Bona Leina la Modimo Kwa Denmark
NGWAGA mongwe le mongwe, bajanala ba le diketekete ba ba yang go eta kwa Copenhagen ba gakgamalela go bona leina la Modimo e bong Jehofa, kgotsa la Sehebera e leng יהוה, le kwadilwe mo dikagong tsa phemelo le mo meagong e mengwe mo motsemogolong o o gaufi le one.a Ka sekai, mo gare ga toropo Kereke ya Dockyard (Holmens Kirke) e na le heke e e nang le leina la Modimo le le kwadilweng ka ditlhaka tse dikgolo tsa gouta. Leina leo le tlhaga gape le mo teng ga heke eo mo letlapeng la segopotso la letlha la 1661.
Gautshwane le Kereke ya Dockyard, go na le moago o o bidiwang Round Tower (Rundetårn). Mo loboteng lo lo kafa ntle, leina la Modimo le tlhaga ka ditlhaka tse dikgolo tsa Sehebera e le karolo ya letshwao ka Selatine. Fa mafoko a teng a ranolwa a balega jaana: “A Jehofa a dire gore go tsene thuto e e siameng le tshiamiso mo pelong ya ga Kgosi Christian wa Bonè yo o busang.” Go tlile jang gore leina la Modimo le itsiwe thata jaana kwa Denmark?
Phetogo e Kgolo ya Seporotesetanta le go Ranolwa ga Baebele
Selo se se ileng sa dira thata gore leina la Modimo le aname e ne e le Phetogo e Kgolo ya Seporotesetanta. Badiradiphetogo ba kwa Yuropa e bong Martin Luther, John Calvin le Huldrych Zwingli, ba ne ba dira matsapa a magolo go ithuta Baebele le dipuo tsa ntlhantlha tse e kwadilweng ka tsone—Sehebera, Searamaika le Se-Koine kgotsa Segerika se se tlwaelegileng. Ka ntlha ya seo, ba ne ba tlwaelana le leina la Modimo. Martin Luther o ne a bolela jaana mo therong nngwe: “Leina leno Jehofa . . . ke la Modimo wa boammaaruri fela.”
Le fa go ntse jalo, fa Luther a ne a ranolela Baebele mo Sejeremaneng, o ne a latela ngwao e e seng ya Dikwalo ya go kwala leina la Modimo e le “Morena” kgotsa “Modimo” ka go dira jalo o ne a dirisa direto e seng leina la Modimo. Moragonyana Luther o ne a kopa tsala nngwe ya gagwe e bong Johannes Bugenhagen, go ranola thanolo ya Baebele ya ga Luther ka Sejeremane sa Maemo a a Kwa Tlase, puo e e buiwang kwa Jeremane bokone le kwa borwa jwa Denmark. Mo ketapeleng ya gagwe mo kgatisong ya 1541 (kgatiso ya ntlha e ne ya gatisiwa ka 1533), Bugenhagen o ne a umaka leina la Modimo ka makgetlo a le mmalwa, go akaretsa le mafoko a a reng: “Jehofa ke leina le le boitshepo la Modimo.”
Ka 1604, moithutabodumedi mongwe yo mosha yo o bidiwang Hans Paulsen Resen o ne a bua le Kgosi Christian IV ka diphoso dingwe tse di mo thanolong ya Baebele ya ga Luther ya Se-Denmark. Morago ga foo Resen o ne a kopa tetla ya gore a e ranole gape a dirisa thanolo e nngwe e e theilweng mo mekwalong ya Sehebera le ya Segerika sa ntlhantlha. O ne a fiwa tetla. Mo dintlheng tse a di kwadileng ka Genesise 2:4, Resen o ne a kwala gore “Jehofa” ke “Mogodimodimo, Morena a le nosi.”b
Fa leina la Modimo le simolola go itsege, le ne la simolola go tlhagelela mo mafelong a batho botlhe. Ka sekai, ka 1624, morago ga gore Hans Paulsen Resen a tlhomiwe go nna bishopo, o ne a laela gore go tlhomiwe letlapa mo Kerekeng ya Bronshoj. Kwa godimo ga letlapa leno, ka ditlhaka tsa gouta, go kwadilwe leina la Modimo ka Se-Denmark, e bong Jehova. Mme gape mo mekwalong ya gagwe e le mentsi ya nako ya fa e ne e le bishopo, Resen o ne a akaretsa mo mosaenong wa gagwe mafoko a a reng “Jehofa o a bona.”
