Imaynatachus vistikunamanta yuyasqayta mana cambiayta atillarqanichu
EILEEN BRUMBAUGH KAUSAYNINMANTA WILLARIWANCHEJ
Noqaqa Antigua Orden de Hermanos Bautistas Alemanes nisqa religionpi uywasqa karqani. Chay religiontaqa dunkers sutiwan rejsillankutaj. Chay religionqa amish, menonitas nisqa religionesman rijchʼakullantaj. Dunkers nisqa religionqa 1708 watapi, Alemania suyupi qallarerqa. Chay tiempomanta runasqa Diosmanta astawan yachayta munaspa grupospi tantakuyta qallarerqanku. The Encyclopedia of Religion nisqa libro nin: “Kay religionmanta kajkunaqa Cristo sumaj willaykunasninta tukuy runas uyarinanku kasqanta nerqanku. Chayrayku waj llajtasman willajkunata kacharqanku, ajinamanta chay religión tukuy ladopi rikhurerqa”, nispa.
Ajinamanta 1719 watapi Estados Unidos Pensilvania nisqapi uj grupito rikhurerqa. Chay grupitota kamachejqa Alexander Mack karqa. Tiempowantaj chay grupomanta kajkunaqa, sapa uj iglesiankuta ruwakaporqanku, ajinamanta chay grupitomanta kajkunaqa tʼaqakaporqanku. Alexander Mack yachachisqanta sapa uj entiendesqankuman jina iglesiankupi uj jinasta yachachiyta qallarerqanku. Noqapis chaykunamanta ujninman rej kani. Chay grupitupeqa 50 jinalla karqayku. Chaypeqa Bibliata leeyta, iglesiapi imatachus kamachikusqanta kasukuyta ima, astawan sumajpaj qhawaj kayku.
Tukuy familia chay religionpi karqayku, awelosniymantapacha noqakama. Noqaqa 13 watasniyoj kashaspa chay religionpi bautizakorqani. Yachakorqanitaj mana allinchu kasqanta kapunawayku: autos, tractores, teléfonos, radios, refrigeradores, wajkuna ima. Chantapis warmisqa maychus kajllata vistikoj kayku, chhujchaykutapis mana kʼutukojchu kayku, umayku qhatasqapunitaj purej kayku. Qharispis barbasninkuta mana kʼutukojchu kanku. Yuyajtaj kayku, mana kay mundomanta runasman rijchʼakunaykupaj, mana may valesqa ropasta churakunaychu kasqanta, nitaj maquillakunaykuchu kasqanta, nillataj aretesta, cadenitasta churakunaykuchu kasqanta ima. Yuyallajtaj kayku chay imastaqa runaykachajkunalla, may kasqankuta yuyakojkunalla churakusqankuta.
Iglesiaykupeqa yachachiwaj kayku, Biblia Diospa Palabran kasqanrayku jatunpaj qhawana kasqanta. Chayrayku Bibliata leenaykupaj niraj desayunota tomashaspa, familia jina sapa paqarin tantakoj kayku. Sumajtataj uyarej kayku papasuyku Bibliata leesqanta, uj capitulota leespa sutʼincharisqanta, qonqoriykukuspa orakusqanta ima. Tukuchanaykupajtaj mamayku padrenuestrota rezaj. Chay imasta ruwanaykupaj familia jina tantakuytaqa mayta suyaj kani.
Noqaykoqa tiyakusharqayku Indiana suyupi Delphi nisqa llajtitapi, chaypi haciendayku kapuwarqayku. Chaypeqa tukuy imata poqochej kayku. Cosechaspataj caballowan carretaspi apachej kayku, llajtapi vendemunaykupaj. Chantapis vendellajtaj kayku callespi, wasimanta wasi ima. Sinchʼita llankʼaspaqa, Diosta sumajta sirvishasqaykuta yuyaj kayku, chayrayku maytapuni trabajaj kayku. Domingosnillan mana trabajajchu kayku, chay diaqa mana ni imata ruwanaykuchu karqa. Jinapis wakin kutisqa, ashkha ruwana kasqanrayku mana Diosta yupaychanaykupaj tiempochakuyta atillajchu kayku.
