Kulupila mudi Yehova ukafikidijanga mpango yandi
“Boloke bakapyananga ntanda, ne kwikala monka nyeke.”—MITOTO 37:29.
PA PANGILE Yehova bambutwile betu babajinji, ba Adama ne Eva, wēbapangile babwaninine. Wēbapangile mwanda wa bekale nyeke ne nyeke pano pantanda—shi bākokele ku bijila byandi. (Ngalwilo 1:26, 27; 2:17) Kadi, Leza wēbatudile mu paladisa. (Ngalwilo 2:8, 9) Yehova wēbanena’mba: “Butulai; mwivudijei, muyujei panopanshi ne kwipanekenya.” (Ngalwilo 1:28) Babo bana bādi bakubwana ntanda yonso, mwenda mafuku, umbuo onso wādi wa kwikala ke paladisa miyulemo bantu babwaninine, bashikete mu nsangaji. Kisaka kya bantu kyāshilwile biyampe bine! “Leza wamona byonso byālongele, kabidi monaipo bidi byadi biyampe’tu byamwiko.”—Ngalwilo 1:31
2 Inoko, ngikadilo ya bantu idiko tamba tununu twa myaka keikwatañenepo nansha patyetye pene na mpango ya Leza ya kungajilo. Bantu badi kulampe kwine na kwikala babwaninine ne kebadipo nansha na nsangaji mine. Ka na mokyatobelwe kala, ngikadilo yendanga ibipilako bininge mu ano etu mafuku. (2 Temote 3:1-5, 13) Ino lelo i muswelo’ka otukokeja kukulupila’mba mpango ya Leza itala pa bantu ikafikidilanga panopano ponka? Lelo ngikadilo ya masusu ikendelelanga kadi umbula bwa kitatyi kilampe nakampata?
I Kika Kibipija Ngikadilo Bininge uno Muswelo?
3 Boba badi na buyuki bwabinebine bwa Kinenwa kya Leza kya ku mushipiditu, bayukile mwanda’ka Yehova ulekele ino ngikadilo imbi pano pantanda. Kadi bayukile i kika kyakalonga pa ino myanda. Nsekununi ya mu Bible ibafundije’mba bambutwile betu babajinji bāingidije mu muswelo mubi kyabuntu kilumbuluke kya bwanapabo bwa kwitongela abo bene kyapelwe bantu na Leza. (Enzakanya na 1 Petelo 2:16.) Bālubile na kutonga dishinda dya bwanapabo dya kupela kuludikwa na Leza. (Ngalwilo shapitra 2 ne 3) Butomboki bwabo bwālupwile bipangujo bya kamweno kakatampe kimfwa: Mfumwetu Mulopwe wa diulu ne ntanda, lelo ye aye kete udi na mbila ya kuludika bantu? Lelo buludiki bwandi ye abo kete bwibafwaninwe? Lelo bantu bakokeja kwiludika senene pakubulwa bulami bwa Leza? Muswelo mulumbuluke wādi wa kulondolola ku bino bipangujo, kyādi kifwaninwe kulekela bantu beludike abo-bene umbula bwa tutwa twa myaka mivule. Bipá byādi byakulupuka’ko byādi byakulombola patōkelela shi bantu bakokeja kwiludika senene abo-bene pakubulwa Umpangi wabo.
4 Adama ne Eva, pa kulamuka kudi Leza, kakilaminepo bubwaninine bwabo. Pakubulwa bukwashi bwandi, bāonakene. Bipá byālupukileko i kubulwa kubwaninina, bununu, kumfulo ke lufu. Kupityila ku bijila bitala pa bupyani, bambutwile betu babajinji bāsambulwidile lukunwa lwabo lonso buno bulema, ne batwe bene kumo. (Loma 5:12) Lelo buno buludiki bwa bantu umbula bwa tununu twa myaka, i bulupule bipa’ka? I bipá bileta bulanda, enka mwikinenena Musapudi 8:9 amba: “Kudi kitatyi kya kulela muntu pa muntu mukwabo ne kwisanshija ponka.”
