Xi nꞌa rä nsu pa geki ngeꞌä xkä ehe gi ze̱njuagi». María bi ꞌñenä: «Nuga di eꞌspäbi rä nsu rä Zi Dada Jeoba ko gatꞌho mä koraso». María bi gohi hñuu nzänä ko Elisabet ꞌnepu̱ bi mengi ha rä nguu.
Nuꞌmu̱ José bi bädi ge María ya mi datꞌhi, ya himi ne dä nthäti kongeꞌä. Pe nꞌa rä e̱nxe̱ bi ꞌñembäbi ha nꞌa rä tꞌi: «Ogi tsu gi nthätui María. Näꞌä hinte mä tsꞌoki xä me̱fi». Hänge José bi nthäti ko María ꞌne bi zitsꞌi ha rä nguu.
«Jeoba o̱tꞌe gatꞌho näꞌä go dä ne dä me̱fi, tanto ha mähetsꞌi ngu ha rä xiꞌmhai» (Salmo 135:6).
-
-
Yä e̱nxe̱ bi mää ge xki mꞌu̱i rä MesiaNuꞌu̱ yä ntꞌudi ma gi pädi de rä Mäkä Tꞌofo
-
-
RÄ NTHEKE 70
Yä e̱nxe̱ bi mää ge xki mꞌu̱i rä Mesia
Näꞌä rä gobernador de rä hnini Roma, César Augusto, bi mändabi gatꞌho yä judío xä mengi ha näꞌä luga habu̱ xki mꞌu̱i pa xä rejistra yä thuhu. Hänge José ꞌne María bi ma pa Belén, ngeꞌä rä familia José ja mi rä menguni. Ya mi mꞌe̱di tsꞌu̱tho pa xä mꞌu̱i näꞌä zi ꞌue̱ne mi to̱ꞌmi María.
Mi zo̱niꞌu̱ ha Belén, ya mi otho yä luga habu̱ dä gohi; hänge nuꞌu̱ bi ñꞌoxi ha nꞌa rä establo ꞌne ja gehni bi mꞌu̱i rä Hesu. María bi pantꞌi näꞌä zi ꞌue̱ne ko yä tukä dutu ꞌne bi me̱gi ha nꞌa rä motsa.
Getbu̱ de Belén, rꞌa yä mayꞌo mi su yä de̱ti de gä xui ha yä mbonthi. Pe nse̱kitho nuꞌu̱ bi hyandi nꞌa rä e̱nxe̱, ꞌne oraꞌä bi hue̱xki nꞌa rä ñotꞌi nthetsꞌi de geꞌu̱. Nuꞌu̱ yä mayꞌo xa bi ntsu, pe näꞌä e̱nxe̱ bi ꞌñembäbiꞌu̱: «Ogi tsuhu̱, xtä ehe pa gä xiꞌähu̱ nꞌa rä hogä notisia. Nunä pa, ha Belén bä mꞌu̱i rä Mesia». Oraꞌä, bi nheki xa ndunthi yä e̱nxe̱ ha mähetsꞌi ꞌne nuꞌu̱ mi enä: «Drä nsunda Äjuä bi ꞌmu̱i ha mähetsꞌi ꞌne dä mꞌu̱i ko nꞌa rä hogä mꞌu̱i yä mexiꞌmhai». ꞌNepu̱, nuꞌu̱ yä e̱nxe̱ bi ma. ¿Te bi me̱fi nuꞌu̱ yä mayꞌo?
Nuꞌu̱ bi ñꞌembi nꞌa ngu mänꞌaa: «Maha pa Belén». Hänge nuꞌu̱ nguntꞌä bi ma pa Belén, ꞌne bi zu̱di José ꞌne María ha nꞌa rä establo ko näꞌä zi ꞌue̱ne ja xki mꞌu̱i.
Gatꞌho nuꞌu̱ yä jäꞌi bi yꞌo̱de näꞌä mi pede nuꞌu̱ yä mayꞌo, himi tsa dä gamfri. María nzäntho bi yꞌe̱ntꞌä ha rä mfeni nuꞌu̱ yä noya xki mängä näꞌä rä e̱nxe̱. Mꞌe̱fa, nuꞌu̱ yä mayꞌo bi mengi mänꞌaki ha rä mbonthi pa dä su yä de̱ti. Nuꞌu̱ xa mi jamädibi rä Zi Dada Jeoba po gatꞌho näꞌä xki hyandi ꞌne xki yꞌo̱de.
«Mu̱ Äjuä go dri dadahmähu̱, nuꞌmu̱ gri mäkägihmähu̱, ngeꞌä xtä ehe de habu̱ ndi ꞌmu̱ꞌmeꞌä. Ngeꞌä hixtä ese̱, nuꞌä go bä pe̱nkägiꞌä» (Juan 8:42).
-
-
Jeoba bi su rä HesuNuꞌu̱ yä ntꞌudi ma gi pädi de rä Mäkä Tꞌofo
-
-
RÄ NTHEKE 71
Jeoba bi su rä Hesu
Getbu̱ de rä hnini Israel mi ꞌmu̱hni rꞌa yä jäꞌi nuꞌu̱ mi kamfri ge Äjuä usa yä tso̱o̱ pa dä gu̱hni yä jäꞌi. Nꞌa rä xui, rꞌa yä ñꞌo̱ho̱ bi hyandi ge ha mähetsꞌi ja te mi hue̱xki ꞌñenä nꞌa rä tso̱o̱. Nuꞌu̱ bi mu̱di bi de̱ni näꞌä «tso̱o̱» mi hue̱xki, asta bi zo̱ni ha Jerusalén. Nuꞌu̱ yä ñꞌo̱ho̱ mi ambäbi yä jäꞌi: «¿Habu̱ bi ꞌmu̱i näꞌä bätsi ma dä zo̱ho̱ dä nrey pa yä judío? Nuje di ne gä ndänehe ꞌnehe».
Herodes, näꞌä rä rey de Jerusalén, ꞌnehe bi yꞌo̱de ge xki mꞌu̱i nꞌa rä rey. Näꞌä xa bi durämu̱i ꞌne bi yꞌambäbi nuꞌu̱ yä däta majhä habu̱ ma xä mꞌu̱i näꞌä reyꞌä. Nuꞌu̱ bi ꞌñembäbi: «Yä profeta bi mää ge ma xä mꞌu̱i ha Belén». Hänge Herodes bi nzohni nuꞌu̱ yä ñꞌo̱ho̱ mi de̱ni näꞌä «tso̱o̱» ꞌne bi ꞌñembäbiꞌu̱: «Ri maha ha Belén ꞌne guä honihu̱ näꞌä bätsi. ꞌNepu̱, guä pengihu̱ pa gi xikägihu̱ habu̱ bi ꞌmu̱i. Nuga ꞌnehe di ne gä ma gä ndäne». Pe Herodes mi honi näꞌä bätsi pa xä hyo.
