Imanoen so Propesiya nen Daniel!
Kapitulo Kuatro
Say Inyalagey tan Inkagba na Abalbaleg ya Imahen
1. Akin a nepeg tayon paninteresan so situasyon a linmesa sakey a dekada kayari na impangautibo nen Arin Nabucodonosor ed si Daniel tan arum nira?
LINMABAS lay sakey a dekada nanlapula’d impangautibo nen Arin Nabucodonosor ed si Daniel tan arum a “manunaan a lalaki ed dalin” na Juda diad Babilonia. (2 Arari 24:15) Manlilingkor so malangwer a Daniel ed duypo na opisyales na ari sanen linmesa so mapeligro’d-bilay a situasyon. Akin a nepeg tayon pan-interesan iya? Lapud say paraan na impibali nen Jehova ed pamaakaran et aglabat la angisalba ed bilay nen Daniel tan arum nira noagta mangiter met ed sikatayo na pakatalos ed pantutumbokan na saray pakayari ed mundo diad propesiya na Biblia ya angga ed panaon tayo.
Nipaarap so Ari ed Alay Irap a Problema
2. Kapigan so impankugip nen Nabucodonosor na mapropetiko?
2 Oniay insulat nen propeta Daniel: “Dia ed inmunan taon na impanari nen Nabucodonosor, nankugkugip si Nabucodonosor na saray kugkugip; et say espiritu to agonigon, tan say ugip to inmandi ed sikato.” (Daniel 2:1) Say nankugkugip et si Nabucodonosor, say ari na Empiryo na Babilonia. Sikatoy sigpot a nagmaliw a manuley ed mundo nen 607 K.K.P. sanen inabuloyan nen Jehova a deralen toy Jerusalem tan say templo na satan. Diad komaduan taon na uley nen Nabucodonosor bilang manuley ed mundo (606/605 K.K.P.), sikatoy pinankugkugip na Dios na makapataktakot.
3. Sioparay apaneknekan ya agmakapangipatalos ed kugkugip na ari, tan panoy inkiwas nen Nabucodonosor?
3 Agonigon a maong ed sayan kugkugip si Nabucodonosor kanian sikatoy agmakaugip. Natural labat a sikatoy mapagan mangamta ed kabaliksan na satan. Balet ta alingwanan na makapanyarin ari so kugkugip! Kanian tinawag toray managsalamangka ed Babilonia, managsuma, tan managbuyon, tan ingganggan ton isalaysay tan ipatalos da so kugkugip. Agda nayarian itan ya isalaysay tan ipatalos. Lapud agda ayarian et asanokan a maong si Nabucodonosor kanian ‘impapatey to so amin a mangakabat na Babilonia.’ Sayan ganggan so mangipaarap ed si propeta Daniel ed aturon manamatey. Akin? Lapud ta sikato tan saray taloran Hebreon kaaro to—di Ananias, Misael, tan Azarias—so nibilang ed saray makabat a lalaki na Babilonia.—Daniel 2:2-14.
Si Daniel so Analba
4. (a) Panon a naamtaan nen Daniel so kugkugip nen Nabucodonosor tan say kabaliksan na satan? (b) Antoy inkuan nen Daniel bilang pisalsalamat ed si Jehova a Dios?
4 Nen naamtaan to so rason ed maramsak a ganggan nen Nabucodonosor, “si Daniel linmoob tan kinerew to ed ari pian igeter to komon so panaon, et ipatnag to naani ed ari so kabaliksan to.” Naabuloyan iya. Sinmempet si Daniel ed abung to, insan sikato tan saray taloran Hebreon kaaro so nampikasi, ya onkekerew na “saray panangasi na Dios ed tawen a nipaakar ed saya a maamot.” Diad sakey a pasingawey ed saman a mismon labi, imparungtal nen Jehova ed si Daniel so sekreto na kugkugip. Oniay pisalsalamat nen Daniel: “Bendito komon so ngaran na Dios ed ando lan ando lawas; ta say kakabatan tan pakapanyari kayarian to ra. Tan sikato pansalaten to so saray panaon tan saray kinenepeg; mangekal tan mangipasen na saray arari; mangiter na kabat ed saray makabat tan pakatalos ed saray makatalos. Sikato ipatnag to so saray aralem tan maamot a bengatla; amta to so wala ed bilunget, tan say silew manayam ed sikato.” Lapud satan ya aralem a pakatalos, indayew nen Daniel si Jehova.—Daniel 2:15-23.
