Gilead Ọnọ Mme Isụn̄utom Ẹka “Utịt Ererimbot”
KE SE ibede isua 50 idahaemi, Ufọkn̄wed Enyọn̄-Ukpeme Ukpep Bible eke Gilead ọmọnọ mme isụn̄utom ẹwọrọ. Ke September 11, 1999, ọyọhọ otu 107 eke Gilead ama okụre ukpep. Enye ekenyene nditọ ufọkn̄wed 48 ẹmi ẹtode idụt 11, ndien ẹkenọ mmọ ẹmi ẹkenam utom ke nsio nsio idụt 24. Mmọ ẹyediana ye ediwak tọsịn isụn̄utom eken, ẹmi ẹnyenede akamba udeme ke ndisu mme akpatre ikọ Jesus mbemiso ọkọdọkde ke heaven. Enye ekebem iso etịn̄ ete ke mbet imọ ẹdidi “mme ntiense [imọ] . . . tutu ẹsịm utịt ererimbot.”—Utom 1:8.
Edinam ukụre ukpep, emi ẹkenịmde ke Itie Unọ Ukpep Enyọn̄-Ukpeme ke Patterson, New York, ekedi akwa edinam ke ndiye n̄kann̄kụk. Nditọ ufọkn̄wed ẹmi ẹkụrede ukpep ẹma ẹnen̄ede ẹkop inemesịt ndikụt iman, n̄kpet n̄kpet ufan, ye isenowo ẹdụkde. Ke ẹdiande mbon oro ẹkedude ke mme okụre ẹdude ke Brooklyn ye Wallkill ẹkpan̄ utọn̄ ke n̄kpọ ukopikọ ẹnyụn̄ ẹse ke vidio, ofụri ibat ẹkedụkde ekedi 4,992.
Nam N̄kpọ nọ Jehovah ye Mbọhọidụn̄ ke Edinam Akpanikọ
“Anie Owo Ada ye Jehovah?” Oro ekedi ibuotikọ ntọn̄ọikọ oro Carey Barber, owo Otu Ukara ye etieibuot okpokoro edinam ukụre ukpep, ọkọnọde. Enye ama anam an̄wan̄a nte ke emi ekedi n̄kpọ oro nditọ Israel ẹkesobode ke eyo Moses. Ẹma ẹti nditọ ufọkn̄wed oro ẹkụrede ukpep ye mbon oro ẹkedụkde ẹte ke ediwak ke otu nditọ Israel ẹma ẹduọk uwem mmọ ke wilderness ke ntak emi mmọ mîkọsọn̄ọke ida ke n̄kan̄ Jehovah. Ke ẹma ẹkeduọ ẹdụk ukpono ndem, mmọ ẹma “ẹsụhọde ẹtie, ẹdia n̄kpọ ẹnyụn̄ ẹn̄wọn̄, ndien ẹdaha ke enyọn̄ ẹkebre mbre.” (Exodus 32:1-29) Jesus ama ọtọt mme Christian aban̄a ukem n̄kpọndịk oro: “Ẹkpeme idem mbufo, mbak uyụhọ udia ye mmịn ye ekikere uwem emi ẹdinam esịt mbufo odobi, ndien usen oro edibuat mbufo.”—Luke 21:34-36.
Etịn̄ikọ efen, Gene Smalley, eke Itieutom Uwetn̄wed, ama obụp nditọ ufọkn̄wed oro ẹkụrede ukpep ete: “Nte Mbufo Ẹyedi Nsụk Ubiak?” Enye ama anam an̄wan̄a nte ke ẹkeda ikọ Greek oro pa·re·go·riʹa ẹsịn ke Ikọmbakara nte enyịn̄ ibọk usụk ubiak. Nte ededi, apostle Paul akada ikọ Greek emi ke Colossae 4:11 nditịn̄ mban̄a mme nsan̄autom esie. Ke New World Translation, ẹkabade ikọ emi nte “n̄kpọ nsịnudọn̄.”
Ke itieutom mmọ mme isụn̄utom ẹmi ẹkụrede ukpep ẹkeme ndidi nsụk ubiak eyomfịn ke ata ata usụn̄ ke ndida nsụhọdeidem n̄kabade ndi n̄kpọ nsịnudọn̄ nnọ nditọete n̄kann̄kụk ye ke ndiwụt edu edidianakiet ye ima ke ebuana ye ekemmọ isụn̄utom.
