Chroń swą rodzinę, by przeżyła do Bożego nowego świata
„Ty ich dotrzymasz, Jahwe, Ty nas na zawsze uchronisz od tego plemienia” (PSALM 12:8, Bp).
1, 2. (a) Jak niektórym rodzinom układa się życie w tych trudnych dniach ostatnich? (b) Dzięki czemu rodziny chrześcijańskie mogą sobie zapewnić ocalenie?
„MOJE serce przepełnia dziś radość!” — wykrzyknął pewien chrześcijański starszy imieniem John. Co wywołało taką entuzjastyczną wypowiedź? „Mój 14-letni syn oraz 12-letnia córka zostali ochrzczeni” — opowiada. Ale miał jeszcze inne powody do radości. „Mój 17-letni syn oraz 16-letnia córka byli w minionym roku pionierami pomocniczymi” — dodaje.
2 Dzięki stosowaniu się do zasad biblijnych wiele rodzin pośród nas osiąga równie piękne wyniki. Niektórzy jednak borykają się z problemami. Pewne chrześcijańskie małżeństwo napisało: „Mamy pięcioro dzieci i jest nam coraz trudniej sobie z nimi poradzić. Jedno odeszło już do tego starego systemu. Nasze dorastające pociechy są chyba teraz głównym celem ataków Szatana”. W innych małżeństwach dochodzi do ostrych konfliktów, kończących się niekiedy separacją lub rozwodem. Niemniej rodziny, które pielęgnują przymioty chrześcijańskie, ocaleją z „wielkiego ucisku” i przeżyją do nadchodzącego Bożego nowego świata (Mateusza 24:21, NW; 2 Piotra 3:13). Co więc mógłbyś zrobić, żeby swojej rodzinie zapewnić ochronę?
Ulepszaj wymianę myśli
3, 4. (a) Jakie znaczenie w życiu rodzinnym ma wymiana myśli i dlaczego często nastręcza trudności? (b) Dlaczego mężowie powinni starać się być dobrymi słuchaczami?
3 Najważniejszym czynnikiem warunkującym pomyślność rodziny jest właściwa wymiana myśli — kiedy jej brakuje, narastają napięcia i stresy. W Przypowieści 15:22 powiedziano: „Gdzie nie ma narady, nie udają się zamysły”. Rzecz ciekawa, pewna kobieta zajmująca się poradnictwem małżeńskim wyznała: „Od żon, którym udzielam porad, najczęściej słyszę skargi: ‚Nie chce ze mną rozmawiać’ oraz ‚On wcale mnie nie słucha’. A gdy zwracam na to uwagę ich mężom, mnie również nie słuchają”.
4 W czym tkwi przyczyna braku wymiany myśli? Przede wszystkim w tym, że mężczyźni i kobiety różnią się od siebie i często mają całkiem odmienne sposoby dzielenia się swymi myślami. Jak zauważono w pewnym artykule, mąż w rozmowie „zazwyczaj jest bezpośredni i rzeczowy”, natomiast żona „najbardziej pragnie słuchacza potrafiącego wczuć się w jej położenie”. Jeżeli w twoim małżeństwie stanowi to problem, staraj się naprawić sytuację. Chrześcijański mąż musi niekiedy włożyć niemało wysiłku, żeby stać się lepszym słuchaczem. Jakub napisał: „Niech każdy człowiek będzie skory do słuchania, nieskory do mówienia” (Jakuba 1:19). Naucz się unikać rozkazywania, strofowania bądź robienia wymówek wtedy, gdy żona po prostu potrzebuje współczucia (1 Piotra 3:8). W Przysłów (Przypowieści) 17:27 powiedziano: „Kto jest w słowach powściągliwy, ma rozsądek” (Bp).
5. W jaki sposób mężowie mogą lepiej wyrażać swe myśli i uczucia?
5 Ale jest także „czas mówienia”, toteż być może musisz się nauczyć chętniej wyrażać swoje myśli i uczucia (Kaznodziei 3:7). Na przykład, czy nie szczędzisz pochwał żonie za jej umiejętności? (Przypowieści 31:28). Czy okazujesz wdzięczność za trud, który ponosi, wspierając ciebie i troszcząc się o domowników? (Porównaj Kolosan 3:15). A może na twoich ustach częściej powinny gościć ‛wyrazy serdeczności’? (Pieśń 1:2, NW). Niewykluczone, że początkowo wyda ci się to krępujące, ale prawdopodobnie pomoże ci upewnić żonę, że ją kochasz.