Casarakapuni, wawasniyojtaj kani
1963 watapi, 17 watasniyoj kashajtiy Jameswan casarakorqani. Payqa religionnillaymantataj karqa. Paypatapis awelitusninpa tatasninkumanpacha chay religionllapitaj kasqanku. Chayrayku chay religionpi yachakusqaykuman jina kausakoj kayku. Yuyajtaj kayku cheqa religionpi kashasqaykuta.
1975 watapajqa sojta wawasniyojña karqayku. 1983 watapitaj sullkʼa wawayku nacekorqa. Enteropi wawasneyqa qanchis kanku, ujsitullataj warmi wawitay, Rebecca sutin. Payqa qanchismanta iskay kaj. Noqaykoqa kapuwasqallaykuwan kausakunaykupaj mayta trabajaj kayku. Chayrayku imapipis pisillata gastaj kayku. Chantapis religionniykupi yachachiwasqaykuman jina, tatasniyku yachachiwasqaykuman jina, wawasniykuta uywasharqayku.
Religionniykupi kajkunaqa, imaynatachus runas vistikusqankuta astawan qhawaj kayku. Noqaykoqa uj runaj ropanta qhawarispa, imayna kausayniyojchus kasqanta yachasqaykuta yuyaj kayku. Chayrayku uj warmi chujchanta sumajta kʼachanchakojtin, sumaj dibujosniyoj ropata churakojtin, runaykachaj runata jina qhawaj kayku. Chay imasta astawan qhaway kayku, Biblia chaymanta imatachus nisqanta qhawanaykumantaqa.
Qosaypa hermanon carcelpi Bibliamanta yachakun
Qosaypa hermanonqa, Jesse sutikun, paypis religionniykupi yachakusqanman jina wiñakusqa. Paytaqa 1960 wata tukukuyta, cuartelman mana riyta munasqanrayku carcelman apasqanku. Payqa carcelpi kashaspa Jehovaj testigosninta rejsisqa. Paykunaqa nisqanku, guerraman rinapaj wakichikoyqa Bibliaj nisqanwan churanakusqanta (Isaías 2:4; Mateo 26:52). Cuñadoyqa carcelpi kashaspa, ashkha kutispi Jehovaj testigosninwan parlarisqa, may kʼacha runas kasqankutataj reparasqa. Ajinamanta paykunawan Bibliata estudiayta qallarerqa, Jehovaj testigon jinataj bautizakorqa. Chayta ruwasqantaj maytapuni phiñachiwarqayku.
Jesseqa qosayman willarejpuni Bibliamanta imatachus yachakusqanta. Chantapis Torremanta Qhawaj, ¡Rijchʼariy! nisqa revistasta sapa kuti apachimoj. Chay revistata leespa qosayqa, Bibliamanta astawan yachakuyta munarqa. Payqa munajpuni Diosta yupaychayta, jinapis Diosmanta karunchasqa jina kashasqanta yuyarqa. Chayrayku Diosman qayllaykunanpaj, imachus yanapananmanta astawan yachayta munarqa.
Noqaykoqa amish chayri menonitas nisqa religionesta kay mundomanta religionesta jina qhawaj kayku. Jinapis iglesiaykumanta kamachejkunaqa, paykunaj librosninkuta leenaykuta niwarqanku. Tatayqa chejnikoj Jehovaj testigosninta, chayrayku mana munajchu Torremanta Qhawaj chayri ¡Rijchʼariy! nisqa revistasninkuta leenaykuta. Chayrayku qosay chay revistasta leenantaqa mana munajchu kani, imaraykuchus piensaj kani chayta leespa llulla yachachiykunata japʼikunanta.
Qosayqa chay revistasta leesqanman jina, repararqa iglesiaykupi imatachus yachachisqankoqa mana Bibliaj nisqanman jinachu kasqanta. Iglesiaykupeqa niwaj kayku, domingo día ima llankʼayllatapis ruway, chayri qhorata tʼiraypis jucha kasqanta. Wakasman yakuta tomachiylla mana juchachu kasqanta niwaj kayku. Iglesiaykupi kamachejkunaqa, maypichus Bibliapi chay imasmanta parlashasqanta mana rikuchiyta atiwajchu kayku. Chayrayku noqapis imatachus yachachishawasqaykumanta iskayrayayta qallarisharqani.