Daniel Sydlik, owo Otu Ukara, ama etịn̄ ikọ ke ibuotikọ oro “Mfọnmma Ibet Ndida Ndu Uwem.” Enye ama anam an̄wan̄a nte ke n̄kokon̄ edumbet oro Jesus okowụtde ke Matthew 7:12, “sededi mbufo ẹyomde owo ẹnam ye mbufo, ẹnam kpa ntre ye mmọ,” abuana ndinam nti n̄kpọ nnọ mmọ efen, idịghe sụk editre ndinam mmọ idiọk.
Man ẹnam emi uforo uforo, oyom n̄kpọ ita: enyịn emi okụtde, esịtmbọm, ye un̄wam. Ke nditịn̄ ibio ibio, enye ọkọdọhọ ete: “Edieke nnyịn ikụtde ke oyom ẹnọ un̄wam, nnyịn ikpenyene ndin̄wam ke ebe oro. Oyom nnyịn isịn ukeme efen efen ndinam nnọ mbon efen se nnyịn ikpamade mmọ ẹnam ẹnọ nnyịn.” Emi edi ntre akpan akpan ye mme isụn̄utom ẹmi ẹkade mme idụt en̄wen ndikan̄wam mme owo ẹnam ata Ido Ukpono Christ.
Mme Andikpep Ẹnọ Ufiop Ufiop N̄kpọ Editi
Karl Adams, andikpep ke Gilead, ama esịn udọn̄ ọnọ mme isụn̄utom ẹmi ẹkụrede ukpep ete “Ẹka Iso Ndikọri.” Ke mme usụn̄ ewe? Akpa, ke ifiọk ye ke ukeme ndida enye nnam n̄kpọ ọfọn. Ke Gilead, nditọ ufọkn̄wed ẹma ẹkpep nte ẹkpenamde ndụn̄ọde man ẹfiọk ntọn̄ọ ye nte ẹtịmde mme mbụk Bible. Ẹma ẹsịn udọn̄ ẹnọ mmọ ẹte ẹkere ẹban̄a nte mbụk kiet kiet okpotụkde uwem mmọ. Ẹma ẹsịn udọn̄ ẹnọ mmọ ndika iso nnam emi.
“Ọyọhọ iba, ẹka iso ndikọri ke ima. Ima edi n̄kpọ oro ọkọride ke ini ẹbọkde. Ke ini ẹfụmide, enye ekeme ndikpa,” ntem ke Brọda Adams ọkọdọhọ. (Philippi 1:9) Idahaemi, nte mme isụn̄utom, oyoyom mmọ ẹkọri ke ima ke nsio nsio idaha. Ndien ọyọhọ ita: “Ẹtie ke mfọn ye ifiọk Ọbọn̄ ye Andinyan̄a nnyịn Jesus Christ ẹkọri n̄kọri.” (2 Peter 3:18) “Emi edi utịbe utịbe mfọnido oro Jehovah owụtde ebe ke Eyen esie,” ntem ke etịn̄ikọ oro ọkọdọhọ. “Nte nnyịn ikọride ke esịtekọm emi iwụtde iban̄a mfọnido oro owo mîdotke, inemesịt nnyịn ọyọkọri ke ndinam uduak Abasi ye ke ndinam se enye ọnọde nnyịn inam.”
Andikpep efen ke Gilead, Mark Noumair, eketịn̄ ikọ ke ibuotikọ oro “Nyịme Enye ye Ima, Ndien Afo Emekeme Ndiyọ.” Enye ama eteme ete: “Kpep ndinyịme n̄kpọsọn̄ idaha ke uwem isụn̄utom ye ima, ndien afo eyekeme ndiyọ enye. Jehovah otụnọ sụk mbon oro enye amade. Idem edieke afo ekerede ke item oro ẹnọde iwụtke ọniọn̄, ayayat owo, m̀mê ifọnke, ima emi enyenede ọnọ Jehovah ye itie ebuana fo ye enye ẹyen̄wam fi ndiyọ oro.”