Oraꞌä, näꞌä «tso̱o̱» bi mu̱di bi ꞌñäni mänꞌaki, ꞌne nuꞌu̱ yä ñꞌo̱ho̱ bi de̱ni asta bi zo̱ni ha Belén. Nubye̱ näꞌä «tso̱o̱» bi gohi mäñä de näꞌä nguu habu̱ mi ꞌmu̱i näꞌä zi bätsi. Mi yu̱tꞌi nuꞌu̱ yä ñꞌo̱ho̱, bi dini rä Hesu ko rä nänä. Nuꞌu̱ yä ñꞌo̱ho̱ bi ndandiñähmu ante rä Hesu ꞌne bi umbäbi yä regalo: ngu rä oro, rä tꞌutsꞌi ꞌne rä mirra. Pe, ¿go xki zitsꞌi rä Zi Dada Jeoba nuꞌu̱ yä ñꞌo̱ho̱ habu̱ mi ꞌmu̱i rä Hesu? Hinä.
Näꞌä xuiꞌä, Jeoba bi ꞌñembäbi José ha nꞌa rä tꞌi: «Herodes ne dä hyo rä Hesu. Tsixä ri ꞌme̱hñä ꞌne ri tꞌu̱ pa Egipto. Ja guä kohu̱ni asta xkä xiꞌähu̱ ge ya dä za guä pengihu̱». Hänge José nguntꞌä bi zixä rä familia pa Egipto.
ꞌNehe, Jeoba bi ꞌñembäbi nuꞌu̱ yä ñꞌo̱ho̱ ge hinxä mengi ko Herodes. Nuꞌmu̱ Herodes bi dä ngue̱nda ge nuꞌu̱ yä ñꞌo̱ho̱ hingä ma xä mengi kongeꞌä, xa bi bo̱ rä kue̱. Koꞌmu̱ Herodes himbi dini rä Hesu, ¿gi pädi te bi me̱fi? Bi mända dä tho gatꞌho nuꞌu̱ yä zi bätsi mi pe̱ꞌtsi menu de yo nje̱ya de rä hnini Belén. Pe rä Hesu himbi tho ngeꞌä yä dada bi zixä pa Egipto.
Rꞌa yä je̱ya mꞌe̱fa, Herodes bi du. Hänge rä Zi Dada Jeoba bi ꞌñembäbi José: «Ya dä za guä pengihu̱». Nubye̱, José, María ꞌne rä Hesu bi mengi ꞌne bi mꞌu̱i ha rä hnini Nazaret.
«Njabu̱ ma dä thogi ko nuꞌu̱ yä noya po̱ni de mä ne. Hingä ma dä mengi kongeki nsinke dä kumpli, sino ke ma dä zo̱ho̱ dä thogi ja ngu di ne» (Isaías 55:11).
-
-
Nuꞌmu̱ rä Hesu mi rä bäsjäꞌiNuꞌu̱ yä ntꞌudi ma gi pädi de rä Mäkä Tꞌofo
-
-
RÄ NTHEKE 72
Nuꞌmu̱ rä Hesu mi rä bäsjäꞌi
Rä Hesu mi ꞌmu̱i ha Nazaret ko yä dada, yä ku ꞌne yä nju. José mi mpe̱fi de gä karpintero pa dä mäntene rä familia. ꞌNehe, mi o̱tꞌe ntsꞌe̱di po dä ꞌñuti rä familia de Jeoba ꞌne de nuꞌu̱ yä mhända. Nuꞌu̱ mi nzäi dä ntini habu̱ mi tꞌudi de rä Ley pa dä xo̱kämbeni Äjuä, ꞌne tatꞌä je̱ya mi ntini ha näꞌä rä ngo de rä Paskua mi tꞌo̱tꞌe ha Jerusalén.
Nuꞌmu̱ rä Hesu mi pe̱ꞌtsi 12 yä je̱ya, bi me̱ui rä familia pa dä xo̱kämbeni Äjuä ha Jerusalén ja ngu mi nzäi dä ja tatꞌä je̱ya. Xa mi ndunthi nuꞌu̱ yä jäꞌi xki ntini ha Jerusalén pa dä yꞌo̱tꞌe rä ngo de rä Paskua. Mi uadi rä ngo, José ꞌne María bi gu̱ rä ꞌñuu pa dä mengi ha yä nguu. Nuꞌu̱ mi mbeni ge rä Hesu mi ñꞌoui nuꞌu̱ märꞌa yä pariente. Pe mi hyoni, himbi dini.
Hänge José ꞌne María nguntꞌä bi mengi pa Jerusalén ꞌne bä honi rä Hesu po hñupa. ¿Gi pädi habu̱ bä tsu̱di? Ha rä templo. Rä Hesu mi huhni mädetho de nuꞌu̱ yä xahnäte de rä Ley ꞌne mi o̱tpäbi yä ntꞌani. Nuꞌu̱ yä xahnäte bi da ngue̱nda ge rä Hesu xa mi pe̱ꞌtsi ndunthi rä mfädi, hänge nuꞌu̱ bi mu̱di bi yꞌo̱tpäbi yä ntꞌani. Pe rä Hesu xa mi thädi xä ñho gatꞌho näꞌä mi tꞌambäbi. ¿Gi pädi por hanja? Ngeꞌä mi pädi xä ñho näꞌä mi mängä rä Ley Äjuä.
Nuꞌmu̱ José ꞌne María bi dini rä Hesu, María bi ꞌñembäbi: «Mä zi tꞌu̱ꞌi, ¿hanja xkä yꞌo̱tkägihe njaua?». Rä Hesu bi dädi: «¿Hage hingi pähu̱ ge nuga mähyoni gä pe̱pä rä ꞌme̱fi mä Dada?».
Rä Hesu bi mengi ko yä dada pa Nazaret. José bi ꞌñutuäbi rä Hesu dä mpe̱fi de gä karpintero. Nuꞌmu̱ rä Hesu ya mi nꞌa rä bäsjäꞌi, mänꞌa mi pe̱ꞌtsi ndunthi rä mfädi. Hänge tanto Äjuä ꞌne yä jäꞌi xa mi numäñho.
«Gä pe̱fi ri bolunta, mä Zi Dadaꞌi, xa nꞌa rä johya pa geki, ꞌne ri mhända o ha mä koraso» (Salmo 40:8).