Noqaykoqa unayña chay religionpi kasharqayku, yuyarqayku cheqa religionpi kashasqaykuta. Chantapis chay religionmanta llojsipojtiyku imachus noqaykuwan kananta yacharqayku. Chayrayku mana chay religionmanta llojsipuyta atillarqaykuchu. Jinapis Bibliata estudiasqaykuman jina repararqayku, chay religionpi mana Bibliaj nisqanman jinachu yachachishasqankuta. Chayrayku 1983 watapi, uj cartata qhelqarqayku iglesiapi leekunanpaj. Chay cartapi sutʼincharqayku imaraykuchus chay religionmanta llojsipushasqaykuta. Chayta ruwasqaykurayku chay religionmanta qharqomuwarqayku.
Cheqa religionta maskʼayku
Qharqomuwasqaykutawan cheqa religionta maskʼayta qallarerqayku. Imaynallamantapis guerrasta apoyaj religionesmantaqa, mana imatapis yachayta munarqaykuchu. Maskʼasharqayku predicasqankuman jina kausakoj, maychus kajman jina vistikoj religionmanta runasta. Chayrayku 1983 watamanta 1985 watakama ashkha llajtasman rerqayku waj religionesta qhawarimoj. Chaypi rejserqayku menonitas, cuáqueros nisqa religionmanta kajkunata, waj religionespi kajkunatapis.
Ajinata purishajtiyku, Jehovaj testigosnin maypichus tiyakusharqayku chayman ashkha kutispi visitarej jamuwarqayku. Chaypacha tiyakusharqayku Indiana suyupi, Camden nisqa llajtapi. Jehovaj testigosnin visitarej jamuwajtiyku uyarej kayku. Jinapis King James Version (Versión del Rey Jacobo) nisqa Bibliamantapuni leepunawaykuta nej kayku. Paykunataqa guerraspi mana chhapukusqankurayku respetaj kani. Jinapis kay mundomanta runasta jina, sumaj vistisqasta rikuspa mana uyariyta munallajchu kani. Yuyaj kani runaykachanankurayku sumajta vistikusqankuta, nitaj cheqa religionmantachu kasqankuta. Ajinata yuyaj kani mana noqayku jinachu vistikusqankurayku.
Qosay tantakuykunasninkuman riyta qallarejtin, wawasniytapis pusajtin, mayta phiñaqorqani. “Jaku rina” niwajtinpis, mana munarqanichu. Chayrayku niwarqa: “Imatachus yachachisqanku mana gustasunki chayqa, imaynachus kasqankuta qhawarimojllapis rina”, nispa. Qosayqa imaynachus kasqankuta yachaspa, paykunata mayta respetaj.
Chayrayku uj pʼunchay mana munashaspapis rerqani. Imaynatachus vistikoj kani, ajina rerqani, qhoysu vestidoyoj, gorraman rijchʼakoj uma watanayoj. Wakin wawasniypis qara chakislla rerqanku, ropitasninkupis maychus kajlla karqa. Jinapis Jehovaj testigosnenqa munakuywan saludarej qayllaykamuwarqayku. Chayta rikuspa nikorqani: “Paykunaqa uj jina vistisqas kajtiykupis, munakuywan parlapayawayku”, nispa.
Ajina kʼachituta parlapayawajtiykupis, mana anchata paykunawan masichakuyta munarqanichu. Chayrayku takinankupaj sayarejtinkupis, mana sayarerqanichu, ni takishasqankutapis takerqanichu. Tantakuyninku tukusqantawantaj, ashkha imasta tapuykorqani. Nerqanitaj: “¿Imaraykutaj kaytapis jaqaytapis mana ruwankichejchuri? Chantapis chay versiculoj nisqanqa, mana chaytachu niyta munan”, nispa. Ajinata nejtiypis, paykunaqa kʼachallamanta kutichiwarqanku. Pikunatachus tapurerqani chaykunaqa, tukuyninku uj rejllata kutichiwarqanku. Chaytaj mayta tʼukuchiwarqa. Wakin kutisqa tapuykunasninman kutichiykunata papelpi escribispa jaywawaj kanku. Chayta ruwapuwasqankoqa may sumaj karqa, imaraykuchus wasiyman chayaspa watejmanta leej kani, ukhuncharijtaj kani.
