Mwanda waka kifwaninwe kwakamwa Leza tamba’nka pano?
“Akamwa Leza ne kulama bijila byandi, mwanda yo mingilo mituntulu ya muntu.”—MUSAPUDI 12:13.
MUNTU ufwaninwe kwakamwa Leza na mutyima umo ne kumwifukwila. Eyo, nansha kwakamwa kwa bantu bavule byokwibavutakanyanga mityima, kadi kubi, ino batwe tufwaninwe kwakamwa Yehova Leza, mwanda i kyakamweno kotudi.—Mitōto 112:1; Musapudi 8:12.
2 Umpangi wetu wikiyukile. Usenswe bipwangwa byandi, omwanda usoñanya bantu bonso bamwakamwe kadi bamutōte. Tutanga namino’mba: “Ino namwene mwikeulu mukwabo wipapa umbukata mwa mūlu, wa myanda-miyampe ya nyeke ya kusapwila bēkele panopantanda, ne mizo yonso, ne bisaka byonso, ne ndimi yonso, ne bantu bonso bēne kumo. Kadi wanena ne diwi dikatampe’mba: Akamwai Leza mumutumbike ntumbo; ke-kintu kitatyi kya kidye kyandi kibafika; mutōtei wāpangile diulu, ne ntanda.”—Kusokwelwa 14:6, 7.
3 Bine ketufwaninwepo kwilwa Umpangi wa bintu byonso, Nsulo ya būmi, mwanda tudi bantu bandi ne ntanda mine i yandi. (Mitōto 24:1) Yehova wālombwele buswe bwandi bukatampe pakupa bandi bana ba pano pantanda būmi, kadi wēbapa ne kifuko kilumbuluke mwakwikala—paladisa muyampe mwine. Ino kino kyabuntu kekyebāpelwepo pakubulwa bijila. Mungya buluji, kyēbapelwe kikale ke kyabo kintu. Bambutwile betu babajinji bādi bafwaninwe kukwatakanya kīkalo kyabo, ne kwikitandabula kufika ne pakayula bantu pano pantanda ne kwipabikala. Bādi na madyese ne biselwa bya kukwatakanya banyema ba ntanda, byoni, ne mishipa—bipangwa byonso byūmi byobādi bafwaninwe kwikala nabyo pano pantanda, pamo ne lutundu lwabo. Pamwanda wa kino kintu kiyampe kyāpelwe muntu kulela, wādi ufwaninwe kulandulwa.
4 Nansha ino ngalwilo byoyādi yakutendelwa, talaipo byālongele muntu, wāonakanya ino ntanda, kīkalo kyandi kyadyangi kyāpelwe! Pamwanda wa kafutululo ka kupela kulēmeka kino kituntwa kya Leza, bantu abekyalamuna ke kintu kyamunyanji. Bonakanyi i bukatampe bininge buleta kyaka kya kukubija misaka mivule mine ya banyema, ya byoni ne ya mishipa. Leza wetu moloke kadi wabuswe kakalekapo buno bonakanyi bwendelela nyeke. Bonakanyi bwaonakanibwa ino ntanda bulomba kulandulwa mambo; pa kino, bantu bavule badi na buluji bwa kwivwana moyo. Ku mutamba mukwabo, boba bakulupile mudi Leza na buleme bonso basengwanga pa mityima pakuyuka mobikapityila. Yehova ukalandulanga mambo, kadi ntanda ikalongololwa dipya. Bine, uno i mwanda uleta nsangaji ku boba bonso badi na mityima myoloke pano pantanda.
5 Lelo Leza ukafikidija butyibi bwandi kupityila kudi ani? I kupityila kudi Yesu Kristu, mubikikwe bu Mulopwe wa Bulopwe bwa mūlu. Yehova ukafundula ino ngikadilo ya busala, ya butomboki, kupityila kudi uno wandi Mwana wa momwa mūlu. (2 Tesalonika 1:6-9; Kusokwelwa 19:11) Mu uno muswelo, ukasenga mityima ya boba bamwakaminwe, kadi ukanyongolola ne kupandija ntanda, kyetu kīkalo.