6. Co mogą uczynić żony, żeby ulepszyć wymianę myśli w rodzinie?
6 A co z chrześcijańskimi żonami? Jedna z nich powiedziała, iż mąż wie, że ona go ceni, więc nie musi mu tego mówić. Ale mężczyźni także potrzebują pochwał i słów uznania (Przypowieści 12:8). Czy nie powinnaś być bardziej szczodra pod tym względem? Z drugiej strony być może musisz zwrócić większą uwagę na to, jak słuchasz. Jeżeli twemu mężowi trudno się zdobyć na otwarte omawianie swoich problemów, obaw lub trosk, to czy potrafisz życzliwie i taktownie zachęcać go do swobodnego wypowiadania się?
7. Co niekiedy doprowadza do wybuchu kłótni małżeńskich i jak można im zapobiegać?
7 Rzecz jasna nawet w małżeństwach, które na ogół zgodnie ze sobą współpracują, czasami dochodzi do nieporozumień. Niekiedy emocje biorą górę nad rozsądkiem, a spokojna rozmowa szybko przeradza się w gwałtowną sprzeczkę (Przypowieści 15:1). ‛Wszyscy dopuszczamy się wielu uchybień’, mimo to zatarg między małżonkami bynajmniej nie oznacza końca ich związku (Jakuba 3:2). Jednakże ‛krzyk i złorzeczenie’ są nie na miejscu i niszczą wszelkie więzi (Efezjan 4:31). Jeżeli padły bolesne słowa, postaraj się szybko przywrócić pokój (Mateusza 5:23, 24). Kiedy oboje będziecie się stosować do słów Pawła z Efezjan 4:26: „Niech słońce nie zachodzi nad gniewem waszym”, na ogół uda wam się zapobiec kłótni. A zatem omawiajcie problemy, dopóki są małe i dają się rozwiązać; nie czekajcie, aż emocje wzbiorą w was i wybuchną. Poświęcanie kilku minut dziennie na przedyskutowanie trudnych spraw w znacznym stopniu sprzyja wymianie myśli i zapobiega nieporozumieniom.
‛Wytyczne Jehowy’
8. Dlaczego niektórym młodym grozi odpadnięcie od prawdy?
8 Niektórzy rodzice zdają się nie mieć nic przeciwko temu, żeby dzieci dorastały prawie bez żadnego kierownictwa. Co prawda chodzą na zebrania i od czasu do czasu wyruszają do służby polowej, ale wiele z nich nie nawiązało osobistej więzi z Bogiem. Z czasem „pożądliwość ciała i pożądliwość oczu” mogą odwieść niejednego z nich od prawdy (1 Jana 2:16). Jakiż ból odczuliby rodzice, gdyby sami przeżyli Armagedon, ale z powodu dawniejszych zaniedbań bezpowrotnie stracili swoje dzieci!
9, 10. (a) Co wchodzi w zakres wychowywania dzieci „w karności i podług wytycznych Jehowy”? (b) Dlaczego pozwalanie dzieciom na swobodne wyrażanie swych uczuć ma istotne znaczenie?
9 Paweł napisał: „Wy, ojcowie, nie drażnijcie się ze swymi dziećmi, lecz wychowujcie je w karności i podług wytycznych Jehowy” (Efezjan 6:4, NW). W tym celu musicie dokładnie znać mierniki Jehowy. Powinniście dawać dobry przykład w takich dziedzinach, jak wybór rozrywki, studium osobiste, obecność na zebraniach i służba polowa. Słowa Pawła oznaczają też, że rodzice muszą 1) wnikliwie obserwować swoje dzieci oraz 2) utrzymywać z nimi bliski kontakt. Dopiero wtedy będziecie wiedzieć, w jakich sprawach potrzebują „wytycznych”.
10 Jest to całkiem naturalne, że dorastające dzieci starają się o pewną miarę niezależności. Jednakże musicie być czujni na wyraźne oznaki świeckiego wpływu, widoczne w ich mowie, myśleniu, ubiorze, wyglądzie lub doborze przyjaciół. W Przypowieści 23:26 zanotowano słowa mądrego ojca: „Synu mój, daj mi swoje serce”. Czy wasze dzieci czują, że mogą bez skrępowania rozmawiać z wami o swych myślach i uczuciach? Jeżeli nie obawiają się natychmiastowej krytyki, zapewne chętniej wyjawią, co faktycznie sądzą o takich sprawach, jak zajęcia pozalekcyjne, randki, wyższe wykształcenie czy sama prawda biblijna.