Brọda Noumair ama owụt nte ke utom isụn̄utom esịne ediwak utom. “Edi utom emi mîsan̄ake ye ima ayanam fi anana uyụhọ. Ke ima mîdụhe, utom fo ke ufọkidụn̄—utọ nte utem udia, udep n̄kpọ, uyet mfri, utem mmọn̄—ẹkeme ndinen̄ede nnam fi okop mfụhọ. Ana afo atuak ada obụp idemfo ete, ‘Ntak emi nnamde mme n̄kpọ ẹmi-e?’ Ọfọn, edieke afo ọdọhọde idemfo ete, ‘Ukeme oro nsịnde etịp esịn ke nsọn̄idem ye inemesịt ekemmọ isụn̄utom,’ do idisọn̄ke ndiyọ.” Ke ibio ibio, enye ama eteme ete: “Ọkpọkọm ọwọrọ ndibọ ntụnọ, ndinam se oyomde anam ke itieutom isụn̄utom fo, m̀mê ndibiere ndutan̄uyo, ndinyịme ye ima ayan̄wam fi ndika iso ke utom fo. ‘Ima idibehe ifep nsinsi.’”—1 Corinth 13:8.
Ekem andikpep ke Gilead, Wallace Liverance, ama ada usụn̄ ke nneme oro ẹkefiakde ẹnam ediwak inem inem ifiọkutom oro nditọ ufọkn̄wed ẹkenyenede ke adan̄aemi ẹkenamde utom ye mme esop n̄kann̄kụk, ẹwụt. Ke adianade ye edisan̄a ke ufọk ke ufọk, mmọ ẹma ẹda ukpep isụn̄utom mmọ ẹyom mme owo ke mme itiembehe ubomisọn̄ mbiomo, mme itie uyetọfọn̄, mme itiembehe tren, ye mme itie en̄wen.
Mme Isụn̄utom Ẹmi Ẹnyenede Mbufiọk Ẹnọ Nsọn̄ọ
Ke ini mbufa isụn̄utom ẹkade esen idụt, nte oyom ẹtịmede esịt? Nte mmọ ẹkeme ndikan mme n̄kpọ-ata oro ẹdude ke utom esen idụt? Nso ke mme ọfis n̄kọk itieutom ẹnam ndin̄wam isenowo ẹmi ẹkụt unen? Man ẹbọrọ mme mbụme ẹmi ye mmọ efen, Steven Lett, eke Itieutom Utịmutom, ye David Splane, eke Itieutom Uwetn̄wed, ẹma ẹnam ndụn̄ọde ye nditọete ẹmi ẹkedụkde ufọkn̄wed n̄kọk itieutom ini oro ke Itie Unọ Ukpep Enyọn̄-Ukpeme. Nditọete oro ẹkedade ẹnam ndụn̄ọde ẹnam utom ke mme kọmiti n̄kọk itieutom ke Spain, Hong Kong, Liberia, Benin, Madagascar, Brazil, ye Japan.
Mme asan̄autom Jehovah ẹmi ẹnyenede mbufiọk mi, oro ediwak mmọ ẹnamde utom nte mme isụn̄utom ke ediwak isua, ẹma ẹnọ nditọ ufọkn̄wed ẹmi ẹkụrede ukpep ọkọrọ ye ete ye eka ye iman mmọ ẹmi ẹkedụkde nsọn̄ọ. Ọkọn̄ọde ke ọkpọkpọ ifiọkutom mmọ ye eke ekemmọ isụn̄utom, mmọ ẹma ẹwụt ẹte ke ẹkeme ndise mban̄a mme mfịna ye mme editịmede esịt uforo uforo. Mfịna emi mmọ ẹsobode ekeme ndikpon, “edi ẹkeme ndikọk, ndien N̄ka an̄wam nnyịn,” ntem ke Raimo Kuokkanen, isụn̄utom ke Madagascar, eketịn̄. “Idịghe nnyịn ikemek itieutom emi, nnyịn ikọbọbọ enye,” ntem ke Östen Gustavsson, emi anamde utom idahaemi ke Brazil, ọkọdọhọ. “Ntre nnyịn ima ibiere ndisịn ofụri ukeme nnyịn ndisọn̄ọ ndu do.” James Linton, emi anamde utom ke Japan, ọkọdọhọ ete ke se ikan̄wamde imọ ekedi “ndikụt nditọete ẹmi ẹma ẹkedodu ke itieutom isụn̄utom.” Utom isụn̄utom edi usụn̄ emi enyenede inem onyụn̄ ọnọde uyụhọ ndinam n̄kpọ Jehovah nnyụn̄ nse mban̄a mme erọn̄ esie.