6 Lelo kino kikalongeka namani? Bible witusapwila’mba kukekala kyamalwa kibūke kikafikila pa mutwe wakyo pakashilula divita dya Amakedona. (Kusokwelwa 7:14; 16:16) Buno bukekala butyibi bwa Leza bukafikila ino ngikadilo myoneke ya bintu ne boba beyonakanya. Lelo kudi bantu bakapanda’ko? Eyo badi’ko! Ke bobapo badi na kwakamwa kupotakanya umbidyoma, nansha kuleta misongo, mhm, ino i boba bakaminwe Leza na buleme ne na kumwifukwila. Bo bakapandijibwanga.—Nkindi 2:21, 22.
Kilomboji Kyabukomo Kitulumukwa
7 Kino kilongwa kya Yehova Leza kilenga moyo kyālombwelwe mu kyelekejo na kilongwa kyabukomo kyālongele mwanda wa kukūla batōtyi bandi, kubwipi kwa myaka 1 500 kumeso kwa kino Kyetu Kitatyi. Kibumbo kikatampe kya bashidika bankomokomo bene Edipito kyāmunine bibumbo bya bengidi bene Isalela bādi bashikete mu ino ntanda ya bweni, kadi kyātompa ne kukubija muzo wa Isalela onso mutuntulu kitatyi kyāletele Felo, mulopwe wa Edipito, mbila ya kwipaya bana ba lukeke bana-balume bonso bene Isalela. Bushindañani bwa Leza pa Edipito bwānyongolwele Isalela mu ano masusu a ngikadilo ya kipolitike, bine, bapebwa bwanapabo bwa kulupuka mu muzo moneke wādi utōta balezaleza bavule.
8 Divilu shapita wa 15 usekununa muswelo wālongele Isalela pānyongolwelwe mu Edipito. Bubandaudi bwa ino nsekununi bwitukwasha tujingulule muswelo ukokeja kunyongololwa mukristu kungitu ne kumushipiditu mu ino ngikadilo ya bintu ya disubi. Tubandaulei Divilu shapita wa 15, tukakokela milangwe pa mavese asañwinwe’mo alombola mwanda waka tufwaninwe kwakamwa Yehova, Leza wabine. Tushilulei na vese wa 1 ne wa 2:
9 “Ebiya pano kadi po pakwimba Mosesa ne bāna ba Isalela bene kumo, luno lwimbo luno’lu kudi Yehova, ke banena’mba: Nkembila kudi Yehova, mwanda wezunzwile kulakula kwine; kabalwe ne utentaminepo wamwela mu kalunga-kamema. Yehova i bwami bukomo ne lwami lwimbo, kabidi wangalamukila [ke bwami bupandiji].”
10 Bantu bavule mu umbuo onso wa ntanda bayukile nsekununi ya muswelo wānyongolwelwe Isalela na Yehova mu Edipito. Wāletele bimpengele pa ino ntanda yādi ikomene matanda onso, kufika ne pāfudilwe Felo, wāpa bene Isalela lupusa amba bataluke bende. Inoko bibumbo bya bashidika ba Felo byādi bilonda bano bantu bakubulwa byabulwi, ne byādi bifwatakanya kukebakwatyila ku mbadi ya Kalunga Katyila. Kyāmwekele bu bana ba Isalela bādi ba kujimija ponka na ponka bwanapabo bupya bobāpelwe, ino Yehova wādi’po na mulangwe ungi. Wālala dishinda umbukata mwa kalunga-kamema na kingelengele, ebiya wāabula bantu bandi pakubulwa kyaka. Bene Edipito pakwibalonda, wāshita Kalunga Katyila, kāpūta Felo ne bibumbo byandi bya bashidika.—Divilu 14:1-31.