11, 12. (a) Jak wykorzystać pory posiłków do rozwijania wymiany myśli w rodzinie? (b) Jakie wyniki mogą przynieść nieustanne wysiłki rodziców zmierzające do utrzymania bliskiego kontaktu z dziećmi?
11 W wielu krajach istnieje zwyczaj, że rodzina wspólnie spożywa posiłki. Obiad daje wtedy wszystkim członkom wspaniałą sposobność do prowadzenia budującej rozmowy. Zbyt często jednak takie spotkania przy stole wypiera telewizja lub inna rozrywka. Wasze dzieci całymi godzinami są niejako więzione w szkole i wystawione na wpływ świeckiego myślenia. Posiłki są więc odpowiednią porą na wymianę myśli. „W czasie jedzenia omawiamy sprawy, które się wyłoniły w ciągu dnia” — mówi pewna matka. Ale rozmowa taka nie powinna być przesłuchaniem ani okazją do prawienia kazań. Starajcie się, aby przebiegała w pogodnej i miłej atmosferze!
12 Nakłonienie dzieci do szczerych wypowiedzi stanowi niełatwe zadanie i może wymagać niezwykłej cierpliwości. Niemniej po jakimś czasie zapewne dostrzeżecie radosne wyniki! „Nasz 14-letni syn popadł w przygnębienie i zamknął się w sobie” — wspomina pewna zatroskana matka. „Dzięki naszym modlitwom i wytrwałości zaczyna otwierać swe serce i rozmawiać!”
Budujące studium rodzinne
13. Dlaczego pouczanie małych dzieci jest takie ważne i jak to czynić?
13 „Wytyczne” obejmują też systematyczne pouczenia ze Słowa Bożego. Szkolenie takie, podobnie jak w wypadku Tymoteusza, należy zacząć „od niemowlęctwa” (2 Tymoteusza 3:15, NW). W ten sposób dzieci nabiorą sił do przetrwania prób wiary, z którymi być może spotkają się w latach szkolnych w związku z urodzinami, uroczystościami patriotycznymi czy świętami religijnymi. Jeżeli nie zostaną na to przygotowane, takie próby mogą zdruzgotać ich wiarę. Korzystajcie więc z pomocy wydanych przez Towarzystwo Strażnica z myślą o małych dzieciach, na przykład z książki Przysłuchiwanie się Wielkiemu Nauczycielowi oraz Mój zbiór opowieści biblijnych.a
14. Co można zrobić, żeby studium rodzinne odbywało się regularnie, i co ty uczyniłeś w tym celu?
14 Należy też pamiętać o studium rodzinnym, gdyż łatwo może się zacząć odbywać nieregularnie lub stać się nudną, wykonywaną mechanicznie czynnością, uciążliwą zarówno dla rodziców, jak i dla dzieci. Co możecie zrobić w tej sprawie? Przede wszystkim musicie ‛wykupywać czas’ na studium, nie pozwalając, żeby pochłaniały go programy telewizyjne czy inne rozrywki (Efezjan 5:15-17, NW). „Mieliśmy trudności z regularnym prowadzeniem studium rodzinnego” — przyznaje pewien ojciec. „Próbowaliśmy o różnych porach, aż w końcu znaleźliśmy dogodny czas niezbyt późnym wieczorem. Teraz nasze studium odbywa się regularnie”.
15. Jak możecie dostosować studium rodzinne do potrzeb waszej rodziny?
15 Zastanówcie się także nad potrzebami swojej rodziny. Wiele rodzin wspólnie przygotowuje się do cotygodniowego studium Strażnicy. Jednakże od czasu do czasu mogą się wyłonić szczególne kwestie wymagające omówienia, między innymi problemy napotkane w szkole. Możecie wtedy skorzystać z książki Twoja młodość — korzystaj z niej jak najlepiej oraz z artykułów zamieszczanych w Przebudźcie się! i Strażnicy. „Jeżeli u naszych chłopców dostrzegamy jakąś postawę wymagającą skorygowania”, mówi pewien ojciec, „to skupiamy uwagę na rozdziale książki Young People Ask (Młodzi ludzie pytają), który porusza dane zagadnienie”. Jego żona uzupełnia: „Staramy się być elastyczni. Jeżeli zaplanowaliśmy na studium omówienie jakiegoś materiału, ale wyłaniają się inne potrzeby, dokonujemy odpowiednich zmian”.