Go ya kwa bofelong jwa lekgolo la bo18 la dingwaga, thanolo ya ga Johann David Michaelis, ya Baebele ya Sejeremane e ne ya gatisiwa ka Se-Denmark. Baebele eno le yone e ne e na le leina la Modimo mo mafelong a le mantsi. Ka tsela e e tshwanang, mo lekgolong la bo19 la dingwaga, baranodi ba Baebele e bong Christian Kalkar le ba bangwe ba ne ba tsenya leina la Modimo mo mafelong a le mantsi a le tlhagelelang gone mo mokwalong wa ntlhantlha. Mme ka 1985, Basupi ba ga Jehofa ba ne ba golola Thanolo ya Lefatshe le Lesha ya Dikwalo Tse di Boitshepo ka Se-Denmark. Batho ba ba ratang Baebele ba ne ba itumelela go bona leina Jehofa le ranotswe sentle ka makgetlo a a fetang 7 000.
Jesu Keresete o ne a bolela jaana fa a rapela Modimo: “Ke bonaditse leina la gago.” (Johane 17:6) Mme mo thapelong ya gagwe ya sekao, e ka dinako tse dingwe go tweng ke thapelo ya Rraetsho, Jesu o ne a re: “A leina la gago le itshepisiwe [le dirwe boitshepo].” (Mathaio 6:9) Jaaka hisitori ya bodumedi ya kwa Denmark e bontsha, batho ba le bantsi ba tsere mafoko ano masisi.
[Dintlha tse di kwa tlase]
a Ditlhaka tse nnè tseno, tse di bidiwang Thaterakeramatone, ke ditumammogo mme di balwa go tswa kafa mojeng go ya kwa molemeng. Gantsi go dirisiwa ditlhaka tse di adimilweng tsa YHWH kgotsa JHVH. Mo metlheng ya bogologolo, mmadi o ne a tsenya ditumanosi tse di seyong, fela jaaka go ntse gompieno fa go balwa mafoko a a khutshwafaditsweng.
b Mo go Genesise 2:4 leina la Modimo le tlhagelela ka lekgetlo la ntlha ka mokwalo wa ntlhantlha wa Baebele e e Boitshepo. Leina leo le le tlhagelelang ka makgetlo a le 7 000 mo mokwalong wa ntlhantlha, le kaya “O Dira Gore go Diragale,” ka tsela eo le supa fa Jehofa e le Mongwe yo maikaelelo a gagwe a diragadiwang ka metlha. Se a se bolelang se a diragala.
[Lebokoso/Setshwantsho mo go tsebe 25]
TYCHO BRAHE LE LEINA LA MODIMO
Ka 1597, moithutadinaledi mongwe yo o tumileng wa kwa Denmark e bong Tycho Brahe, o ne a tswa kwa nageng ya gagabo morago ga gore a nne le dikgotlhang le batho ba maemo a a kwa godimo ba kwa Denmark le Kgosi Christian IV. Mo pokong e a neng a e kwadile go laela Denmark, Brahe o ne a kwala jaana ka Selatine: “Batho ba ditšhaba di sele ba tla ntshwara sentle—ka gonne ke go rata ga ga Jehofa.”
[Setshwantsho mo go tsebe 24, 25]
Heke ya Kereke ya Dockyard
[Setshwantsho mo go tsebe 24, 25]
Round Tower
[Setshwantsho mo go tsebe 25]
Hans Paulsen Resen
[Setshwantsho mo go tsebe 25]
Johannes Bugenhagen o ne a dirisa leina la Modimo mo ketapeleng ya thanolo ya Sejeremane sa Maemo a a Kwa Tlase ya Baebele ya ga Luther ya 1541
[Motswedi wa Setshwantsho mo go tsebe 25]
Hans Paulsen Resen and Tycho Brahe: Kobberstiksamilingen, Det Kongelige Bibliotek, København