11 Konakanibwa kwa bibumbo bya bashidika bene Edipito na Yehova kwāmuzunzwile kumeso a batōtyi bandi, kadi kwāyukanya dijina dyandi kujokoloka ntanda yonso. (Yoshua 2:9, 10; 4:23, 24) Bine, dijina dyandi dyāzunzwilwe peulu pa baleza babubela ba mu Edipito bakubulwa bukomo, bākankelwe kunyongolola batōtyi babo. Lukulupilo lobādi batūdile mu bilezaleza, mu muntu ufwa ne mu lupusa lwa bibumbo bya bashidika lwebāfikije kubi. (Mitōto 146:3) Omwanda bene Isalela bātengelwe pa mityima kebembe ñimbo ya mitendelo yādi ilombola kwakamwa Leza mūmi, wānyongolwele bantu bandi ku bukomo!
12 Netu tufwaninwe kwitabija’mba kekudipo leza wabubela nansha umo mu kino kyetu kitatyi, nansha matanda atabukile bukomo, nansha oa adi na byabulwi bya mabombe nuklere akokeja kwipaka na Yehova. Aye ukokeja, kadi ukanyongolola bantu bandi. “Uloñanga mwendele kiswa-mutyima kyandi mu kibumbo kya divita [kya] mūlu, ne umbukata bwa boba bekele panopanshi; kadi [kekudipo muntu] nansha umo ukōkeja kukankaja dikasa dyandi, nansha kumunena amba: Lelo kyolonga i kika le, a?” (Danyele 4:35) Shi binebine twivwanije buluji bwa bino binenwa, nankyo netu tukatononwa tumwimbile mitendelo ya nsangaji.
13 Lwimbo lwa bushindañani lwāimbilwe ku Kalunga Katyila lwendelela’mba: “Yehova i muntu wa bulwi, Yehova dyo dijina dyandi.” Nanshi uno Mudyavita kashindwe ke kyelekejopo bitupu kyakubulwa dijina kitamba ku mifwatakanyo ya bantu mhm. Udi na dijina! I aye ‘Yewa ulonga bintu bikaleko,’ Mulongi Mukatakata, Aye “wa dijina dya bu-Yehova, . . . Mwinemukatakatamwine panopantanda ponsololo.” (Divilu 3:14; 15:3-5; Mitōto 83:18) Lelo nobe kwitabijepo amba kyādi kyatunangu kudi bene Edipito ba pakala kwikala na milangwe milumbuluke kadi ya buleme ya kwakamwa Mwinebukomobonso pa kyaba kya kumufūtulula?
14 Byadi Mukala-ñeni wa ntanda, Mulongi wa kalunga-kamema, udi na lupusa lonso lwa kuludika mabimbi a mema. (Divilu 15:8) Kadi wāingidije lupusa lwandi lwa kuludika luvula, wālonga myanda mikatampe yādi imweka bu keikokejikapo kulongwa. Wākalañenye mema malampe, ebiya weātakikila koku ne koku mwanda wa kulala dishinda mwakupita bantu bandi, dikingwe koku ne koku na lubumbu lwa mema. Tala mwāpityile uno mwanda: tununu ne tununu twa mabimbi a mema a mu kalunga twētuntyile pamo umbwimwa, āpunga mpembwe bukila ne bukila, āladila Isalela dishinda mwa kunyema kadi dya kwibakinga. Eyo, boba bonso bādi bakaminwe Leza bākingilwe. Kupwa Yehova wāshitula mema ājoka moekadilanga, ākūka na bukomo pamo bwa mema a dilobe, ātokenya bibumbo bya Felo ne byabulwi byabo byonso. Binebine, Leza wālombwele’mba bukomo bwandi budi peulu pa baleza kebafwaninwe kukulupilwa, ne peulu pa bibumbo bya bashidika bantu! Bine Yehova ye aye ufwaninwe kwakamwa, lelo ke amopo?—Divilu 14:21, 22, 28; 15:8.