16. (a) Jak się upewniać, czy dzieci pojmują to, czego się uczą? (b) Czego zazwyczaj należy unikać w czasie studium rodzinnego?
16 Jak można się upewniać, czy dzieci naprawdę rozumieją to, czego się uczą? Mistrzowski Nauczyciel, Jezus, zadawał pytania o punkt widzenia, na przykład: „Jak ci się wydaje (...)?” (Mateusza 17:25). W podobny sposób starajcie się poznać, co naprawdę myślą wasze dzieci. Zachęcajcie je do odpowiadania własnymi słowami. Rzecz jasna, jeśli ich szczere wypowiedzi rozdrażnią was lub zaszokują, dzieci zapewne dobrze się zastanowią, zanim znowu wyjawią wam swoje poglądy. Zachowujcie więc spokój. Unikajcie przekształcania studium w narzędzie do wymierzania kar. Niech to będą przyjemne, budujące chwile. Pewien ojciec powiedział: „Jeżeli widzę, że jedno z dzieci ma jakieś trudności, to zajmuję się nimi w innym czasie”. A matka dodała: „Kiedy z dzieckiem rozmawia się na osobności, czuje się ono mniej skrępowane i na ogół wypowiada się swobodniej niż wtedy, gdy udziela mu się rad podczas studium rodzinnego”.
17. Co można uczynić, aby studium rodzinne było interesujące, a co okazało się skuteczne w waszej rodzinie?
17 Niełatwo zachęcić dzieci do udziału w studium rodzinnym, zwłaszcza gdy są w różnym wieku. Młodsze często są niespokojne, ruchliwe lub tylko przez krótki czas potrafią skupić myśli. Co w tej sytuacji możecie zrobić? Starajcie się utrzymać w czasie studium przyjemną atmosferę. Jeżeli wasze dzieci mają niewielką zdolność koncentracji, to spróbujcie studiować krócej, a za to częściej. Pomaga też okazywanie zapału. „Kto przewodzi innym, niech gorliwie spełnia swoje obowiązki” (Rzymian 12:8, Współczesny przekład). Angażujcie wszystkich członków rodziny. Mniejsze dzieci mogą omawiać ilustracje lub odpowiadać na proste pytania. Starsze można poprosić o poszukanie dodatkowych informacji lub o podanie praktycznego zastosowania rozważanego materiału.
18. Jak rodzice mogą wpajać dzieciom Słowo Boże przy każdej sposobności i jakie to daje wyniki?
18 Nie ograniczajcie jednak udzielania duchowych pouczeń do jednej godziny w tygodniu. Wpajajcie dzieciom Słowo Boże przy każdej sposobności (5 Mojżeszowa 6:7). Znajdujcie czas, by je wysłuchiwać. W razie potrzeby napominajcie i zachęcajcie (porównaj 1 Tesaloniczan 2:11, 12). Bądźcie współczujący i miłosierni (Psalm 103:13, NW; Malachiasza 3:17, NW). Dzięki temu będziecie ‛mieć pociechę’ ze swych dzieci i pomożecie im przeżyć do Bożego nowego świata (Przysłów 29:17, BT).
„Czas śmiechu”
19, 20. (a) Jaką rolę w życiu rodzinnym odgrywa wypoczynek? (b) W jaki sposób rodzice mogą dbać o rozrywkę dla rodziny?
19 Jest „czas śmiechu (...) i czas pląsów” (Kaznodziei 3:4). Hebrajskie słowo oddane tu przez „śmiech” można też przetłumaczyć na ‛świętować’, „poigrać”, ‛błaznować’ lub ‛oddać się zabawie’ (2 Samuela 6:21, NW; Joba 40:29; Sędziów 16:25, Biblia gdańska; Wyjścia [2 Mojżeszowa] 32:6, Bp; 1 Mojżeszowa 26:8). Zabawa może spełniać pożyteczne cele i ma duże znaczenie dla dzieci i młodzieży. W czasach biblijnych o rozrywkę i wypoczynek dla rodziny troszczyli się rodzice (porównaj Łukasza 15:25). Czy postępujecie tak samo?
