Mụm Mbuọtidem Ye Eti Ubieresịt Kama
Mme Akpan Nkpọ Ẹtode Akpa N̄wed Timothy
KE N̄KPỌ nte isua 56 C.E., apostle Paul ama odụri mbiowo ke esop Ephesus utọn̄ ete ke “mme idiọk unam” ẹyedaha ẹda ke otu mmọ ẹnyụn̄ “ẹtịn̄ ukwan̄ ikọ man ẹdụri mbet ẹtiene mmọ.” (Utom 20:29, 30) Ke isua ifan̄, ukpepn̄kpọ nsọn̄ibuot ama akabade ọsọn̄ubọk etieti tutu eyedi se Paul akpakde Timothy ndin̄wana en̄wan eke spirit ke esịt esop man onịm enye asana onyụn̄ an̄wam ekemmọ mme andinịm ke akpanikọ ndisọn̄ọ ndu ke mbuọtidem. Oro ekedi akpan ntak emi Paul ekewetde akpa n̄wed esie ke Macedonia ọnọ ẹsọk Timothy ke n̄kpọ nte 61-64 C.E.
Ẹma ẹnọ Timothy item ẹban̄a mme utom ebiowo, itie oro Abasi ọnọde iban, se inamde mbiowo ye mme asan̄autom unamutom ẹdot, ye mme n̄kpọ eken. Utọ item oro enyene ufọn n̄ko mfịn.
Item Mbuọtidem
Paul ekeberede ye item ndimụm mbuọtidem ye eti ubieresịt n̄kama. (1Ti 1:1-20) Enye ama esịn udọn̄ ọnọ Timothy ndisụhọ ke Ephesus onyụn̄ “ọnọ ndusụk owo do uyo ete mmọ ẹkûkpep owo ukpepn̄kpọ eke okpụhọrede.” Paul ama owụt esịtekọm aban̄a utom oro ẹkenọde enye, ọfiọkde ete ke imọ ikanam n̄kpọ ke unana ifiọk ye unana mbuọtidem ke ini ikọkọbọde mme anditiene Jesus. Apostle oro ama ọdọhọ Timothy akaiso an̄wana en̄wan eke spirit, ‘eyịri mbuọtidem ye eti esịt akama’ okûnyụn̄ akabade ebiet mbon oro ‘ẹma ẹkewụre ke uwem mbuọtidem.’
Item ke Utuakibuot
Ekem, Paul ama ọnọ item nte “andikpep mme Gentile ke mbuọtidem ye akpanikọ.” (2:1-15) Ẹkenyene ndibọn̄ akam mban̄a mbon oro ẹdude ke ikpọ itie man mme Christian ẹkpedu uwem emem. Edi uduak Abasi nte ẹnyan̄a kpukpru orụk owo, ndien akpan ukpepn̄kpọ edi nte ke Christ “ọkọnọ Idemesie, ete idi ufak kpukpru owo.” Paul ama owụt nte ke n̄wan ekpenyene ndikama idemesie nte owụtde iso o-bụt inyụn̄ inaha akara erenowo.
Ana ẹtịm ẹsop mfọn mfọn. (3:1-16) Ntre Paul ama owụt se inamde mme esenyịn ye mme asan̄autom unamutom ẹdot. Otode ke mme n̄kpọ ẹmi apostle oro ekewetde, Timothy eyefiọk usụn̄ nte akpakamade idem ke esop, kpa “adaha ye isọn̄ eke akpanikọ Abasi odorode ke esịt.”
Paul ama ọnọ Timothy ọkpọ ọkpọ item ndin̄wam enye mbak nsunsu ukpepn̄kpọ (4:1-16) Ke ukperedem ini, ndusụk owo ẹyeduọ ẹkpọn̄ mbuọtidem. Edi ke ndikpeme idemesie ye se enye ekpepde owo kpukpru ini, Timothy ‘eyenyan̄a idemesie ye mmọemi ẹkopde uyo esie.’
Timothy n̄ko ama ọbọ item ke nte akpanamde n̄kpọ ye mme owo, n̄kpri ye ikpọ. (5:1-25) Ke uwụtn̄kpọ, ẹkenyene ndinam ndutịm oro odotde nnọ mme ebeakpa oro ẹsọn̄de ke emana ẹmi ẹnyenede eti etop Christian. Utu ke nditịn̄ ikọ-edem, n̄kparawa iban ẹdide ebeakpa ẹkenyene ndidọ ndọ nnyụn̄ man nditọ. Ẹkenyene ndinọ mbiowo eke ẹtịmde ẹkara akwa ukpono.
Uten̄e Abasi ye Uyụhọ ke Se Owo Enyenede
Item ke uten̄e Abasi akada n̄wed Paul okosịm utịt. (6:1-21) “Uten̄e Abasi . . . ke ini asan̄ade ye esịt eke okụtde ete se inyenede ekem” edi akwa udori, edi ubiere ndidi imọ-owo ada okosụn̄ọ ke nsobo ye nditaha. Paul ama akpak Timothy ndin̄wana eti en̄wan mbuọtidem ‘nnyụn̄ nsọn̄ọ mmụm nsinsi uwem n̄kama.’ Man ẹmụm ata uwem oro ẹkama, mme enyene n̄kpọ owo ikenyeneke ‘ndidori enyịn ke se inyan̄ade owo nte inyene, edi ẹdori enyịn ke Abasi.’
[Ekebe/Ndise ke page 30]
Ẹyenyan̄a ke Ntak Uman Eyen: Paul ikenemeke iban̄a edinyan̄a nsịn ke nsinsi uwem edi nnennen utom an̄wan emi eten̄ede Abasi ke ini enye ekewetde ete: “Ẹyenyan̄a enye ke ntak uman eke n̄wan akamande, edieke mmọ ẹtiede ke mbuọtidem ye ima ye edisana ido ọkọrọ ye eti ibuot.” (1 Timothy 2:11-15) Ebede ke uman eyen, edise nditọ esie enyịn, ye edikpeme ufọk, “ẹyenyan̄a” n̄wan ẹsio ke edikabade ndi ifu etịn̄ ikọ-edem ye andinọhọ ke mbubehe owo en̄wen. (1 Timothy 5:11-15) Utom ufọk esie eyenam utom emi enye anamde ọnọ Jehovah ọyọhọ. Ke akpanikọ, kpukpru Christian ẹkpenyene ndikpeme edu uwem mmọ ẹnyụn̄ ẹda ini mmọ ẹnam n̄kpọ ọniọn̄ ọniọn̄.—Ephesus 5:15, 16.