Le Kukekala Boloke pano pa ntanda?
Bimweka bu bukondame budi konsokonso. Tala’tu bimfwa bibidi bya bantu bakutyilwe pampikwa mwanda:
Mu Kweji 1, 2018, mutyibi umo wa mu États-Unis wasoñenye balupule mu kifungo muntu umo wadi ukutyilwe kintu kya myaka 38. Tuseke twandi twa ADN tobapimine twalombwele amba kadipo na mambo.
Mu Kweji 9, 1994, bansongwalume basatu ba mu Afrika bakutyilwe pa kupela kobapelele kutwela bu sola mwanda wa mutyima wabo wa mundamunda. Mu Kweji 9, 2020, baingile mu kifungo myaka 26 pampikwa kulombolwa kyobebakutyile nansha kusamba ku kidye kwine mpika.
Shi bakulongēle bintu na bukondame, ubwanya kwiivwana na mwēivwanine Yoba utelelwe mu Bible, wānenene amba: “Ngabijanga’nka kwabija bukwashi, ino kekudipo boloke.” (Yoba 19:7) Inoko, nansha boloke bwa bine byobubwanya kumonwa bu kilotwa, Bible aye i mulaye kitatyi kikekala’ko boloke pano pa ntanda. Ne kadi, tunangu tudi’mo tubwanya kukukwasha ūminine bukondame dyalelo.
Le bukondame butambanga kwepi?
Bukondame butambanga ku bantu bapela kuludikwa na Leza. Bible unena’mba, boloke bwa bine butambanga kudi Leza. (Isaya 51:4) Bishima byalamwinwe mu Bible bu “boloke” ne “bululame” i biifwane bininge. (Ñimbo ya Mitōto 33:5) Binenwa bilulame, nansha biyampe kadi byendele’mo mwendele misoñanya ya Leza, bitwalanga ku boloke. Ino bukondame butambanga ku bubi, bwine butyumunanga misoñanya myoloke ya Leza. Langulukila pa bino bimfwa:
Kwisakila. Mutyima wa kwisakila ne bubi i biifwane bininge. (Yakoba 1:14, 15) Pa kusaka kwikala na bintu byobasaka, bantu bavule bamwenanga bakwabo na kwibalongela bintu mu muswelo mubi. Ino aye Leza usakanga tutangidije tumwene twa bakwetu kumeso kwa twetu.—1 Bene Kodinda 10:24.
Kubulwa kuyuka bintu. Bantu bamo babwanya kulongela bakwabo bibi ne kuyuka kwine mpika, ino aye Leza ukebimona bu bubi. (Bene Loma 10:3) Bine, bantu bampikwa kuyuka bintu, bālongele bukondame bukatampe, bwa kwipaya Yesu Kidishitu.—Bilongwa 3:15, 17.
Kukomenwa kwa maludiki a bantu. Malongolodi a politike, a bya busunga, ne a bipwilo anenanga’mba akankamikanga bantu balonge bintu biyampe ne byoloke. Ino na bubine, divule dine ano malongolodi aloñanga bilubo, kutyibwa milomo, adi na mfwatakani, lwiso, kulengeja bampeta bapete bininge balanda nabo balandapele’ko, kadi adi na kilomonyeka, bintu bine biletanga bukondame. Malongolodi amo pa ano akwatakanibwe na bantu’tu ba milangwe miyampe. Inoko, bukomo bonso bulonga bantu bapela buludiki bwa Leza i bwa bitupu.—Musapudi 8:9; Yelemia 10:23.
Le Leza utele mutyima ku bukondame?
En-en, ushikilwe bukondame pamo ne ngikadila ne bilongwe bileta bukondame. (Nkindi 6:16-18) Wāpele mupolofeto Isaya bukomo, wālemba’mba: “Ami Yehovaa nsenswe boloke; nshikilwe kunyoñomona bintu ne bukondame.”—Isaya 61:8.
Bijila byobāpele bene Isalela wa kala kudi Leza, byālombwele amba wādi usakila bantu balonge byoloke. Wāsoñenye batyibi babo bāpele kutyibwa milomo ne bilongwa bikwabo byādi bibwanya kukalakanya boloke. (Kupituluka mu Bijila 16:18-20) Wātopekele bene Isalela balekele kumukōkela na kumwena balanda ne bantu ba munshi, kadi wēbapelele pa kukomenwa kukōkela misoñanya yandi.—Isaya 10:1-3.
Lelo Leza ukapwa bukondame?
En-en. Leza ukatalula’ko bubi, bintu bilengeja bukondame, ne kwalwija bantu ku bubwaninine kupityila kudi Yesu Kidishitu. (Yoano 1:29; Bene Loma 6:23) Kadi i mutūle’ko Bulopwe bukaleta ntanda mipya ya boloke ne kuletela bantu bonso boloke. (Isaya 32:1; 2 Petelo 3:13) Shi usaka kuyukila’ko bivule pa buno Bulopwe bwa mūlu, tala video inena’mba Le Bulopwe bwa Leza I Bika?
Le būmi bukekala namani mu ntanda mipya myoloke?
Boloke pobukayula pano pa ntanda, bantu bonso bakekala mu ndoe kadi ku matwi talala. (Isaya 32:16-18) Leza umwene būmi bwa bantu bonso na bulēme bumo bonka, o mwanda bonso bakalongelwa bintu mu muswelo muyampe. Bulanda, madilo, ne misanshi itamba ku bukondame kebikekala’kopo dikwabo, kadi bintu bibi byetutene pa kala kebiketusansapo. (Isaya 65:17; Kusokwelwa 21:3, 4) Shi usaka kuyukila’ko bivule, tala kishinte kinena’mba, “Le Bulopwe bwa Leza Bukalonga Bika?”
Le bine ubwanya kukulupila mulao wa Leza wa kuleta ntanda yakubulwa’mo bukondame?
En-en. Mu Bible mudi bilembwa bya bine bya bupolofeto bukulupilwa, mānga, myanda ya bine ya sianse, myanda mikwatañane, kadi kino kilombola’mba ubwanya kukulupila musapu udi’mo. Bino bishinte bīsambila pa myanda mikwabo:
“Bubinga bwa Kukulupidila Bible”
Le tunene bika pa kulwa na bukondame dyalelo?
Bantu ba Leza ba mu bitatyi byāsonekelwe Bible bādi bapela kulongelwa bintu na bukondame. Kimfwa, mutumibwa Polo bādi bakimba kumusambija bya bubela, kintu kyādi kya kumutwala ku lufu. Ino pa kyaba kya kwitabija’tu buno bukondame, wāingidije bijila byaādi uyukile, wālomba kukasamba kwa Kesala.—Bilongwa 25:8-12.
Inoko, bukomo bulonga bantu mwanda wa kulemununa bukondame pano pa ntanda i bukomenwe. (Musapudi 1:15) Shako, bantu bavule bamwene amba kwitabija mu mulao wa Leza wa kuleta ntanda mipya myoloke, kwibakwashanga bekale na ndoe ya mutyima nansha byobebalongela bintu na bukondame.
a Yehova i dijina dya Leza dya bunka.—Ñimbo ya Mitōto 83:18.