Lebaka La go Bo ba Le Bantsi Ba Gana Madi
MO TSHWETSONG e e neng ya bidiwa e e dirileng diphetogo, kgotlatshekelo ya kwa Ontario e ne ya bona mokgatlo wa Sefapaano se Sehibidu wa kwa Canada molato wa go tshwaetsa batho ba le babedi ka HIV ka go ba tshela madi—bao ka bobedi ba amogetseng madi a a nang le bolwetse go tswa mo mothong a le mongwe. Moatlhodi Stephen Borins o ne a bolela jaana: “Go tlhokega gore go tsewe kgato ka bonako fa sengwe se se setlhogo jaana se se tshwanang le madi a a tshwaeditsweng se tshosetsa matshelo a batho ba ba a amogetseng.”
Ka bo1980 batho ba ka nna 1200 ba kwa Canada ba ne ba tshwaediwa HIV mme ba bangwe ba le 12 000 bone ba tshwarwa ke bolwetse jwa sebete—botlhe bano ka ntlha ya madi a a tshwaeditsweng le melemo e e dirilweng ka madi. Go thusa go fokotsa palo ya batho ba ba tshwaediwang, batho ba ba neelang madi ba tlhatlhobiwa ka kelotlhoko. Le fa go ntse jalo, ga se batho botlhe ba ba neelang ka madi ba ba buang boammaaruri ka boitsholo jwa bone jwa nako e e fetileng jwa tlhakanelodikobo. Ka sekai, patlisiso nngwe e e dirilweng kwa United States e senola gore mo e ka nnang motho a le 1 go ba le 50 ba ba neelang ka madi ga a bege mabaka a a kotsi, a a jaaka go dira bosodoma kana go tlhakanela dikobo le seaka.
Selo se sengwe gape se se bakang bothata ke boammaaruri jwa gore madi a a tlhatlhobiwang ga se a a ka ikanngwang gotlhelele gore a siame. Makasine wa New Scientist o bolela gore “fa motho a neela ka madi mo e ka nnang kafa tlase ga dibeke di le tharo morago ga gore a tsenwe ke HIV, diteko tse di tla dirwang ga di ne di lemoga dibaerase tseno. Fa e le bolwetse jwa sebete jone, ‘nako eno ya tlhatlhobisiso’ e ka tsaya dikgwedi di le pedi.”
Mo dingwageng tsa bosheng jaana, palo ya batho ba kwa Canada ba ba ratang go neela—kana go amogela—madi e ntse e fokotsega. Mokwaladikgang e bong Paul Schratz o kwala jaana: “Ka gonne batho jaanong ba sa tlhole ba na le kgatlhego e e kalokalo go neela ka madi a bone le ka ntlha ya dipalo tse di ntseng di oketsega tsa batho ba ba ka se kgoneng go re neela madi, re leboga Modimo go bo Basupi ba ga Jehofa e nnile bone ba ntlha go dira patlisiso e e kaga dilo tse di emisetsang madi.”
Mo go kgatlhang ke gore The Toronto Star e bega gore ngwaga nngwe bosheng fela jaana, batho ba ka nna 40 “ba ba neng ba tlile mo maokelong a Canada ba ne ba bua maaka gore ke Basupi ba ga Jehofa ka gonne ba ne ba sa batle go tshelwa madi.” Dipatlisiso di bontsha gore mo e ka nnang diperesente di le 90 tsa batho ba kwa Canada di ka rata kalafi e nngwe go na le ya go tshelwa madi. Ka jalo, go dirisiwa ga madi ga e sa tlhole e le fela kgang ya bodumedi.