-
-
Juan bi hyokuäbi rä ꞌñuu rä HesuNuꞌu̱ yä ntꞌudi ma gi pädi de rä Mäkä Tꞌofo
-
-
RÄ NTHEKE 73
Juan bi hyokuäbi rä ꞌñuu rä Hesu
¿Gi beni te rä thuhu näꞌä rä bätsi bi me̱ꞌtsi Elisabet ꞌne Zacarías? Hää, rä thuhu Juan. Jeoba bi hñutsꞌi Juan de gä profeta pa dä xipäbi yä jäꞌi ge mänꞌitꞌho ma xä zo̱ho̱ rä Mesia. Pe näꞌä himi predika ha yä hnini nixi ha yä sinagoga, näꞌä mi predika ha yä yꞌotꞌä hai. Ndunthi yä jäꞌi de Jerusalén ꞌne Judea mi pa mi o̱de näꞌä mi udi Juan. Näꞌä mi embäbi yä jäꞌi ge ya hindä me̱fi yä tsꞌo tꞌo̱tꞌe, pa njabu̱ Äjuä xä numäñho. Ndunthi de geꞌu̱ bi arrepenti de nuꞌu̱ yä pekado xki yꞌo̱tꞌe, hänge Juan bi xixteheꞌu̱ ha rä río Jordán.
Juan mi usa nꞌa rä hee näꞌä xki thoki ko rä xii yä kameyo, ꞌne mi tsi yä kꞌoto ꞌne yä tꞌafi kolmenä. Ndunthi yä jäꞌi mi pa mi nuu, asta nuꞌu̱ yä ꞌñexmänsu gä fariseo ꞌne saduseo. Hänge Juan bi ꞌñembäbiꞌu̱: «Pe̱ꞌtsi te gi arrepentihu̱ ꞌne gi paatä ri mꞌu̱ihu̱. Nuꞌähu̱ gi ñꞌetsꞌihu̱ ꞌne gi eñhu̱ ge nuꞌähu̱ yä tꞌu̱ꞌihu̱ Abrahán, pe hingä po geꞌä yä tꞌu̱ꞌihu̱ Äjuä».
Ndunthi yä jäꞌi mi ambäbi Juan: «¿Te dä za gä pe̱fihe pa njabu̱ Äjuä dä numäñhogihe?». Näꞌä mi embäbiꞌu̱: «Nuꞌä toꞌo pe̱ꞌtsä yoho yä pahni, dä umbä nꞌa nuꞌä toꞌo othobi». ¿Gi pädi por hanja mi embäbiꞌu̱ njabu̱? Ngeꞌä Juan mi ne ge nuꞌu̱ yä de̱ni xä mädi yä mikꞌei, pa njabu̱ xä za xä me̱ꞌtsi nꞌa rä hogä ntsitsꞌi ko Äjuä.
ꞌNehe bi ꞌñembäbi nuꞌu̱ yä ngu̱xä bojä: «Kobrahu̱ ngu nuꞌä mängä rä ley». ꞌNepu̱ bi ꞌñembäbi nuꞌu̱ yä soldado: «Oto gi pepäbihu̱, ꞌne ogi pihu̱ yä jäꞌi ko nuꞌä rä nsu xä tꞌaꞌähu̱».
Yä majhä ꞌne yä levita ꞌnehe bi ma bä nuu Juan ꞌne bi ꞌñembäbi: «Gatꞌho yä jäꞌi ne dä bädi toꞌoꞌi». Juan bi dätuäbiꞌu̱: «Nuga ho̱nse̱ nꞌa rä mꞌe̱hnigi Äjuä ꞌne di faxä yä jäꞌi pa dä mengi kongeꞌä, ja ngu bi mängä rä profeta Isaías».
Yä jäꞌi xa mi ho dä yꞌo̱de näꞌä mi udi Juan, hänge ndunthi de geꞌu̱ mi ne dä bädi mu̱ mi geꞌä rä Mesia. Pe Juan bi ꞌñembäbiꞌu̱: «Mänꞌitꞌho ma dä ꞌñepu̱ näꞌä toꞌo mänꞌa ja rä nsu ke nuga. ꞌNe nixi ri ꞌñekägi gä xoꞌtuäbi yä thiza. Nuga di xixteheꞌihu̱ ko rä dehe, pe näꞌä ma dä xixteheꞌihu̱ ko rä espiritu santo».
«ꞌNe nuꞌä bä ꞌme̱hni pa dä da mäjuäni de nuꞌä rä ñotꞌi, pa dä gamfrihmä gatꞌho yä jäꞌi ngeꞌä go mi da mäjuäniꞌä» (Juan 1:7).
-
-
Rä Hesu go geꞌä rä MesiaNuꞌu̱ yä ntꞌudi ma gi pädi de rä Mäkä Tꞌofo
-
-
RÄ NTHEKE 74
Rä Hesu go geꞌä rä Mesia
Juan mi ungä ntꞌo̱de ꞌne mi enä: «Mänꞌitꞌho ma dä ꞌñepu̱ näꞌä toꞌo mänꞌa ja rä nsu ke nuga». Nuꞌmu̱ rä Hesu ya mi pe̱ꞌtsi ngu 30 yä je̱ya, bi ma dende Galilea pa ha rä río Jordán, habu̱ Juan mi xixtehe yä jäꞌi. Rä Hesu bi yꞌapäbi Juan dä xixtehe ꞌnehe, pe Juan bi ꞌñembäbi: «¿Xi toꞌogiga pa go gä xixteheꞌi? Nuꞌi go ri ꞌñepi gi xixtehegi». Rä Hesu bi ꞌñembäbi: «Rä Zi Dada Jeoba ne ge nuꞌi go gi xixtehegi». Hänge Juan bi xixtehe rä Hesu ha rä río Jordán.
Ngu bi bo̱ni de ha rä dehe, rä Hesu bi xatuäbi Jeoba. Oraꞌä, bi xogi mähetsꞌi ꞌne bi hyandi bä käi rä mäkä tsꞌe̱di Äjuä ngu nꞌa rä domitsu. ꞌNe bi ntꞌo̱de nꞌa rä noya dende mähetsꞌi mi enä: «Nuꞌi go geꞌi mä hmäkä Tꞌu̱ꞌi, ꞌne xi di ho ri mꞌu̱i».
Rä Hesu bi hñäni rä mäkä tsꞌe̱di Äjuä ꞌne dende geꞌmu̱, bi zo̱ho̱ bi Mesia o Kristo. Dende oraꞌä, rä Hesu bi mu̱di bi ja näꞌä rä ꞌme̱fi xki nkargobi Jeoba.