5 Kitatyi kyalombwele patōka’mba bantu kebakokejapo kwiludika senene abo-bene pakubulwa Umpangi wabo. Mulembi umo wa Bible, Yelemia, wāsonekele na bukomo bwa mushipiditu’mba: “A Yehova, ngyukile’mba dishinda dya muntu kedidipo kwadi aye mwine, ehe; kekidipo mu muntu unañanga kolola matabula andi.”—Yelemia 10:23; Kupituluka 32:4, 5; Musapudi 7:29.
Mpango ya Leza Keyāalamukilepo
6 Tununu twa myaka yonso ya mānga ya būmi bwa muzo wa muntu—byoidi miyūle enka bukalabale ne tusuwa—lelo imyalamune mpango ya Leza? Kinenwa kyandi kinena’mba: “Mwanda e mwanenena Yehova wapangile madiulu; aye i Leza, wabumbile panopanshi ne kulongapo; wakomejeja’po kapangile’popo kwikala bitupubitupu, ehe, wabumbile’po amba pekalwe: Ami ne Yehova, ino kekudipo ungi, ehe.” (Isaya 45:18) Leza wāpangile ntanda mwanda wa ikalwe na bantu, ne pano pene yo yonka mpango yandi.
7 Yehova kāpangilepo ntanda enka mwanda wa ikalwemo bitupu, ino kadi wādi usaka’mba ikale ke paladisa mukashikata bantu babwaninine, bantu badi na nsangaji. Omwanda Bible wātobele butobo’mba kukekalanga “ntanda mipya,” muzo mupya wa bantu, “mukekala’nka boloke.” (2 Petelo 3:13, MB) Kadi mu Kusokwelwa 21:4, Kinenwa kya Leza kitusapwila’mba mu ntanda yandi impya, “Leza ukapampula impolo yonso mu meso abo [bantu]; ne lufu nalo kelukēkalakopo dikwabo kadi, mhm, nansha kuyoyokota miyoa, nansha kudila kwine nansha misongo mine mpika.” Omwanda mwine Yesu waityile ino ntanda impya ikekalako pano panshi bu “Paladisa.”—Luka 23:43.
8 Yehova byadi ye aye Umpangi wa diulu ne ntanda mwinebukomo-bonso ne mwine-tunangu-tonso, kekudipo ukokeja kwimika mpango yandi. “Yehova wa bibumbo watyipe’mba: Binebine mo nalangila, e mo kikafikilamo; kabidi mo natela mutyima e monka mo kikafikidila.” (Isaya 14:24) Nanshi kitatyi kinena Leza’mba ukalamuna ino ntanda ke paladisa mukashikata bantu babwaninine, ye mokikekadila. Yesu wānene’mba: “Dyese dyo dyabo bakōkele, ke-bantu boba bakapyana ntanda yonso.” (Mateo 5:5; enzakanya na Mitoto 37:29.) Tufwaninwe kukulupila’mba uno mulao ukafikidilanga. Tukokeja kupāna būmi bwetu bonso nansha kwibutula mu kyaka pamwanda wa uno mulao.
Bākulupile Mudi Yehova
9 Bantu bavule bakwakamwa Leza umbula bwa mānga, bāpene būmi bwabo bonso ne kwibutula mu kyaka pamwanda wa mpango ya Leza itala pa ino ntanda, mwanda bādi bakulupile’mba ukeifikidijanga. Nansha buyuki bwabo byobwādi bukidi butyetye, ino bākulupile mudi Leza ne kulonga kiswamutyima kyandi umbūmi bwabo. Kimfwa, kwādi Abalahama, wādiko kubwipi kwa myaka 2 000 kumeso kwa kwiya kwa Yesu pano panshi—Bible papo kasonekelwe. Wādi ukulupīle’mba Yehova ukafikidijanga milao Yandi. Abalahama wāfundijibwe kuyuka Yehova na nkambo wandi wakikokeji Shema, wāfundijibwe na Noa. Leza pa kunena Abalahama’mba taluka mu ntanda ya Ulu wa Kaladea, ntanda ya bupeta, wende mu ntanda ya kādipo wibidile, ntanda ya māka, uno mukulutuba wādi uyūkile’mba wādi ufwaninwe kukulupila mudi Yehova, ne kutaluka wataluka kwenda. (Bahebelu 11:8) Mwenda mafuku, Yehova wāmusapwila’mba: “Nkakwalamunanga kodi muzo mukatakata.”—Ngalwilo 12:2.
