BYA KULONGA SHI BINTU BIBAKANDA BEI
Sangela Byodi Nabyo
Bantu basangelanga byobadi nabyo bekalanga na būmi buyampe. Kitatyi kikoma būmi, bapēlelwanga kwikwatañanya na ngikadilo mipya.
MWANDA WAKA I KYA MVUBU
Jessica Koehler, mwifundi wa ngikadila ya bantu walombwele amba bantu basangelanga byobadi nabyo bekalanga na mumweno muyampe wa bintu. Kadi mungya aye kebakwatyilwangapo bakwabo mukao. O mwanda ke kya kutulumukapo shi bantu basangela byobadi nabyo bekalanga na nsangaji kadi kebazumbijangapo mutyima. Ne kadi bidi, mu bantu badi na nsangaji bininge bamo kebadipo na bintu bivule. Mo mwikadile ne boba bamwene na mvubu bintu kebibwanyapo kupotwa na lupeto, pamo bwa nsangaji idi mu kupityija kitatyi pamo na balunda ne ba mu kisaka.
BYOBWANYA KULONGA
Leka kwidingakanya na bantu. Shi udingakanye būmi bobe bwa bulanda na bwa bampeta ubwanya kukomenwa kusangela byodi nabyo, kowibabila. Ne kadi, kwidingakanya nabo ke kuyampepo mwanda babwanya kumweka bingi, nanshi abo badi bingi. Bamo bamwekanga bu bampeta nanshi abo na mapu mavule. Nicole, ushikatanga mu Senegale, unena’mba: “Nkisakilwapo bintu bivule pa kwikala na nsangaji. Shi ndoelelwe byondi nabyo nkekala na nsangaji nansha shi bantu bakwabo badi na bivule kumpita.”
Tompa kulonga namino: Epuka bya kwisangaja bilombola bupeta nansha būmi bwa katūtu budi na bakwabo nansha kwibilonda pa malezo a mīsambo.
Ikala na kibidiji kya kufwijañana. Bantu badi na kibidiji kya kufwija’ko bakwabo, divule dine baloelelwanga byobadi nabyo kadi kebemonengapo bu bafwaninwe bivule. Roberton, wa mu Haiti, unena’mba: “Netūdilanga’ko kyaba kya kulangulukila pa bilongwa bya kanye binongela bakwetu nansha byobetulongela mu kisaka. Kupwa nebalombola bintu’bya mobyetukwashishe. Kadi mfundijanga wetu mwana wa myaka mwānda ayuke kufwija’ko pa bintu byonso byobamupa.”
Tompa kulonga namino: Ikala muntu ufwija’ko. Difuku ne difuku, lemba’ko bintu kampanda byosaka kufwijija’ko. Bibwanya kwikala bukomo bwa ngitu buyampe, kisaka kiyampe, balunda ba bine, nansha kupona kwa dyuba.
Kyaba kimo, bibwanya kwitukomena batwe bonso kusangela byotudi nabyo. Inoko kusangela byotudi nabyo i kwa mvubu! Shi tusangela byotudi nabyo, nabya tukekala na nsangaji—kintu kine kyoketubwanyapo kupota na lupeto.