5. (a) Sanen akaarap la’d ari, panon a pinagalangan nen Daniel si Jehova? (b) Akin a say paliwawa nen Daniel et makapainteres ed sikatayo natan?
5 Diad tinmumbok ya agew et inasinggeran nen Daniel si Arioc, say manunaan na managbantay, a sikatoy tinuro a mamatey ed makabat a lalaki na Babilonia. Diad impakaamtan nipatalos nen Daniel so kugkugip, sikatoy inyakar a tampol nen Arioc ed ari. Ag-inala nen Daniel so kagalangan, ta inkuan to’d si Nabucodonosor: “Wala so sakey a Dios ed tawen a mangipatnag ed saray maamot, et impakabat to ed ari Nabucodonosor so nagawa naani ed saray kaunoran ya agew.” Akaparaan si Daniel a mangiparungtal na aliwa labat lan say arapen na Empiryo na Babilonia noagta say segek na saray ebento ed mundo manlapud panaon nen Nabucodonosor ya anggad panaon tayo tan manpatuloy.—Daniel 2:24-30.
Say Kugkugip—Anonotan
6, 7. Anto so kugkugip ya impanonot nen Daniel ed ari?
6 Dinmengel a maong si Nabucodonosor leleg ya ipapaliwawa nen Daniel: “Sika, O ari anengneng mo, et, nia, sakey a talintao a baleg. Saya a talintao a makapanyari tan say sinag to sankabalgan, inmalagey ed arap mo; et say nengneng to makapataktakot. No nipaakar ed saya a talintao, say ulo to pulos a balitok, say pagew tan taklay to pilak, say eges tan ul-ulpo to gansa, saray bikking to balatyang, saray sali to arum balatyang tan saray arum langa. Anengneng mo nensaman ya angga ed sakey a bato aputer, ya aglapu ed lima, sikato so angabil ed talintao ed saray sali to a balatyang tan langa, et binuyak to ra. Saman la a say balatyang, langa, gansa, pilak, tan balitok abuybuyak ira a bansag, et nagmaliw ira a singa taep na taltagan ed panaon na petang; et impalir ira na dagem ya anggapo so pasen ya akaromogan ed sikara: et say bato ya angabil ed talintao nagmaliw a sakey a baleg a palandey, et pinano to so amin a dalin.”—Daniel 2:31-35.
7 Agaylan liket nen Nabucodonosor ed impakadngel to’d impangipaliwawa nen Daniel ed kugkugip! Balet magano pa! Nayarin nasigpay lambengat iray makabat a lalaki na Babilonia no ipatalos nen Daniel so kugkugip. Diad biang to tan saray taloran Hebreon kaaro to, oniay inyabawag nen Daniel: “Saya sikato so kugip; et ibaga mi naani ed arap na ari so kabaliksan to.”—Daniel 2:36.
Sakey a Panarian a Nibanbantog
8. (a) Siopa odino anto so impatalos nen Daniel a pagmaliwan na ulo a balitok? (b) Kapigan so inkiwala na ulo a balitok?