10 I kika kyālongekele kitatyi kyābutwilwe Isake na Abalahama? Yehova wālombwele Abalahama’mba lukunwa lwandi lukalamukanga ke muzo mukatakata kupityila mudi Isake. (Ngalwilo 21:12) Kyāmwekele bu uno mwanda keukalongekapo kitatyi kyāsapwidilwe Abalahama na Yehova mwanda wa kutula lwitabijo lwandi mu ditompo amba apāne wandi mwana Isake bu kitapwa. (Ngalwilo 22:2) Eyo, na kikulupiji kyonso mudi Yehova, Abalahama wātyibile mbila ya kukokela kudi Leza, wakwata ne lupete mwanda wa kwipaya Isake. Kumfulo, Leza wātuma mwikeulu mwanda wa kukankaja Abalahama.—Ngalwilo 22:9-14.
11 Mwanda’ka Abalahama wādi na kikokeji kya uno muswelo? Bahebelu 11:17-19 witulombola’mba: “Ino kadi i ponka pa kwitabija ponka pāelele Abalahama Isake pa kutompibwa; i binebine yewa watambwile myanda-yamilao ne ku mutyima tō wādi kapana mwana wandi umo enka wa kasuku; ke yewa enka kadi o kyanenenwe’mba: Mudi Isake e mukētyilwa “lukunwa lobe”; pa kufwatakanya’mba: Leza uyūkile kumusangula ne mulufu mwine; e konka kadi kwāmutambwidile bwa kyelekejo.” Loma 4:20, 21 unena muswelo umo onka amba: “Nanshi i binebine pa kukulupila ku mwanda-wamulao wa Leza kalangilelangilepo, mwanda wa kufutulula, mhm, . . . pa mwanda wakuyūkidija biyampe amba [Leza] aye mwine uyūkile kyaūndaile ne mwakulongela’kyo.”
12 Lwitabijo lwa Abalahama lwāpadilwe mpalo, ke enkapo na kunyongololwa kwa Isake kete ne na kupebwa “muzo mukatakata” kete, mhm, ino wāpadilwe mu muswelo mukwabo. Leza wāsapwidile Abalahama’mba: “Mu lukunwa lobe e mo ikeselwanga dyese mizo yonso ya panopanshi, mwanda ubankōkela diwi dyami.” (Ngalwilo 22:18) Muswelo’ka? Mulopwe wa Bulopwe bwa Leza bwa kokwa kūlu wādi wa kulupuka ku musuku wa Abalahama. (Danyele 2:44; Loma 16:20; Kusokwelwa 19:11-21) Penepo, mu ntanda mitokejibwe munshi mwa umbikalo wa Bulopwe, paladisa ikatandabuka konso konso, ne bantu ba mu “mizo yonso” balonga kiswamutyima kya Leza bakekala na bubwaninine bwa mu ngitu ne kukasepelela mu būmi bwanyeke. (1 Yoano 2:15-17) Nansha Abalahama byakādipo na buyuki buvule butala pa Bulopwe, wākulupile mudi Leza ne wādi ukunga na kitukije-tyima kufika kwabo.—Bahebelu 11:10.