Tulombolei Kwakamwa Leza Kwetu
15 Shi twādi amba twādi twimene pamo na Mosesa pakubulwa kyaka, longa netu twākunkilwe ku mityima twimbe amba: “A! Yehova! lelo wifwene na abe umbukata mwa balezaleza i ani le? Lelo wifwene na abe utumbile umbu-ujila, [ufwaninwe kwakamibwa na ñimbo ya] mitendelo, uloñanga bingelengele, i ani le?” (Divilu 15:11) Tamba’nka penepa, milangwe ya uno muswelo yādi ipitulukwa’mo umbula bwa tutwa twa myaka. Mu mukanda wamfulo wa mu Bible, mutumibwa Yoano ulombola kibumbo kya bengidi ba Leza bakikokeji bashingwe-māni, amba: “Ke bēmbe lwimbo lwa Mosesa umpika wa Leza, ne lwimbo lwa Kāna-ka-mukōko.” Lelo luno lwimbo lukatampe i lwimbo’ka? I lwa’mba: “Abe, Yehova Leza Mwinebukomobonso, bilongwa byobe i bikatakata byakutendelwa; mashinda obe i moloke malumbuluke, abe Mulopwe wa [nyeke ne nyeke-ke]. Abe Yehova, lelo i ani kakakutyina, ne kutumbija dijina dyobe? Ke-wi-muntu abe enka ye ukola.”—Kusokwelwa 15:2-4.
16 Ne dyalelo nadyo kudi batōtyi banyongololwe, kebatendelangapo enka mingilo ya makasa a Leza kete mhm, ino batendelanga monka ne mbila yandi. Bano bantu batambile mu mizo yonso bānyongolwelwe kumushipiditu, besansenye na ino ntanda myoneke, mwanda betabije kadi bengidijanga mbila myoloke ya Leza. Mwaka ne mwaka, kwikalanga tutwa twa tununu twa bantu basomboloka mu ino ntanda myoneke, mwanda wa kwikala mu bulongolodi boloke bwa batōtyi ba Yehova mwakubulwa busala. Panopano ponka, kupwa kwa butyibi bwa bukalabale bwa Leza bukaponena mutōtelo wabubela ne kupwa kwa konakanibwa kwa bipindi bya ino ngikadilo imbi bisheleko, bantu bakekalanga na būmi bwanyeke mu ntanda impya ya boloke.
17 Kukwatañana na Kusokwelwa 14:6, 7, dyalelo muzo wa muntu wivwananga musapu wa butyibi usapulwa na ba Tumoni twa Yehova na bwendeji bwa bamwikeulu. Mu mwaka wapityile’u kwadi ba Tumoni kubwipi kwa midiyo itano, basapwile Bulopwe bwa Leza ne difuku dya butyibi bwandi mu matanda 230 ne kupita. Ba Tumoni bapempwile bantu ku mobo abo kitatyi ne kitatyi mwanda wa kufundija balunda nabo bakamone lupandilo, baendeje bifundwa bya Bible kubitupu. Mwaka ne mwaka, tutwa twa tununu twa bantu bafundijibwanga kwakamwa Leza wabine na kwingidija ñeni, na kupāna būmi bwabo kudi aye ne na kubatyijibwa. I mwanda uleta nsangaji bininge, pakumona muswelo walamuka bano bantu mwanda wa kwakamwa Leza wabine!—Luka 1:49-51; Bilongwa 9:31; enzankanya na Bahebelu 11:7.
18 Lelo i kyabine ne bamwikeulu nabo bepene mu uno mwingilo wa busapudi? Bine, i kimweke patōka’mba pavule bamwikeulu baludikilanga ba Tumoni twa Yehova ku mobo a boba bapepwa mityima pamwanda wa njia nansha balombela mwanda wa kumona bukwashi. Kimfwa, ba Tumoni twa Yehova babidi bātambile mu busapudi na mwana nkasampe, benda basapula myanda miyampe mu kisanga kya Caribbean. Byobādi kebalumba ku dyuba mu mitwe, bene bakulumpe babidi’ba bātyiba mbila ya kwimika mingilo dine difuku’dya. Ino kanuke’ka kālombwele kininga kupita mokādi kalongela mafuku onso, kādi kasaka’nka bakapempule njibo mikwabo yādi ilonda’po. Pokāmwene’mba bakulumpe abakōka kwendelela mu kine kitatyi’kya, kāenda ako kene, kākōkola ku kibelo. Nsongwakaji wāshitula ku kibelo. Bakulumpe pakumona nabya bāfwena, bāshilula kwisamba nandi. Wēbetyila mu njibo, wēbasapwila’mba kitatyi kyādi wivwana muntu ukōkola ku kibelo, aye wadi ulombela Leza amutumine ba Tumoni bamufundije Bible. Kwākwatwa mpangiko ya kulonga nandi kifundwa kya Bible.