Mꞌe̱fa de bi nxixtehe, rä Hesu bi ma ha rä yꞌotꞌä hai ꞌne ja bä ꞌmu̱hni po 40 yä pa. Nuꞌmu̱ bä pengi de gehni, bi ma bä tso̱ni Juan. ¿Gi pädi te bi mängä Juan ora bi hyandi rä Hesu? Näꞌä bi ꞌñenä: «¡Hyandi, rä Tꞌu̱kä De̱ti Äjuä nuꞌä häki rä pekado de rä xiꞌmhai!». Juan bi mängä njabu̱, ngeꞌä mi ne ge yä jäꞌi xä da ngue̱nda ge rä Hesu mi geꞌä rä Mesia. ¿Gi pädi te mä tentasio bi ñhandui rä Hesu ha rä yꞌotꞌä hai? Ma gä handihu̱.
«Bi ntꞌo̱de nꞌa rä noya de mähetsꞌi ꞌne bi ꞌñenä: “Go geꞌi mä hmäkä Tꞌu̱ꞌi, ꞌne xi di ho ri mꞌu̱i”» (Marcos 1:11).
-
-
Rä Zithu bi hñuꞌspäbi yä prueba rä HesuNuꞌu̱ yä ntꞌudi ma gi pädi de rä Mäkä Tꞌofo
-
-
RÄ NTHEKE 75
Rä Zithu bi hñuꞌspäbi yä prueba rä Hesu
Mꞌe̱fa de bi nxixtehe, rä mäkä tsꞌe̱di Äjuä bi gu̱hni rä Hesu pa ha rä yꞌotꞌä hai. Rä Hesu hinte bi zi po 40 yä pa, ꞌne xa mi tsu̱di rä thuhu. Hänge rä Zithu bi hñuꞌspäbi yä tentasio. Ri mu̱di bi ꞌñembäbi: «Mu̱ go geꞌi rä Tꞌu̱ꞌi Äjuä, japäbi dä nthuhme nuya yä do». Pe rä Hesu bi dädi: «Xä tꞌofo ha rä Mäkä Tꞌofo habu̱ enä: “Hingä ho̱nse̱ po rä thuhme dä za dä mꞌu̱i rä jäꞌi, gatꞌho nuꞌä mängä Äjuä go geꞌä umbäbi rä te rä jäꞌi”».
Nubye̱, rä Zithu bi hñuꞌspäbi mä nꞌa rä tentasio rä Hesu ꞌne bi ꞌñembäbi: «Mu̱ xa mäjuäni rä Tꞌu̱ꞌi Äjuä, nsagi dende näꞌä luga mänꞌa xä ñhetsꞌi de rä templo, ngeꞌä xä tꞌofo ha rä Mäkä Tꞌofo ge Äjuä ma dä pe̱hni yä e̱nxe̱ pa dä ñäñꞌäꞌi». Pe rä Hesu bi dädi ꞌne bi ꞌñembäbi: «Xä tꞌofo ha rä Mäkä Tꞌofo ge hingi debe gi hñuxä a prueba Jeoba».
Pa ri uadi, rä Zithu bi ꞌñembäbi rä Hesu: «Nuga dä za gä rꞌaꞌä gatꞌho rä tsꞌe̱di ꞌne gatꞌho rä dängä nsu de nuya yä hnini, ngeꞌä go xä tꞌe̱ntꞌä ha mä yꞌe̱ gatꞌhoyu̱, ꞌne nuga dä za gä umbäbi toꞌo go gä ne. Ho̱nse̱ mu̱ gi ndandiñähmu ꞌne gi nsundagi». Pe rä Hesu bi ꞌñembäbi rä Zithu: «¡ꞌUege de geki! Xä tꞌofo ha rä Mäkä Tꞌofo ge Äjuä ri Hmuu go geꞌä ri ꞌñepi gi nsunda ꞌne ho̱nse̱ꞌä ri ꞌñepi gi pe̱päbi».
Oraꞌä, rä Zithu nguntꞌä bi ma ꞌne bi zo̱ho̱ yä e̱nxe̱ pa bi umbäbi te dä zi rä Hesu. Mꞌe̱fa de geꞌä, rä Hesu bi mu̱di bi ungä ntꞌo̱de yä hogä noya de rä Tsꞌu̱tꞌhui Äjuä. Geꞌä rä ꞌme̱fi xki umbäbi Jeoba dä ja nuua ha rä Xiꞌmhai. Yä jäꞌi xa mi ho näꞌä mi udi rä Hesu, hänge mi te̱ni habu̱räza mi yꞌo.
«Ora mängä yä nkꞌuamba, mängä näꞌä go di mbenise̱, ngeꞌä näꞌä rä kꞌuamba ꞌne rä dada de rä nkꞌuamba» (Juan 8:44, TNM).
-
-
Rä Hesu bi gui de rä templo nuꞌu̱ mi mpaNuꞌu̱ yä ntꞌudi ma gi pädi de rä Mäkä Tꞌofo
-
-
RÄ NTHEKE 76
Rä Hesu bi gui de rä templo nuꞌu̱ mi mpa
Ngu po rä zänä abril de rä je̱ya 30, rä Hesu bi ma ha rä templo ha Jerusalén. Ndunthi yä jäꞌi xki ꞌñehe pa dä yꞌo̱tꞌe rä ngo de rä Paskua. Ha näꞌä ngo, yä jäꞌi mi uni yä ofrenda de gä zuꞌue ha rä templo. Rꞌa yä jäꞌi mi tsitsꞌi yä zuꞌue dende ha yä nguu, pe märꞌaa mi tambäbi nuꞌu̱ yä jäꞌi mi mpa ha rä templo.
Mi zo̱ni rä Hesu ha rä templo, bi hyandi ge yä jäꞌi mi pa yä zuꞌue. ¡Nuꞌu̱ mi o̱tꞌe yä negosio ha rä templo, habu̱ mi so̱kämbeni rä Zi Dada Jeoba! ¿Te bi me̱fi rä Hesu? Bi gu̱ nꞌa xe̱ni rä nthähi ꞌne kongeꞌä bi yꞌe̱ni nuꞌu̱ yä de̱ti ꞌne nuꞌu̱ yä ndämfri de rä templo. ꞌNepu̱ bi pu̱ntsꞌuäbi yä mexa nuꞌu̱ yä jäꞌi mi paati yä bojä, ꞌne gatꞌho nuꞌu̱ yä bojä bi nxani ha rä hai. Nubye̱, rä Hesu bi ꞌñembäbi nuꞌu̱ mi pa yä domitsu: «¡Ju̱kihu̱ gatꞌho de gekua! ¡Rä ngu mä Dada hingä nꞌa rä tai!».