13 Tutwa twa myaka pakupitapo, kwādi Yoba, pabukata bwa mwaka wa tutwa 17 ne wa tutwa 16 K.K.K. mu ntanda itelwa dyalelo bu Arabie. Nandi wādi’ko mu kitatyi kyādi kekyasonekelwe ne Bible mwine. Yoba “wādi mubwaninine moloke, kadi wādi wakaminwe Leza, ne kutyina bintu bibibibi.” (Yoba 1:1) Satana pa kumupa lubá lwa munyanji ne lusansa bininge, Yoba muntu wādi na kikokeji “kalongelepo bubi na milomo yandi, ehe.” (Yoba 2:10) Yoba wādi ukulupile mudi Leza. Nansha byādi kayukilepo myanda yonso itala pa masusu makomo ādimo, wāpene būmi bwandi bonso ne kwibutula mu kyaka pamwanda wa Leza ne milao Yandi.
14 Yoba wādi uyūkile’mba nansha shi wafu, Leza ukakokeja kumujokejeja būmi mu difuku kampanda kupityila ku lusangukilo. Wālombwele kino kikulupiji kitatyi kyāsapwidile Yehova Leza’mba: “Ii! Shi uswele kumfya mu Kalunga-nyembo [kibundu], ne kundama kufulafula . . . Ne kuntūnga kitatyi kifikile, ne kumvuluka. Shi muntu afwe, ekale mūmi monka’ni, a? . . . Shi abe ukēte, nankyo nka kwitaba.” (Yoba 14:13-15) Nansha ke kumilomo ya lufu, ino Yoba wālombwele lwitabijo mu bubikadi bwa Yehova, na kunena’mba: “Kadi poso’nka ne byo nkafwa nkikafundulapo bubinebine bwami ko ndi.”—Yoba 27:5
15 Kubwipi kwa myaka tutwa tusamba kunyuma kwa Yoba ne kubwipi kwa myaka kanunu kumeso kwa kwiya kwa Yesu pano pantanda, Davida wālombwele kikulupiji kyandi mu ntanda impya. Wānene mu lwimbo lumo’mba: “Ino boba batengele Yehova, abo bakapyana ntanda. Ke-kuntu kukidi bidi kitatyi kityetye, ne mubi ukēkala kutupu’ye . . . Nanshi bakikōkeji bakapyananga ntanda; kadi bakēsangaja mu bungi bwa ndoe. Boloke bakapyananga ntanda ne kwikala monka nyeke.” Pamwanda wa kikulupiji kyandi kikatampe, Davida witusoñanya’mba: “Kulupila mudi Yehova . . . Wisangaje mudi Yehova; nandi ukakupanga bisakasaka mutyima obe.”—Mitoto 37:3, 4, 9-11, 29.
16 Umbula bwa tutwa twa myaka, bana-balume ne bana-bakaji bakikokeji balombwele kikulupiji kya muswelo umo onka, kya kukekala na būmi bwanyeke pano pantanda. Bine, i ‘kibumbo kikatakata kya ba tumoni’ bālombwele nabubinebine’mba bāpene būmi bwabo bonso ne kwibutula mu kyaka pamwanda wa milao ya Yehova. Bavule mu bano ba tumoni twa Yehova bapakala, bāsuswilwe bininge ne kwipaibwa pamwanda wa lwitabijo lwabo, mwanda wa bakamone “lusangukilo lutabukile buya.” Mu muswelo’ka? Mu ntanda impya, Leza ukebapalanga mpalo na kwibapa lusangukilo lulumbuluke ne kikulupiji kya kukekala na būmi bwanyeke.—Yoano 5:28, 29; Bahebelu 11:35; 12:1.