19 Potusapulanga musapu wa butyibi bwa Leza, tufundijanga kadi ne mbila yandi myoloke. Pengidijanga’yo bantu umbūmi bwabo, beselwanga madyese a kungitu ne a kumushipiditu. Kimfwa, Bible utopekanga patōkelela busekese bwa miswelo yonso. (Loma 1:26, 27, 32) Dyalelo kujokoloka ntanda yonso, bantu kebatelepo mityima ku misoñanya ya Leza. Lelo i kulupuke kika? I kulupuke kupomoka kwa masongi. Kwilundilako kwa bupupakane. Kuponenwa na misongo itamba ku busekese, yenda isambakana bwa kipupo mu kino kyetu kitatyi. Bine, ino misongo ilenga moyo itelwa bu SIDA yendanga isambuka lubilo lubilo kupityila ku busekese. Ino mwene i kimweke patōka’mba kwakamwa Leza kwabinebine yo ngabo ikinga batōtyi babine?—2 Kodinda 7:1; Fidipai 2:12; tala ne Bilongwa 15:28, 29.
Bipa Bitamba ku Kwakamwa Leza Tamba’nka Pano
20 Boba bakaminwe Leza ne kulonda mbila yandi beselwanga madyese a ntanda ne ntanda. Tubandaulei bidi mwanda umo ulombola kutunduluka kwa kufwijako pa kino kilongwa: ba Tumoni twa Yehova babundile kisaka kidi mu ndoe kya bu bana na bana kya bakristu ba mwiendelejo moloke. Ba Tumoni bavule, bāendele ku kitango kya matanda onso mu Amerika Wakunshi, bāfikīle ku hotela imo kwāile muludiki wa ntanda wa mu kine kibundi’kya kulongela’ko kishinte kyandi kumeso a bantu bonso, bene-ntanda. Kitatyi kyāshilwile balami bandi kumukandija pa kikwepe kya njibo ya etaje, kaka umo wādi kayukile i bāni bādi bakandile pa kikwepe, nandi wepenya bukidi-bukidi wātwela’mo—balami batulumuka bininge! Uno kaka pakujingulula kilongwa kyandi, wēbalomba na dityima ditūke bamufwileko lusa pamwanda wa kutwela kwandi. Kupwa wālombola bukidi-bukidi kakanda kandi ka kayukeno ka ku kitango kādi kamuyukanya bu Kamoni ka Yehova. Wāshintulwila bonso na kikulupiji amba i kutupu kibi nansha kimo kikokeja kufikila muludiki wa ntanda. Mulami umo wāmungamunga’tu, kupwa wānena’mba: “Shi bantu bonso badi ba Tumoni twa Yehova, longa ketwadipo tukokeja kukwata mpangiko ya kumukinga uno muswelo.”—Isaya 2:2-4.
21 Bantu ba uno muswelo bo abo bakongelwa pamo na Yehova mwanda wa kwibalongolola ‘bakapande ku kyamalwa kibūke’ kikafudija ino ngikadilo. (Kusokwelwa 7:9, 10, 14) Kuno kupanda kekukekalapo kwa pamwanda wa dyese mhm. Muntu usaka kukapanda ufwaninwe kwakamwa Yehova, kumwitabija amba ye aye udi na bubinga bwa Kubikala peūlu pa bintu byonso, ne kwipāna kwadi. Inoko tufwaninwe kuyuka’mba bantu bavule kebakatamijapo kwakamwa kufwaninwe kwibakinga. (Mitōto 2:1-6) Kukwatañana na bukamoni bonso budiko, Yesu Kristu, Mulopwe mutongwe na Yehova, wāshilwile kubikala bu Mulopwe tamba mu mwaka wa 1914, mwaka wa byamalwa. Kino kishintulula’mba kitatyi kyashalako, kifwaninwe bantu batamije kwakamwa Yehova na mutyima umo ne kwikulombola, pano kyenda kityepa bininge. Kufika ne dyalelo, Umpangi wetu ukilekele bantu bonso, ne boba badi pa bitenta bene, amba betabe ku luno lwito: “Ino pano nanshi, bānwe balopwe ikalai ne manwa; mulombolwe ñeni, bānwe batyibi ba mambo ba panopanshi. Ingidilai Yehova ne moyo, kadi musepelelei ne kuzakala ponka. Imunai Mwana lwimu lwa ku kanwa, pa kutyina’mba wakafuna bulobo, mulube ne mu dishinda, ke-buntu bukalabale bwandi ke busakwaka. Ē! kebo basangale, shabo! boba bonso bakumukulupila.”—Mitōto 2:7-12.