Nuꞌu̱ yä jäꞌi xki ntini ha rä templo himi tsa dä gamfri näꞌä mi thogi. Nuꞌu̱ yä de̱ni rä Hesu bi beni näꞌä profesia habu̱ mi enä de rä Mesia: «Xtä te mä nzaki po gä supꞌäꞌi ri mäkä nguu».
Ha rä je̱ya 33, rä Hesu mänꞌaki bi gui nuꞌu̱ yä jäꞌi mi mpa ha rä templo. Hinto mi hopäbi dä ꞌme̱tuäbi rä tꞌekꞌei rä ngu rä Dada.
«Hingi tsa gi pe̱päbihu̱ Äjuä ꞌne dä yꞌodä ri mfenihu̱ rä bojä» (Lucas 16:13).
-
-
Rä Hesu ñäui nꞌa rä samaritanaNuꞌu̱ yä ntꞌudi ma gi pädi de rä Mäkä Tꞌofo
-
-
RÄ NTHEKE 77
Rä Hesu ñäui nꞌa rä samaritana
Mꞌe̱fa de xki thogi rä Paskua, rä Hesu ꞌne yä de̱ni bi mengi pa Galilea. Nuꞌu̱ bi thogi po Samaria ꞌne bi ntsaya getbu̱ de rä hnini Sicar, ha rä poso Jacob. Rä Hesu ja bi gohni bi ntsaya mientra nuꞌu̱ yä de̱ni bi ma bä tai rä ñhuni.
Nse̱kitho bi zo̱ho̱ nꞌa rä ꞌme̱hñä pa dä yꞌatꞌi rä dehe ha rä poso. Rä Hesu bi ꞌñembäbi: «Rꞌakägi nꞌa tu̱i rä dehe gä tsi». Näꞌä ꞌme̱hñä bi ꞌñembäbi: «¿Por hanja gi nzokägi?, nuga drä samaritana. Yä judío ꞌne yä samaritano hindi ntsitsꞌi». Rä Hesu bi dädi: «Nuꞌmu̱ gi pähmä toꞌogi, gi yꞌakägi rä dehe, ꞌne nuga gä rꞌaꞌi näꞌä rä dehe uni rä te». Näꞌä rä ꞌme̱hñä bi yꞌambäbi rä Hesu: «¿Xi te gi ne gi mää? Nuꞌi hingi pe̱ꞌtsi konte gi yꞌatꞌi rä dehe». Rä Hesu bi dädi: «Toꞌo dä zi näꞌä rä dehe di uniga, hingä ma dä zu̱ rä nduthe mänꞌaki». Näꞌä rä ꞌme̱hñä bi ꞌñenä: «Zi Hmuu, rꞌaki näꞌä rä deheꞌä».
ꞌNepu̱, rä Hesu bi ꞌñembäbi: «Gi ma guä embäbi ri däme dä ehe». Näꞌä rä ꞌme̱hñä bi dädi: «Nuga hindi pe̱ꞌtsi mä däme». Rä Hesu bi ꞌñenä: «Mäjuäni näꞌä gä mää, pe xkä ꞌmu̱hui ku̱tꞌa yä ñꞌo̱ho̱, ꞌne näꞌä rä ñꞌo̱ho̱ gi ꞌmu̱huibye̱; hingä ri däme». Näꞌä ꞌme̱hñä bi ꞌñenä: «Di handi ge nuꞌi rä mꞌe̱hniꞌi Äjuä. Mä hnini kamfri ge dä za gä xo̱kämbenihe Äjuä ha nunä tꞌo̱ho̱, pe yä judío enä ge ho̱nse̱ ha Jerusalén. Nuga di kamfri ge xti zo̱ho̱ rä Mesia, näꞌä ma dä ꞌñutkägihu̱ hanja ri ꞌñehe gä xo̱kämbenihu̱ Äjuä». Nubye̱ rä Hesu bi ꞌñembäbi: «Nuga go drä Mesia».
Näꞌä ꞌme̱hñä bi nextꞌihi bi mengi ha rä hnini ꞌne bi ꞌñembäbi nuꞌu̱ yä samaritano: «Xtä tini rä Mesia. Näꞌä pädi gatꞌho näꞌä xtä pe̱fi ha mä mꞌu̱i. Guä ehu̱ pa gi hyanthu̱». Hänge yä samaritano bi me̱ui näꞌä rä ꞌme̱hñä ha rä poso pa bi yꞌo̱de yä ntꞌudi rä Hesu.
Nubye̱, yä samaritano bi yꞌapäbi rä Hesu dä gohi kongeꞌu̱. Näꞌä bi gohni po yopa ha rä hnini Samaria ꞌne bi ꞌñutuäbi nuꞌu̱ yä menguni ndunthi yä tꞌo̱tꞌe. Ndunthi de geꞌu̱ bi gamfri ge rä Hesu mi geꞌä rä Mesia. Mꞌe̱fa, nuꞌu̱ yä jäꞌi bi ꞌñembäbi näꞌä ꞌme̱hñä: «Nubye̱ ya dä o̱dehe näꞌä mängä nuni ñꞌo̱ho̱, di pädihe xä ñho ge go xpä pe̱hni Äjuä pa dä ñäni yä mexiꞌmhai».
«Nuꞌu̱ toꞌo tsu̱ rä nduthe ꞌne ne dä ntsithe, dä ꞌñehe dä zi rä dehe de gä te nuꞌä tꞌunitho» (Apocalipsis 22:17).