Ba Tumoni Bakristu Bakulupīle mudi Leza
17 Mu myaka katwa imbajinji mu kino kyetu kitatyi, Yehova wāyukenye myanda mivule mityemitye itala pa Bulopwe ne buludiki bwabo pano pantanda ku kipwilo kipya kya bwine-kristu. Kimfwa, mushipiditu wandi wāludikile mutumibwa Yoano kusoneka’mba kibalwa kya boba bakekala pamo na Yesu mu Bulopwe bwa mūlu i bantu 144 000. Bākekalanga bantu ba Leza bakikokeji “bakūdilwe umbukata mwa bantu.” (Kusokwelwa 7:4; 14:1-4) Bakaludikanga ntanda bu ‘balopwe’ pamo na Kristu momwa mūlu. (Kusokwelwa 20:4-6) Bakristu ba mu myaka katwa imbajinji mu kino kyetu kitatyi bādi bakulupīle bininge amba Yehova ukafikidijanga mulao wandi utala pa Bulopwe bwa mūlu bukabikala pano pantanda ne bāitabije nansha ke lufu lwine pamwanda wa lwitabijo lwabo. Bavule umbukata mwabo bekilongele.
18 Dyalelo, kubwipi kwa miliyo itano ya ba Tumoni twa Yehova bakulupīle mudi Yehova pamo na mwēkilongele bengidi ba Leza bādiko tutwa twa myaka kumeso abo. Bano ba Tumoni ba mu kino kyetu kitatyi nabo bapēne būmi bwabo bonso ne kwibutula mu kyaka pamwanda wa milao ya Leza. Bepēne abo bene kwadi ne badi na Bible yense mutuntulu mwanda wa kuningija lwitabijo lwabo. (2 Temote 3:14-17) Bano ba Tumoni twa Yehova ba dyalelo beūlanga balondi ba Yesu bādiko mu myaka katwa imbajinji na kunena’mba “tukōkele kudi Leza bantu munyuma.” (Bilongwa 5:29) Mu kino kyetu kitatyi bavule mu bano ba Tumoni bakristu bāsuswilwe bya mwiko. Bamo-bamo baipailwe ne kwipaibwa pamwanda wa lwitabijo lwabo. Bakwabo bāfwile pamwanda wa misongo, bizumba, nansha bununu. Inoko, pamo na ba tumoni bakikokeji ba mu myaka yāpityile kumeso, bādi bakulupīle mudi Leza mwanda bādi bayukile’mba mu ntanda yandi impya, ukebajokejejanga būmi kupityila ku lusangulukilo.—Yoano 5:28, 29; Bilongwa 24:15; Kusokwelwa 20:12, 13.
19 Ba Tumoni twa Yehova ibajingulule’mba kutongwa kwabo mu mizo yonso ne kwikala mu kisaka kya bubana-nabana kujokoloka ntanda yonso i bupolofeto bwātobelwe kala mu Bible. (Isaya 2:2-4; Kusokwelwa 7:4, 9-17) Yehova wibasakila kuvuija mwingilo wa busapudi kujokoloka ntanda yonso mwanda wa kubungila pamo bantu bakwabo ba mutyima wakubulwa budimbidimbi mu buntu ne kukingwa nandi. (Nkindi 18:10; Mateo 24:14; Loma 10:13) Abo bonso batudile kikulupiji kyabo kyonso mudi Yehova, na kuyuka’mba panopano ponka ukatulako ntanda yandi impya milumbuluke.—Enzakanya na 1 Kodinda 15:58; Bahebelu 6:10.
20 Bupolofeto bwa mu Bible bulombola’mba tamba mu mwaka wa 1914, ntanda ya Satana keidi mu mafuku ayo a kumfulo, na dyalelo ke padi myaka 80. Ino ntanda ibafwena kumfulo kwayo. (Loma 16:20; 2 Kodinda 4:4; 2 Temote 3:1-5) Inoko ba Tumoni twa Yehova badi na bukankamane ne basumininwe mwanda bayukile’mba panopano ponka Bulopwe bwa Leza bukaludikanga myanda ya ntanda yonso. Na kufudija ino ntanda imbi ne kutulako ntanda yandi impya ya boloke, Leza ukatalula ngikadilo imbi yonso yāikeleko pano pantanda umbula bwa binunu bya myaka.—Nkindi 2:21, 22.