1985 watapi uj jatun tantakuyninkuman qhawarejlla rerqayku. Chay tantakuyninku ruwakorqa Tennessee suyupi, Memphis nisqa llajtapi. Chaypacha qosayqa, jatuchaj barbasniyoj kasharqa, ajinataj rerqa. Imaynachus vistisqas kaj kayku, ajina rerqayku. Samarina horasqa tukuy hermanos chimparimuwarqayku saludarinawaykupaj. Mayta kusikorqayku noqaykumanta llakikusqankuta rikuspa, imatachus atisqankuta jaywariwasqaykuta rikuspa ima. Chantapis mayta tʼukorqayku waj ladopi tantakuykunasninkuta ruwaspapis, kikinta yachachisqankuta rikuspa, purajmanta munanakusqanku rikuspa ima.
May munakuyniyoj kasqankuta rikuspa qosay Jamesqa, paykunawan Bibliata estudiayta qallarerqa. Jinapis paypuni ukhuncharej yachachisqanku cheqachus manachus kasqanta yachananpaj (Hechos 17:11; 1 Tesalonicenses 5:21). Ajinamanta cheqa religionta tarisqanta nerqa. Noqatajrí iskay sonqolla kasharqani. Cheqan kajta ruwayta munaspapis, kasqay jinalla kakuyta munarqani. Jinapis qosay Jehovaj testigosninwan Bibliata estudiajtin, noqapis chimpaj kani. Apakojtaj kani King James Version nisqa Bibliata, Traducción del Nuevo Mundo nisqa Bibliatawan. Iskayninpi ima versiculostachus leesqankuta maskʼaj kani, mana engañachikunaypaj.
Jehovaj testigosnin cheqa religión kasqankuta reparani
Jehovaj testigosninwan Bibliata estudiashaspaqa, yachakorqayku Jehová Diosqa ujlla kasqanta, manataj Dioswan, Wawanwan, espíritu santowan ujllachu kasqankuta. Chantapis yachakullarqaykutaj almaqa wañusqanta, noqanchejtaj kausaj almas kasqanchejta (Génesis 2:7; Deuteronomio 6:4; Ezequiel 18:4; 1 Corintios 8:5, 6). Yachakullarqaykutaj infiernoqa mana nina lauraychu kasqanta, manaqa sepulturalla (Job 14:13; Salmo 16:10; Eclesiastés 9:5, 10; Hechos 2:31). Infiernomanta imatachus Biblia nisqanta yachakusqaykoqa, may sumaj karqa. Imaraykuchus ñaupa religionniykupeqa, ni pi sutʼinchawajchu kayku infierno palabra ima niytachus munasqanta.
Jinapis Jehovaj testigosnin cheqa religión kasqankuta manapuni creesharqanichu. Imaynatachus vistikusqankuta rikuspa, kay mundomanta runasta jinallataj qhawaj kani. Sonqoypitaj nikoj kanki: “¿Imaynatataj Jehovaj testigosnin cheqa religión kankumanri? Paykunaqa kay mundomanta runas jinallataj may sumaj vistisqas kanku”, nispa. Jinapis runasman Diospa Gobiernonmanta willasqankutaqa, may allinpaj qhawaj kani. Chayrayku imatachus ruwanayta mana yachasharqanichu (Mateo 24:14; 28:19, 20).
Jinapi kashajtiy, Jehovaj testigosnin mayta khuyakuwasqaykoqa, yanapawarqa paykunamanta astawan yachayta munanaypaj. Congregacionmanta hermanosqa wasiykuman jamurejpuni kanku. Wakin kutisqa lecheta chayri runtusta rantikoj jinalla jamurej kanku. Chaypi repararqayku may kʼachas kasqankuta. Mañana paykunawan Bibliata estudiajtiykupis, wasiyku chaynejta pasaj jinaqa, yaykurimojpuni kanku. Chaytaj kusichiwaj kayku. Ajinamanta sutʼita repararqayku munakuwasqaykuta, noqaykumanta llakikusqankuta ima.