-
-
Rä Hesu mi predika rä Tsꞌu̱tꞌhui ÄjuäNuꞌu̱ yä ntꞌudi ma gi pädi de rä Mäkä Tꞌofo
-
-
RÄ NTHEKE 78
Rä Hesu mi predika rä Tsꞌu̱tꞌhui Äjuä
Mꞌe̱fa de bi nxixtehe, rä Hesu bi mu̱di bi predika ꞌne mi embäbi yä jäꞌi: «Ya ꞌmu̱i getbu̱ rä Tsꞌu̱tꞌhui Äjuä». Rä Hesu ꞌne yä de̱ni bi predika po gatꞌho Galilea ꞌne Judea. Nuꞌmu̱ rä Hesu bi mengi pa ha rä hnini Nazaret, bi ma ha rä sinagoga, bi xoki rä royo de Isaías ꞌne bi hñeti habu̱ mi enä: «Rä Zi Dada Jeoba xä rꞌakägi rä mäkä tsꞌe̱di pa gä predika yä hogä noya». ¿Gi pädi? Yä jäꞌi de Nazaret ho̱nse̱ mi ne dä hyandi nuꞌu̱ yä milagro mi o̱tꞌe rä Hesu. Pe rä Hesu hixki hñäni rä mäkä tsꞌe̱di Äjuä ho̱nse̱ pa dä yꞌo̱tꞌe yä milagro. Rä Hesu xa mi ho dä ꞌñuti yä jäꞌi nuꞌu̱ yä rꞌayꞌo hogä noya de rä Tsꞌu̱tꞌhui Äjuä. Pa ri uadi, bi ꞌñembäbi nuꞌu̱ yä jäꞌi xki ntini ha rä sinagoga: «Ja huadi ri kumpli nunä profesia».
Mꞌe̱fa, rä Hesu bi ma ha rä ndehe Galilea, ꞌne ja bä tinini goho de nuꞌu̱ yä de̱ni. ¿Gi pädi te yä thuhuꞌu̱? Yä thuhu Pedro, Andrés, Santiago ꞌne Juan. Nuꞌu̱ mi mpe̱fi de gä me̱huä. Rä Hesu bi joni kongeꞌu̱ ꞌne bi ꞌñembäbi: «Guä ehehu̱ kongeki ꞌne nuga ma gä utꞌäꞌihu̱ gi mpe̱huähu̱ de gä jäꞌi». Nuꞌu̱ nguntꞌä bi zopu̱ yä negosio ꞌne bi de̱ni rä Hesu. Bi ñꞌoꞌu̱ po gatꞌho Galilea pa bi ungä ntꞌo̱de de rä Tsꞌu̱tꞌhui Äjuä, tanto ha yä sinagoga, ha yä tai ꞌne ha yä ꞌñuu. Ndunthi yä jäꞌi mi de̱ni habu̱ gatꞌho mi paꞌu̱. ¿Gi pädi? Yä jäꞌi de nuꞌu̱ yä dähni mi kohi xa yabu̱ ngu Siria, bi zo̱ho̱ bi yꞌo̱de te gatꞌho mi pe̱fi rä Hesu.
Mꞌe̱fa, rä Hesu ꞌnehe bi umbäbi rä tsꞌe̱di rꞌa de nuꞌu̱ yä de̱ni pa dä yꞌo̱the yä jäꞌi ꞌne pa dä yꞌe̱ni yä u̱xjua. Märꞌaa mi pe̱ui pa dä predika ha yä dähni ꞌne yä ha tꞌu̱kä hnini. ꞌNehe, asta rꞌa yä ꞌme̱hñä ngu María Magdalena, Juana ꞌne Susana, mi de̱ni rä Hesu pa dä me̱päbi.
Rä Hesu mꞌe̱tꞌo bi ꞌñuti nuꞌu̱ yä de̱ni hanja dä ꞌñudi de rä Noya Äjuä, ꞌne mꞌe̱fa bi me̱hni dä predika. Mientra mi yꞌo po Galilea, mä ndunthi yä jäꞌi bi gamfri rä Hesu ꞌne bi nxixtehe. Koꞌmu̱ mi ndunthi nuꞌu̱ yä jäꞌi mi ne dä bädi de Äjuä, hänge rä Hesu bi ꞌñembäbi nuꞌu̱ yä de̱ni: «Yꞌaphu̱ Äjuä nuꞌä toꞌo rä me̱ti rä sofo pa dä pe̱hnä ndunthi yä me̱fi pa dä gu̱ꞌtsuä rä sofo». Mꞌe̱fa, rä Hesu bi huahni mä 70 yä de̱ni ꞌne bi me̱hni de gä yoho pa dä predika po gatꞌho Judea. Nuꞌu̱ mi uti yä jäꞌi de rä Tsꞌu̱tꞌhui Äjuä. Ora bä pengiꞌu̱, nuꞌu̱ xa mi johya ꞌne mi ne dä metuäbi rä Hesu tengu xki mabiꞌu̱. Rä Zithu ya hinte mi tsa te dä me̱fi pa dä ꞌmaꞌmi rä predicación.
Änte de xä mengi rä Hesu ha mähetsꞌi, bi xahni yä de̱ni pa njabu̱ nuꞌu̱ xä sigi xä predika. Rä Hesu bi mandäbiꞌu̱: «Predikahu̱ nuꞌu̱ yä hogä noya de rä Tsꞌu̱tꞌhui Äjuä po gatꞌho rä xiꞌmhai. ꞌÑutihu̱ yä jäꞌi de rä Noya Äjuä ꞌne xiꞌtsihu̱».
«ꞌNehe pe̱ꞌtsi te gä ungä ntꞌo̱de yä rꞌayꞌo hogä noya de rä Tsꞌu̱tꞌhui Äjuä ha märꞌa yä dähni, ngeꞌä pa geꞌä bä ꞌme̱nꞌkägi» (Lucas 4:43, TNM).
-
-
Rä Hesu o̱the ndunthi yä jäꞌiNuꞌu̱ yä ntꞌudi ma gi pädi de rä Mäkä Tꞌofo
-
-
RÄ NTHEKE 79
Rä Hesu o̱the ndunthi yä jäꞌi
Rä Hesu bä ehe ha rä Xiꞌmhai pa dä ungä ntꞌo̱de yä hogä noya de rä Tsꞌu̱tꞌhui Äjuä. ꞌNehe, rä Zi Dada Jeoba bi umbäbi rä mäkä tsꞌe̱di pa dä yꞌo̱tꞌe yä milagro, ꞌne njabu̱ bi ꞌñudi te gatꞌho ma dä me̱fi xti zo̱ho̱ dä Nrey. Rä Hesu mi tsa dä hñäki gatꞌho yä hñeni. Hänge habu̱räza mi pa, nuꞌu̱ yä zi jäꞌi mi hñeni mi pa mi nuu pa dä yꞌo̱the. Hää, rä Hesu bi yꞌo̱the yä zi goda, yä zi gogu ꞌne asta nuꞌu̱ yä zi jäꞌi himi tsa dä ñꞌo. Rꞌa yä jäꞌi mi hogi de yä hñeni ko ho̱nse̱ mi thambäbi rä ñäni rä hee rä Hesu. Pe hingä ho̱nse̱ꞌä, rä Hesu ꞌnehe mi e̱ni yä u̱xjua de rä ndoyꞌo yä jäꞌi. ¿Gi pädi? Rä Hesu nzäntho bi hyombäbi yä ñho yä jäꞌi, mäske rꞌabu̱ xa xki zabi.