Ndifep Udọn̄ọ Oro Owotde Idaha eke Spirit
Theodore Jaracz, owo Otu Ukara, emi okokụrede ukpep ke ọyọhọ otu itiaba eke Gilead ke 1946, ọkọnọ akpatre utịn̄ikọ, ke ibuotikọ oro “N̄kpọ-Ata eke Edika Iso Ndu Uwem ke N̄kan̄ eke Spirit.” Ke ebemde iso enyịme ke mme enyene-ndịk afai ẹdu ke nsio nsio ikpehe ke ererimbot, enye ama owụt nte ke akpanikọ, ndiọi afanikọn̄ ke ẹtịbe ẹnọ ubonowo.
Ke etịn̄de otụk Psalm 91, Brọda Jaracz ama owụt “udọn̄ọ” ye “nsobo” oro ọdọn̄ọde ediwak miliọn owo ẹmi ẹdude ẹkanade nnyịn onyụn̄ owotde mmọ ke n̄kan̄ eke spirit. Devil ye idiọk editịm n̄kpọ esie ẹda nsunsu ekikere oro ebietde udọn̄ọ, ọkọn̄ọde ke ukpepn̄kpọ mme ọfiọkn̄kpọ owo ye uma-inyene, ndinam idem emem owo nnyụn̄ n̄wot owo ke n̄kan̄ eke spirit, edi Jehovah ọsọn̄ọ ọnọ nnyịn ete ke udọn̄ọ emi idisịmke “owo eke etiede ke ndịbe ebiet Ata Edikon̄.”—Psalm 91:1-7.
Brọda Jaracz ọkọdọhọ ete: “N̄kpọ-ata emi odude edi ndikop idem ke mbuọtidem, ndisọn̄ọ ndu ke ebiet ifụre. Nnyịn ikemeke nditie nte mbon nsahi ‘ẹmi mînyeneke n̄kpọ eke spirit.’ Kamse emi edi mfịna mfịn. Enye edi se kpukpru nnyịn ke esop isobode. Afo emekeme ndisobo enye n̄ko ke itieutom isụn̄utom fo.” (Jude 18, 19) Edi ẹma ẹsian mme isụn̄utom oro ẹkụrede ukpep ẹte ke mmọ ẹkeme ndimụm idaha eke spirit n̄kama uforo uforo ke itieutom mmọ. Ke uwụtn̄kpọ, ẹma ẹkpak mmọ ẹte ẹkere ẹban̄a nte nditọete nnyịn ẹyọde ke Russia, ke Asia, ye ke mme idụt ke Africa—kpa ye mme ukpan, ọkpọsọn̄ ubiọn̄ọ, nsahi, nsunsu ekikere mbon oro mînịmke edidu Abasi ke akpanikọ, ye mme nsunsu edori ikọ. Ndien, ke ediwak idaha, mme ata ata mfịna ẹsidiana, ẹtode mme en̄wan ekpụk ye unana akpan n̄kpọ oro ẹyomde.
Ke ini idaha eke spirit osụhọrede, “oyom ẹse se idide ntak mfịna oro ndien ekem ẹnam n̄kpọ ẹban̄a enye, ẹdade item Ikọ Abasi.” Ẹma ẹnọ mme uwụtn̄kpọ ke Bible. Ẹma ẹsịn udọn̄ ẹnọ Joshua ẹte ekere aban̄a n̄wed Ibet emi enye ekenyenede kpukpru usen. (Joshua 1:8) Ke ini ẹkekụtde n̄wed Ibet ke eyo Josiah, Jehovah ama ọdiọn̄ mbon oro ẹkedade mme item esie ẹsịn ke edinam. (2 Ndidem 23:2, 3) Timothy ama ọfiọk edisana N̄wed Abasi toto ke uyen. (2 Timothy 3:14, 15) Mbon Beroea ikedịghe sụk nti mme andikpan̄ utọn̄; ẹkebat mmọ nte mme “enyene-ido” ke ntak emi mmọ ẹkedụn̄ọrede N̄wed Abasi ke usen ke usen. (Utom 17:10, 11) Ndien Jesus Christ edi akakan uwụtn̄kpọ owo emi ọkọfiọkde onyụn̄ adade Ikọ Abasi anam n̄kpọ.—Matthew 4:1-11.