Waj congregacionesmanta hermanospis waturikoj jamullawajtaj kayku. Jinapis imaynatachus vistikunamanta yuyasqaytaqa manapuni cambiayta atisharqanichu. Iskaychasqallapuni kashajtin, Kay Briggs sutiyoj hermana visitarej jamuriwarqayku. Payqa maychus kajman jina vistisqalla jamorqa, nitaj maquillasqachu kasharqa. Ajina jamojtin mana manchachikuspa paywan tukuy sonqo parlarikuyta atillarqani. Waj kutipitaj Lewis Flora sutiyoj hermano visitarej jamuwarqayku. Paypis maychus kajta vistikunallata yachachej religionpi wiñakusqa. Chayrayku payqa uyayta qhawarispa yacharqasina, vistikunamanta imatachus yuyashasqayta. Chaymanta ama anchata llakikunayta nirinawanpaj 5 hojaspipuni cartata qhelqaspa apachimuwarqa. Chayta leespa waqarikorqani, repararqanitaj mayta khuyakuwasqanta. Chay cartataqa ashkha kutispi leerqani.
Uj kuti congregacionesta waturikoj O’Dell sutiyoj hermanota nerqani, Isaías 3:18-23; 1 Pedro 3:3, 4 versiculospi nisqanta sutʼincharinawanta. Payta tapurerqani: “¿Manachu kay textospi nin, Dios allinpaj qhawanawanchejpajqa maychus kajllata vistikunata, kʼachanchakunata ima?”, nispa. Paytaj tapuriwarqa: “¿Biblia ninchu umanchejta imawanpis watakunaqa jucha kasqanta? Chanta ¿Biblia nillantajchu warmis chujchankuta simpʼakunanku jucha kasqanta?”, nispa. Chayta niwajtin, imatachus ñaupa religionniykupi kashaspa ruwaj kasqaykuta yuyarikorqani. Chaypeqa warmi wawasniykuta simpʼaj kayku, noqaykutaj gorraman rijchʼakojta churakoj kayku. Mana piensarisqanichu imaraykuchus chayta ruwasqaykupi. Chay hermano pacienciawan, kʼachamantataj sutʼinchariwasqanqa mayta tʼukuchiwarqa.
Pisimanta pisi imatachus Jehovaj testigosnin yachachisqankupi creeyta qallarisharqani. Jinapis warmis imaraykuchus chhujchankuta kʼutuchikusqankupiñataj piensarisharqani. Chaymantapis congregacionmanta ancianosqa, kʼachallamanta sutʼinchariwarqanku. Niwarqaykutaj: “Wakin warmispataqa chujchasninku jatuchajta wiñay. Jinapis, ¿chayraykuchu aswan sumajpaj qhawasqa kanku? ¿Mana icharí?”, nispa. Chantapis sutʼinchariwarqanku concienciankuman jina, sapa ujmanta kasqanta imaynatachus vistikunanku, kʼachanchakunanku, chujchankutapis kʼutuchikunanku. Chayta allinta entiendenaypajqa wakin revistasta jaywawarqanku wasiypi leenaypaj.
Yachakusqaykuman jina kausayniykupi ruwarqayku
Imatachus maskʼasqaykuta tarerqayku. Jesús nerqa: “Qankunachus purajmanta munanakunkichej chayqa, tukuy yachanqanku discipulosniy kasqaykichejta”, nispa (Juan 13:35). Noqaykoqa sut’ita repararqayku Jehovaj testigosnin purajmanta munanakusqankuta. Jinapis iskay kuraj wawasniyku Nathanwan Rebeccawan noqa jinallataj iskaychasqa kasharqanku. Imaraykuchus paykunaqa ñaupa religionniykupi bautizasqa karqanku, chaypi yachachiwasqaykuman jinataj kausasharqanku. Jinapis Bibliamanta paykunaman parlarejpuni kayku. Paykunaqa rikoj kanku imaynatachus Jehovaj testigosnin munanakusqankuta. Chayrayku aswan qhepaman paykunapis Bibliata estudiayta qallarerqanku.