21 Penepo, Leza uketukwatakanyanga nyeke ne nyeke mu muswelo mulumbuluke na kwitupungulwila madyese akapingakena pa masusu otwādimo pakala. Bintu bivule bilumbuluke byotukamona mu ntanda impya, bikafundulanga milangwe ya masusu onso muñeni yetu. I kyasangaji bininge pa kuyuka’mba Yehova ‘ukabalanga kuboko kwandi, ne kwikusha mityima ya bintu byonso byūmi.’—Mitoto 145:16; Isaya 65:17, 18.
22 Mu ntanda impya, bantu bakikokeji bākamonanga kufikidila kwa Loma 8:21: “Bipangwa abyo bīne bikakūlwanga ku bupika bwa kubola, nabyo ke byana bya bene bya ntumbo bwa bāna ba Leza.” Bakamonanga kufikidila kwa ino milombelo yāfundije Yesu ku balondi bandi amba: “Bulopwe bobe bufike. Muswidile mutyima obe mūlu ne panopantanda.” (Mateo 6:10) Nanshi, tutulei kikulupiji kyetu kyonso mudi Yehova mwanda mulao wandi wa’mba “boloke bakapyananga ntanda, ne kwikala monka nyeke,” keukabulwepo kufikidila.—Mitoto 37:29.
[Bipangujo]
1. Yehova udi na mpango’ka itala pa bantu ne pa ino ntanda?
2. Ngikadilo idimo bantu, imilupule bipangujo’ka?
3. Mwanda’ka Yehova kāfundwilepo butomboki bwa bantu ponka na ponka?
4, 5. (a) Butomboki bwa bantu bwa kupela buludiki bwa Leza ibulupule bipá’ka? (b) Kitatyi ikilombole kika pakubulwa ne lupata lwine?
6, 7. (a) Lelo tununu twa myaka ya mānga ya muzo wa muntu itwalamune mpango ya Leza? (b) Mpango ya Leza yādi ya kulonga kika?
8. Mwanda’ka tukokeja kukulupila’mba Yehova ukafikidijanga mpango yandi?
9. I kika kyālongele Abalahama kilombola kikulupiji kyandi mudi Yehova?
10, 11. Mwanda’ka Abalahama wādi usaka kupāna wandi mwana umo yenka Isake bu kitapwa?
12. I muswelo’ka wapadilwe Abalahama pamwanda wa lwitabijo lwandi?
13, 14. Mwanda’ka Yoba wādi ukulupīle mudi Yehova?
15. I muswelo’ka walombwele Davida kikulupiji kyandi mu mpango ya Yehova?
16. I kikulupiji’ka kyādi na ‘kibumbo kikatampe kya ba tumoni’?
17. I muswelo’ka wādi ukulupile bakristu ba mu myaka katwa imbajinji mudi Yehova na kusumininwa?
18. Ba Tumoni twa Yehova dyalelo beulanga muswelo’ka bakulumpe bebabadikidile?
19, 20. Twibajingulule kika kitala pa bupolofeto bwa mu Bible mu kino kyetu kitatyi?
21. Mwanda’ka tukokeja kwikala na nsangaji nansha byokudi kavutakanya pano pantanda?
22. Mwanda’ka tukokeja kutula kikulupiji kyetu mudi Yehova?
[Bilembwa bya pa Bifwatulo]
Leza wāpangile bantu mwanda wa bekale na būmi bwanyeke mu nsangaji mu paladisa pano pantanda
Abalahama wādi utudile kikulupiji mudi Yehova amba ukasangulanga bafu
Ukalondolola Namani?
◻ Yehova udi na mpango’ka itala pa bantu ne pa ino ntanda?
◻ Mwanda’ka Leza wālekele ngikadilo imbi pano pantanda?
◻ Bantu bakikokeji bapakala bālombwele kikulupiji kyabo mudi Yehova muswelo’ka?
◻ Mwanda’ka bengidi ba Leza dyalelo bakulupīle mudi Yehova?