Ke ndida n̄keberi, Brọda Jaracz ama eteme mbufa isụn̄utom ẹmi ufiop ufiop ete: “Idahaemi mbufo ẹmeben̄e idem ndinam utom isụn̄utom mbufo. Ndien mbufo ẹmọn̄ ẹka esen idụt, ke ata ata usụn̄, ke ediwak nsio nsio ikpehe isọn̄. Edieke nnyịn ikande n̄kpọ-ata eke edika iso ndu uwem ke n̄kan̄ eke spirit, do nnyịn idiyakke n̄kpọ ekededi ọwọn̄ọde ntịn̄enyịn nnyịn efep ke ndinam se nnyịn ibierede ndinam. Mbufo ẹyekwọrọ ikọ ye ifịk, ẹdemede mmọ efen ndikpebe mbuọtidem mbufo, ndien nnyịn iyetiene mbufo ibọn̄ akam ite Jehovah anam mbon oro mbufo ẹkpepde n̄kpọ ẹdu uwem nte enye anamde nnyịn idu uwem. Ndien ntem ke ediwak owo efen efen ẹdibọhọ oyobio eke spirit emi efịmede ke ofụri ererimbot. Mmọ ẹyediana ye nnyịn ke ọkwọkudịm ndinam uduak Jehovah. Ndien Jehovah akpakam ọdiọn̄ mbufo ndinam oro.”
Ke etieibuot okpokoro ama okokot mme ekọm ẹtode nsio nsio idụt ke ererimbot, ini ama edisịm ndinọ nditọ ufọkn̄wed oro ẹkụrede ukpep mme n̄weditoro mmọ. Ekem ẹma ẹkot ufiop ufiop leta ediwụt esịtekọm oro nditọ ufọkn̄wed ẹkewetde. Mmọ ẹkewụt esịtekọm ẹnọ Jehovah ye esop esie didie ntem kaban̄a san̄asan̄a ukpep oro mmọ ẹkebọde ye kaban̄a utom mmọ kiet kiet nte mme isụn̄utom ẹmi ẹkade “utịt ererimbot”!—Utom 1:8.
[Ekebe ke page 29]
Idaha Otu
Ibat idụt ẹtode: 11
Ibat idụt ẹnọde ẹka: 24
Ibat nditọ ufọkn̄wed: 48
Ibat ebe ye n̄wan: 24
Isua emana ke ẹbaharede ukem ukem: 34
Isua ẹdude ke akpanikọ ke ẹbaharede ukem ukem: 17
Isua ẹdude ke utom uyọhọ ini ke ẹbaharede ukem ukem: 12
[Ndise ke page 26]
Ọyọhọ Otu 107 Oro Ẹkụrede Ukpep ke Ufọkn̄wed Enyọn̄-Ukpeme Ukpep Bible eke Gilead
Ke udịm enyịn̄ ẹdude ke idak, ẹtọn̄ọ ke udịm iso ẹnọ nọmba ẹka edem, ẹnyụn̄ ẹtọn̄ọ ke ufien ẹwet enyịn̄ ẹka nnasia ke udịm kiet kiet.
1. Peralta, C.; Hollenbeck, B.; Shaw, R.; Hassan, N.; Martin, D.; Hutchinson, A. 2. Edwards, L.; Vezer, T.; Ceruti, Q.; Entzminger, G.; D’Aloise, L.; Baglieri, L. 3. Knight, P.; Krause, A.; Kasuske, D.; Rose, M.; Friedl, K.; Nieto, R. 4. Rose, E.; Backus, T.; Talley, S.; Humbert, D.; Bernhardt, A.; Peralta, M. 5. D’Aloise, A.; Humbert, D.; Dunn, H.; Gatling, G.; Shaw, J.; Ceruti, M. 6. Baglieri, S.; Krause, J.; Hollenbeck, T.; Martin, M.; Bernhardt, J.; Hutchinson, M. 7. Backus, A.; Dunn, O.; Gatling, T.; Vezer, R.; Knight, P.; Hassan, O. 8. Nieto, C.; Talley, M.; Friedl, D.; Kasuske, A.; Edwards, J.; Entzminger, M.