Rebeccaqa Diosman astawan qayllaykuyta munajpuni. Payqa yuyay sapa uj runaj kausaynin imaynachus kanamanta Dios yachasqantaña. Mana ajinachu kasqanta yachaspataj, Diosman tukuy sonqo orakuyta atillarqa. Chantapis yachakorqa Dioswan, Wawanwan, espíritu santowan mana ujllachu kasqankuta. Yachakullarqataj Diosqa kasqantapuni, pay jinataj ruwanan kasqanta ima (Efesios 5:1). Chantapis payqa kusisqa kasharqa manaña ñaupa Bibliaspi llojsimoj unay palabrasta oqharispachu Diosmanta mañakunan kasqanta yachaspa. Imaynatachus Diosman orakunata yachasqan, cheqan runas paraisopi kausakunankuta yachasqan ima, mayta yanaparqa Diosman astawan qayllaykunanpaj (Salmo 37:29; Apocalipsis 21:3, 4).
Tukuy familia Jehovata sirviyku
1987 watapi Jehovaj testigosnin jina bautizakuyku: noqa, qosay, phishqa kuraj wawasniy ima. Paykunaj sutisninkoqa Nathan, Rebecca, George, Daniel, John ima. Harley sutiyoj qhari wawaytaj 1989 watapi bautizakun. Sullkʼa qhari wawaytaj 1994 watapi bautizakun, paypa sutenqa Simon. Tukuy familia Jesús kamachisqanman jina Diospa Gobiernonmanta tukuy sonqo runasman willamuyku.
Nathan, Rebecca, George, Daniel, John, Harley ima Estados Unidospi, Jehovaj testigosninpa sucursalninkupi llankʼarqanku. Qhari waway Georgeqa chayllapipuni llankʼashan, 14 watasña chaypi llankʼashan. Waway Simonpis 2001 watapi bachiller llojsiytawan sucursalman llankʼaj ripullarqataj. Tukuy qhari wawasniyku, ancianos jina chayri siervos ministeriales jina congregacionesninkupi llankʼashanku. Qosaypis congregacionpi anciano jina llankʼashan, congregacionniykoqa Misuri suyupi Thayer llajtapi. Noqapis kusisqa predicashallanipuni.
Kinsa allchhisniyojña kayku. Paykuna kanku Jessica, Latisha, Caleb ima. Kusikuykutaj tatasninku Jehovata munakuyta yachachishasqankumanta. Entero familia may kusisqa kayku Jehová llajtanman pusamuwasqaykumanta. Payqa yanapawarqayku, sutinwan rejsisqa llajtata tarinaykupaj, purajmantataj munanakusqankuta reparanaykupaj.
Ashkha runasqa noqayku jina Diosta yupaychayta munaspapis, mana Bibliaj nisqanman jinachu kausakunku, manaqa llulla yachachiykunaman jina kausakuyku. Chayrayku Paykunapis cheqa kajta yachakunankuta munaspa, wasimanta wasi Diospa Gobiernonmanta sumaj willaykunata willarej riyku. Ñaupajtaqa poqochisqaykuta vendenaykupaj wasimanta wasi rej kayku, kunanqa Diosmanta sumaj willaykunata wasimanta wasi willaj riyku. Jehová Diosqa llajtannejta pacienciawan yachachiwarqayku, sutinwan rejsisqa llajtata tarinaykupajtaj yanapawarqayku. Chayta yuyarispa wakin kutisqa waqarikuyta munani.
[Dibujos/fotos]
Qanchis watitasniyoj kashajtiy, chantá jatunña kashajtiy.
[Dibujo/foto]
James, George, Harley, Simon ima, ñaupa religionniykuman jina vistisqas kashanku.
[Dibujo/foto]
Poqochisqaykuta carretapi vendej apashasqaymanta foto. Kay fotoqa uj periodicopi llojserqa.
[Maymantachus foto orqhokusqan]
Journal and Courier, (Lafayette, Indiana).
[Dibujo/foto]
Kaypi tukuy familia kashayku.