8 “Sika, O ari, sika so ari na saray arari; ya angiteran na Dios ed tawen na panarian, pakapanyari, ran biskeg tan gayaga; et anggan inter so panayaman na saray anak na totoo, saray ayep ed uma tan saray manomanok ed saray tawen inyawat to ed saray limam, tan ginawa to ka a makauley ed sikara ya amin; sika so ulo a balitok.” (Daniel 2:37, 38) Inmaplika irayan salita ed si Nabucodonosor kayari impangusar nen Jehova ed sikato a maneral ed Jerusalem, nen 607 K.K.P. Agawa iya lapud ta saray arari a nitrono ed Jerusalem so nanlapud boleg nen David, say arin nilanaan nen Jehova. Say Jerusalem so kabisera na Juda, say simbolikon panarian na Dios a mangirerepresenta ed inkasoberano nen Jehova diad dalin. Lapud inkaderal na satan a syudad nen 607 K.K.P., sayan simbolikon panarian na Dios so angangga la. (1 Awaran 29:23; 2 Awaran 36:17-21) Saray mantutumbokan a pakayari na mundo ya irerepresenta na saray metal a kabiangan na imahen so makapanguley la ed mundo ya anggapo lay pibabali na simbolikon panariay Dios. Bilang say balitok ya ulo, say sankablian a metal a kabat nensaman, nibantog si Nabucodonosor lapud impamagit ed satan a panarian diad impaneral to ed Jerusalem.—Nengnengen so “A Warrior King Builds an Empire,” ed pahina 63 na libron Daniel’s Prophecy.
9. Antoy inrepresenta na ulo a balitok?
9 Si Nabucodonosor, a nanuley ed loob na 43 a taon, so angidaulo na dinastiya a nanuley ed Empiryo na Babilonia. Kaiba la’d satan so manugang ton Nabonidus tan say sankapanguloanan ya anak to, si Evil-merodac. Nantultuloy itan a dinastiya ed loob na 43 a taon, anggad impatey nen ilalak nen Nabonidus a si Belsasar, nen 539 K.K.P. (2 Arari 25:27; Daniel 5:30) Kanian say ulo a balitok diad akugip ya imahen so aliwa labat lan angirepresenta ed si Nabucodonosor noagta say intiron boleg na dinastiya ed Babilonia.
10. (a) Panon a say kugkugip nen Nabucodonosor so angipatnag ya agmansiansia so Pakayari na Mundo a Babilonia? (b) Anto so impasakbay nen propeta Isaias nipaakar ed say mangonkesta ed Babilonia? (c) Diad anton pantalos a say Medo-Persia et abebbeba nen say Babilonia?
10 Inkuan nen Daniel ed si Nabucodonosor: “Kayarim et onalagey naani so sananey a panarian ya abeba nen sika.” (Daniel 2:39) Say panarian ya insimbolo na saray pagew na imahen tan saray taklay a pilak so onsalat ed dinastiya nen Nabucodonosor. Ngalngali 200 a taon ed asasakbay, impasakbay la nen Isaias iyan panarian, ya inter to ni ingen so ngaran na manbiktoryan ari—si Ciro. (Isaias 13:1-17; 21:2-9; 44:24–45:7, 13) Saya so Empiryo na Medo-Persia. Anggaman apawala na Medo-Persia so baleg a sibilisasyon a mipadpara ed Empiryo na Babilonia, sayan unor ya abitlan panarian so inrepresenta na pilak, a mas abeban klase nen say balitok. Abebbeba itan nen say Sankamundoan a Pakayari a Babilonia lapud ta agnibantog ed impaneral to ed Juda, say simbolikon panarian na Dios, a say kabisera na satan et walad Jerusalem.
11. Kapigan angangga so dinastiya nen Nabucodonosor?
11 Ngalngali 60 taon kayari impangipatalos ed kugip, naimatonan nen Daniel so impangangga na dinastiya nen Nabucodonosor. Wadman si Daniel ed labi na Oktubre 5/6, 539 K.K.P., sanen kinubkob na armaday Medo-Persia so ompatnag ya agnalooban a Babilonia tan pinatey si Arin Belsasar. Diad impatey nen Belsasar, say balitok ya ulo ed akugip ya imahen—say Empiryo na Babilonia—so angangga la.
(Ituloy ed ontumbok a paway.)