Nꞌa rä mꞌiki, rä Hesu bä tsꞌimpäbi nꞌa rä zi jäꞌi näꞌä himi tsa dä ñꞌo. Pe ko rä ndunthi nuꞌu̱ yä jäꞌi xki muntsꞌi, himi tsa dä tꞌetꞌi asta mbo de rä nguu habu̱ mi hudi rä Hesu. ¿Gi pädi te bi me̱fi yä jäꞌi? Bi xoꞌspäbi rä njoꞌmi näꞌä rä nguu pa njabu̱ bi za bi tꞌetꞌi näꞌä zi jäꞌi himi tsa dä ñꞌo. Rä Hesu bi ꞌñembäbi: «Nangi ꞌne fu̱di gi yꞌo». ¿Gi pädi te bi thogi? Näꞌä bi mu̱di bi ñꞌo, ꞌne nuꞌu̱ yä jäꞌi mi ꞌmahni himi tsa dä gamfri näꞌä mi handi.
Mä nꞌa rä pa, rä Hesu ya ma xä zo̱ni ha nꞌa rä hnini, ꞌne 10 yä ñꞌo̱ho̱ mi tsu̱ rä lepra bi maꞌti dende yabu̱ ꞌne bi ꞌñembäbi: «¡Hesu, faxkägihe!». Rä Ley mi proibi ge yä leproso dä joni ko nuꞌu̱ yä jäꞌi himi hñeni. ꞌNehe mi mää ge yä leproso mi tsa dä ma ha templo, asta xti hogi de yä hñeni. Hänge rä Hesu bi ꞌñembäbiꞌu̱ dä ma ha rä templo. Mientra mi yꞌo ꞌñuu, nuꞌu̱ yä leproso bi hogi de yä hñeni. Pe ho̱nse̱ nꞌa de geꞌu̱ bi mengi pa bi umbäbi njamädi rä Hesu ꞌne bi nsunda Äjuä.
Mä nꞌa rä mꞌiki, nꞌa rä ꞌme̱hñä näꞌä mi pe̱ꞌtsi 12 yä je̱ya mi hñeni, bi yu̱tꞌi entre yä jäꞌi ꞌne bi dambäbi rä ñäni rä hee rä Hesu. ¿Gi pädi te bi thogi oraꞌä? ¡Nguntꞌä bi hogi de rä hñeni! Nubye̱ rä Hesu bi ñꞌani: «¿Toꞌo bi dani rä ñäni mä hee?». Näꞌä rä zi ꞌme̱hñä xa bi ntsu, pe mäske njabu̱ bi joni ko rä Hesu ꞌne bi metuäbi gatꞌho näꞌä mi thogi. Rä Hesu bi hoꞌti ꞌne bi ꞌñembäbi: «Zi iha, ri jamfri bi jaꞌi gä hogi. Gi ma temäꞌentho».
Nꞌa rä gobernante mi rä thuhu Jairo, bi ꞌñembäbi rä Hesu: «Guä ehe ha mä nguu. Mä zi nxutsi xa di hñeni». Rä Hesu bi me̱ui Jairo ha rä nguu, pe mi zo̱ni, rä zi nxutsi ya xki du. Rä Hesu bi hyandi ge nuꞌu̱ yä jäꞌi xa mi zoni. Hänge bi ꞌñembäbiꞌu̱: «Ogi zonihu̱. Näꞌä zi nxutsi hinxä du, ho̱nse̱ ähätho». Oraꞌä, rä Hesu bi mipäbi rä yꞌe̱ näꞌä zi nxutsi ꞌne bi ꞌñembi: «Zi nxutsi, ¡nangi!». Oraꞌä, näꞌä zi nxutsi nguntꞌä bi nangi. ꞌNepu̱ rä Hesu bi ꞌñembäbi nuꞌu̱ yä dada ge dä ꞌuini. ¿Dä za gi imäjinä hängu rä johya bi senti Jairo ꞌne rä ꞌme̱hñä?
«Äjuä bi umbä rä mäkä ndähi rä Hesu [...] pa bi yꞌo̱tꞌä rä ñho, ꞌne bi yꞌo̱the gatꞌho nuꞌu̱ mi hñeni ꞌne mi pe̱ꞌtsä yä tsꞌondähi» (Hechos 10:38).
-
-
Rä Hesu bi huahni 12 yä apostolNuꞌu̱ yä ntꞌudi ma gi pädi de rä Mäkä Tꞌofo
-
-
RÄ NTHEKE 80
Rä Hesu bi huahni 12 yä apostol
Nuꞌmu̱ rä Hesu ya mi pe̱ꞌtsi ngu nꞌa nje̱ya mäde de mi ungä ntꞌo̱de rä Tsꞌu̱tꞌhui Äjuä, pe̱ꞌtsi te bi huahni 12 yä apostol pa njabu̱ bi matsꞌi bi predika ꞌne bi gu̱tꞌi rä ꞌñuu ha yä mhuntsꞌi. Pe änte de geꞌä, bi hyombäbi rä mfatsꞌi rä Zi Dada Jeoba. ¿Gi pädi hanja bi ja? Bi mase̱ nꞌambu̱ pa bi xatuäbi rä Zi Dada Jeoba gatꞌho rä xui. Rä hyaxꞌä, rä Hesu bi muntsꞌi rꞌa de nuꞌu̱ yä de̱ni ꞌne bi huahni 12 yä apostol. ¿Gi pädi te rä thuhu rꞌa de geꞌu̱? Nuꞌu̱ yä thuhu: Pedro, Andrés, Santiago, Juan, Felipe, Bartolomé, Tomás, Mateo, Santiago rä tꞌu̱ Alfeo, Tadeo, Simón ꞌne Judas Iscariote.
Andrés, Pedro, Felipe, Santiago
Rä Hesu mi ñꞌoui nuꞌu̱ 12 yä apostol. Näꞌä mꞌe̱tꞌo bi ꞌñutuäbiꞌu̱ hanja dä ungä ntꞌo̱de rä Tsꞌu̱tꞌhui Äjuä, ꞌne mꞌe̱fa bi me̱hni se̱he̱ꞌu̱ pa dä predika. Rä Zi Dada Jeoba bi umbäbiꞌu̱ rä mäkä tsꞌe̱di pa bi yꞌo̱the nuꞌu̱ toꞌo mi hñeni ꞌne pa bi yꞌe̱ni yä u̱xjua de yä ndoyꞌo yä jäꞌi.