20 Pewien chrześcijański mąż opowiada: „Robimy wypady do parku. Zapraszamy kilku młodych braci, z którymi gramy w piłkę oraz urządzamy piknik. Dobrze się bawią i przebywają w zdrowym towarzystwie”. Inny ojciec dodaje: „Planujemy wspólne zajęcia z naszymi chłopcami. Chodzimy pływać, grać w piłkę, wyjeżdżamy na wakacje. Ale rozrywkę stawiamy na właściwym miejscu. Podkreślam konieczność zachowywania równowagi”. Zdrowe formy odpoczynku, na przykład stosowne spotkania towarzyskie czy wycieczki do ogrodów zoologicznych i muzeów, mogą w znacznym stopniu uchronić dziecko przed zasmakowaniem w świeckich przyjemnościach.
21. Jak rodzice mogą nie dopuścić do tego, żeby dzieci czuły się stratne wskutek nieobchodzenia świeckich uroczystości?
21 Ważne jest też, żeby wasze dzieci nie czuły się stratne wskutek nieobchodzenia urodzin lub pogańskich świąt. Jeżeli dołożycie nieco starań, mogą w ciągu całego roku wyczekiwać wielu przyjemnych chwil. Dobrzy rodzice wcale nie potrzebują pretekstu w postaci jakichś świąt, by swą miłość wyrazić wręczeniem prezentu. Podobnie jak ich niebiański Ojciec ‛potrafią dawać dobre dary swoim dzieciom’, i to spontanicznie (Mateusza 7:11).
Zapewnij swej rodzinie bezkresną przyszłość
22, 23. (a) O czym mogą być przekonane bogobojne rodziny w związku ze zbliżaniem się wielkiego ucisku? (b) Co mogą robić rodziny, by przeżyć do Bożego nowego świata?
22 Psalmista modlił się słowami: „Ty ich dotrzymasz, Jahwe, Ty nas na zawsze uchronisz od tego plemienia” (Psalm 12:8, Bp). Szatan z pewnością będzie wywierał coraz większą presję, zwłaszcza na rodziny Świadków Jehowy. Niemniej ów stale wzmagający się atak można przetrzymać. Kiedy Jehowa pomaga, a mężowie, żony i dzieci okazują całkowite zdecydowanie i wytężają swoje siły, wówczas rodziny — nie wyłączając waszej — mogą żywić nadzieję na przeżycie wielkiego ucisku.
23 Mężowie i żony, wnoście pokój i harmonię do swego małżeństwa, wywiązując się z ról wyznaczonych wam przez Boga. Rodzice, w dalszym ciągu dawajcie swym dzieciom dobry przykład oraz wykupujcie czas na szkolenie ich i karcenie, czego tak bardzo potrzebują. Rozmawiajcie z nimi. Wysłuchujcie ich. Chodzi przecież o ich życie! Dzieci, uważnie słuchajcie swoich rodziców i bądźcie im posłuszne. Z pomocą Jehowy osiągniecie powodzenie na swej drodze i zapewnicie sobie bezkresną przyszłość w nadchodzącym Bożym nowym świecie.
[Przypis]
a W niektórych językach są dostępne także na kasetach.
Czy pamiętasz?
◻ Jak mężowie i żony mogą ulepszać wymianę myśli między sobą?
◻ Jak rodzice mogą wychowywać dzieci „podług wytycznych Jehowy”? (Efezjan 6:4, NW).
◻ Co można uczynić, żeby studium rodzinne było budujące i ciekawe?
◻ Jak rodzice mogą dbać o wypoczynek i rozrywkę dla swej rodziny?
[Ramka na stronie 16]
POTĘŻNY WPŁYW MUZYKI
Autor pewnej książki poświęconej wychowywaniu dzieci napisał: „Gdybym stanął przed publicznością (...) i zalecał orgie pijackie oraz odurzanie się kokainą, marihuaną lub innymi narkotykami, patrzono by na mnie z bezgranicznym zdumieniem. (...) [Tymczasem] rodzice często dają dzieciom pieniądze na płyty lub kasety z utworami, które otwarcie nakłaniają do takich rzeczy” (Zig Ziglar, Raising Positive Kids in a Negative World). Na przykład w USA wielu młodych nuci utwory liryczne w stylu rap, jawnie poruszające sprawy seksualne. Czy pomagacie swym dzieciom starannie dobierać muzykę, aby mogły unikać takich demonicznych sideł?
[Ilustracja na stronie 15]
Posiłki mogą być przyjemnymi spotkaniami, sprzyjającymi jedności i wymianie myśli w rodzinie