22 Tufwaninwe kwikala umbukata mwa boba bakatendela Umpangi wetu amba ye Aye wētunyongolwele. Nanshi kino kitulomba kwakamwa Leza wabine tamba’nka pano! (Enzankanya na Mitōto 2:11; Bahebelu 12:28; 1 Petelo 1:17.) Tufwaninwe kwendelela na kwifunda mbila yandi myoloke ne kwiikokela. Lwimbo lwa Mosesa ne lwa Kana-kamukōko lusonekelwe mu Kusokwelwa 15:3, 4, lukafikilanga pa mutwe walo kitatyi kikafundula Yehova bubi bonso pano pantanda, ne pakashilula kubelula bantu ne kukombeleja bityakuku byonso bya bubi bidi mu kīkalo kya muntu pano pantanda. Ebiya penepa tukemba na mutyima wetu onso’mba: “Abe, Yehova Leza Mwinebukomobonso, bilongwa byobe i bikatakata byakutendelwa; mashinda obe i moloke malumbuluke, abe Mulopwe [wa nyeke ne nyeke-ke]. Abe Yehova, lelo i ani kakakutyina, ne kutumbija dijina dyobe?”
[Bipangujo]
1, 2. Mwanda waka kwakamwa Leza kwendelemo kudi na kamweno?
3. Umpangi wālongele bambutwile betu babajinji bintu’ka?
4. Lelo muntu wālongele kika pa bipangwa bya Leza?
5, 6. Lelo Yehova ukalonga kika pa bintu byālongele muntu pa bipangwa byandi?
7. Mwanda waka Leza wākūkīle bene Isalela mu mafuku a Mosesa?
8, 9. Le Mosesa ne bene Isalela bālongele kika pa bwangudi bwēbangwile Leza?
10. I kika kyāfikije kibumbo kya bashidika bene Edipito ku konakanibwa na Leza?
11. I myanda’ka yālupukile ku divita dyālwile Leza na bene Edipito?
12, 13. I ñeni’ka yotufwaninwe kuboila pa buno bushindañani bwa Leza bwa pa Kalunga Katyila?
14. Mvubu ya kwakamwa Leza yāmwekele patōka muswelo’ka pa Kalunga Katyila?
15. Lelo tufwaninwe kulonga kika pa bino bilongwa byabukomo byabunyongolodi bya Leza?
16, 17. I myanda’ka yakutendelwa yotumonanga ilongeka dyalelo?
18. I kika kilombola’mba bamwikeulu nabo bepene mu mwingilo wetu wa busapudi?
19. I kamweno’ka kotukokeja kutela katamba ku ngikadila ya kwakamwa Leza kwetu?
20. I kika kilombola’mba bantu bakwabo bayukile biyampe mwikadilo mulumbuluke wa ba Tumoni twa Yehova?
21. I lwito’ka lwityilwe bantu dyalelo?
22. I kika kikafikila boba bakaminwe Leza tamba’nka pano?
Lelo Ukivulukile’byo?
◻ Mwanda waka tufwaninwe kwakamwa Yehova na mutyima wetu onso?
◻ Bingelengele byālongele Leza pa Kalunga Katyila byālombwele kika?
◻ I kamweno’ka katamba ku ngikadila yetu ya kwakamwa Yehova Leza na kalemo?
◻ I būmi’ka butengele boba bakaminwe Leza wabine tamba’nka pano?