Juan, Mateo, Bartolomé, Tomás
Yä fariseo himi numäñho nuꞌu̱ yä jäꞌi xki huahni rä Hesu ngu yä apostol, ngeꞌä mi handi ngu hinte yä fädi. Pe rä Hesu himi mbeni njabu̱. Näꞌä mi handi yä apostol ngu yä amigo ꞌne mi pe̱ꞌspäbi rä komfiansa, hänge bi usa de rä tiempo pa bi ꞌñuti hanja dä ja näꞌä rä ꞌme̱fi xki umbäbiꞌu̱. Nuꞌu̱ nzäntho bi mꞌu̱i de rä lado rä Hesu. Kasi gatꞌho nuꞌu̱ yä apostol mi yä mengu Galilea, habu̱ xki te rä Hesu. Se̱he̱ rꞌa de geꞌu̱ xki nthäti.
Santiago rä tꞌu̱ Alfeo, Judas Iscariote, Tadeo, Simón
Pe ja ngu gatꞌho yä jäꞌi, nuꞌu̱ yä apostol ꞌnehe mi pe̱ꞌtsi rä pekado; hänge rꞌabu̱ hingä geꞌä mi mää o mi pe̱fi. Märꞌa yä mꞌiki bi ꞌñudi ge mi mꞌe̱päbiꞌu̱ rä pasensia. ꞌNehe, rꞌabu̱ asta bi ntuhni entre geꞌu̱ sobre toꞌo mänꞌa mi ja rä nsu. Pe mäske njabu̱, nuꞌu̱ mi mädi rä Zi Dada Jeoba ko ngatꞌho yä koraso. Rä Hesu mi pädi ge mänꞌitꞌho ma xä mengi ha mähetsꞌi, hänge go bi nkargobi yä apostol dä gu̱tꞌi rä ꞌñuu ha yä mhuntsꞌi.
«Nubye̱ di hantꞌäꞌihu̱ ngu mä amigoꞌihu̱, ngeꞌä xtä xiꞌähu̱ gatꞌho nuꞌä xä xikägi mä Dada» (Juan 15:15).
-
-
Rä Sermón del MonteNuꞌu̱ yä ntꞌudi ma gi pädi de rä Mäkä Tꞌofo
-
-
RÄ NTHEKE 81
Rä Sermón del Monte
Mꞌe̱fa de bi huahni nuꞌu̱ 12 yä apostol, rä Hesu bi gäi de rä tꞌo̱ho̱ ꞌne bi ma ha nꞌa rä luga habu̱ xki muntsꞌi ndunthi yä jäꞌi. Nuꞌu̱ yä jäꞌi xki ꞌñehe de Galilea, Judea, Tiro, Sidón, Siria, ꞌne de ri nꞌandi de rä río Jordán. Bä tsꞌimpäbi rä Hesu pa dä yꞌo̱the nuꞌu̱ yä jäꞌi mi hñeni ꞌne nuꞌu̱ xki yu̱tꞌi yä u̱xjua ha yä ndoyꞌo. Nubye̱, rä Hesu bi hñudi ha nꞌa rä kati ꞌne bi mu̱di bi ꞌñuti gatꞌho nuꞌu̱ yä jäꞌi xki muntsꞌi. Rä Hesu bi ꞌñudi ge pa dä za gä tinihu̱ rä johya, ri ꞌñehe gä mädihu̱ Jeoba ꞌne gä ꞌmu̱ihu̱ getbu̱ de geꞌä. Pe hindä za gä mädihu̱ Jeoba mu̱ hindi mädihu̱ mä mikꞌeihu̱. Pe̱ꞌtsi te gä ñhojäꞌihu̱ ko ngatꞌho, asta ko nuꞌu̱ di u̱tsagihu̱.
Rä Hesu bi ꞌñenä: «Hingä kombasta gi mädihu̱ nuꞌu̱ ri amigohu̱, ri ꞌñehe gi mädihu̱ ꞌnehe nuꞌu̱ toꞌo di u̱tsaꞌihu̱ ꞌne gi pumbäbihu̱ dende ha ri korasohu̱. ꞌNehe mu̱ toꞌo dä nkue̱ kongeꞌähu̱, gi mahu̱ nguntꞌä pa gi yꞌapäbihu̱ rä mpumbäte. Hyonihu̱ hanja gi yꞌo̱tpäbihu̱ rä ñho märꞌaa, ja ngu gi hohmä dä me̱fiꞌu̱ kongeꞌähu̱».
Rä Hesu ꞌnehe bi uni yä tsꞌofo de hanja ri ꞌñehe gä handihu̱ nuꞌu̱ yä tꞌo̱tꞌe di pe̱ꞌtsihu̱. Bi ꞌñenä: «Mänꞌa xa mähyoni gi ntsitsꞌihu̱ ko Äjuä ke gi pe̱ꞌtsihu̱ ndunthi yä bojä. Ngeꞌä yä be dä za dä hñäkꞌäꞌihu̱ ri bojähu̱, pe hinto ma dä za dä hñäkꞌäꞌihu̱ ri ntsitsꞌihu̱ ko Äjuä. Ogi turimu̱ihu̱ po näꞌä ma gi tsihu̱ nixi po näꞌä ma gi hyehu̱. Hyanthu̱ yä zi tsꞌintsꞌu̱. Äjuä nzäntho umbäbiꞌu̱ te dä zi. Mäske xi gi turimu̱ihu̱, hingä po geꞌä ma dä za gi ꞌmu̱ihu̱ mä ndunthi rä tiempo. Jeoba ya go pädi te di jaꞌähu̱ mꞌe̱di».
Nixi nꞌa rä jäꞌi hixki ꞌñudi ngu rä Hesu. Nuꞌu̱ yä jäꞌi mi gu̱tꞌi rä ꞌñuu ha rä templo, hixki ꞌñuti yä jäꞌi nuya yä tꞌo̱tꞌe. ¿Por hanja rä Hesu mi nꞌa rä hogä xahnäte? Ngeꞌä gatꞌho näꞌä mi udi mi ehe de Jeoba.
«Hñäñhu̱ nuꞌä rä yugo gä huꞌtsꞌähu̱ pa dä za gä utꞌähu̱ mä hogä mꞌu̱i, pa dä za gi ñhojäꞌihu̱ ꞌnehe ngugi, ngeꞌä nuga drä hojäꞌi ꞌne hindrä ñꞌetsꞌi, ꞌne njabu̱ yä hindä zabiꞌihu̱ nixi dä du ri mu̱ihu̱» (Mateo 11:29).
-