Waardering gi na santa fasi foe libi nanga broedoe
1, 2. Fa foeroe soema de sori dati dem no habi waardering gi na waarde foe libi? (Ps. 115:17).
SAN de moro diri dan leki joe libi? Sondro libi joe no ben sa kan njan switi foe noti. Tokoe joe habi alape bewijsi, dati foeroe soema now no habi foeroe waardering gi na waarde foe na libi — efoe a de dem eegi libi ofoe na libi foe tra soema.
2 Disi no de krin foe si ini dem roekeloos fasi fa foeroe soema de rij oto nanga tra sani? Ofoe san oen moe taki foe dem soema di de rij ma dem droengoe ofoe dringi sopi ofoe drug en na so fasi ala jari de poeroe na libi foe doesoen doesoen soema? Dan joe habi dem wan di de soekoe prisiri ini gevaarliki sport, pe, soleki soema e taki, ala jari foeroe soema e feni dem dede. En san wi moe taki foe dem miljoen miljoen soema, di kande sabi dati dem de doe ogri na dem gosontoe en dem de sjatoe dem libi nanga na gebroiki foe tabaka ofoe dem de njan pasa marki?
3. Foe sainde wi moe loekoe foe sabi na fasi fa Gado de si na libi? (Ps. 25:4, 5).
3 Nanga dem prakseri disi na wi fesi wi ben kan aksi wisrefi: „Na fasi fa mi de si na aladee libi de sori troe troe waardering gi na libi?” Wan sroto foe troe troe waardering gi na libi, di habi srefi krakti tapoe wan soema prakseri nanga doe, de, te joe de teki dati na libi de wan presenti foe Jehovah. Hem de „na libi Gado” nanga na „bron foe (wi) libi” (Jer. 10:10; Ps. 35:9). Di na apostel Paulus ben taki nanga son wan foe dem Griki filosoof, a ben taki foe na Moro Hee-Wan: „Hem srefi (gi) na ala soema libi nanga bro nanga ala sani . . . Bika nanga jepi foe hem wi habi na libi en wi de beweegi wisrefi en wi de” (Tori foe dem Apostel 17:25, 28). Na fasi fa wi de loekoe na libi moe akroederi nanga fa Gado de loekoe dati. Disi de so? Te wi wani piki na aksi disi, dan wi moe sabi fa hem de loekoe na libi. Dan wi kan vergelijk na fasi fa wi de si na libi nanga fa hem e si dati.
4. San e sori dati Jehovah e si na libi leki wan santa sani?
4 Jehovah de si na libi leki wan santa sani, no leki wan sani di joe kan vermorsoe. Wi sabi dati, foe dem foeroe tron di hem de kroetoe kiri nanga firi di e tjari soema so fara foe kiri (Ex. 20:13; 1 Joh. 3:11-15; Openb. 21:8). Boiti dati, Jehovah ben seti sani ini na Israël foe owroe tem foe kibri-foto (toevluchtsteden), pe wan soema ben kan lon go foe feni kibri, efoe a ben meki wan soema dede sondro espresi. Foe sainde wan soema di no ben kiri foe espresi ben moe doe so wan prenspari sani foe libi hem oso en kande foeroe jari baka makandra, tan libi ini na kibri-foto? Foedi hem ben de na soema, di ben meki libi, santa libi ben lasi gowe. A sa de krin gi joe dati na seti di Gado ben poti gi dem foto disi, ben tjari moro respeki kon gi na santafasi foe na libi. — Num. 35:9-29.
5, 6. Foe sainde nanga reti joe kan tjari broedoe kon krosbee nanga libi?
5 Baka di Gado ben verteri foe na seti dati, a ben taki gi dem lsraël soema: „Joe no mag doti na kondre, pe joe de na ini; bikasi broedoe, dáti e doti na kondre” (Num. 35:33). Foe sainde disi ben de so? Na „broedoe”, di dem e taki foe hem dja, ben e teki na presi foe na libi foe na soema di ben dede. Na so fasi, Gado ben meki kon na krin o krosbee wi libi de nanga wi broedoe.
6 Winsi broedoe no de wan gewoon tori foe takimakandra, tokoe ibriwan foe wi sabi, dati wi habi broedoe fanoodoe foe tan ini libi, a no so? A de teki ini ala wi activiteit nanga wi skin wan prenspari presi. Broedoe e tjari na zuurstof di e hori wi libi go na wi cel, ai soifri dem cel disi foe doti, ai jepi wi foe verdrage difrenti faja nanga kowroe en a de wan prenspari pisi foe feti nanga siki. Na moro bigi pisi libisoema de si broedoe leki wan sani di de fanoodoe. Gi trawan a wani taki moni. Ini foeroe kondre dem de bai hem foe wakaman nanga pôtisma en dan dem de seri hem gi broedoe-bank ofoe atoso. En foeroe broedoe foe meti dem de poti ini njanjan, kunstmest nanga tra handelsproduct. A de krin foe si dati foeroe soema no de si broedoe leki wan santa sani.
7, 8. (a) Foe sainde wi moe loekoe san Gado Woortoe e taki foe libi nanga broedoe? (b) Soortoe aksi e kon foe Efesi 1:7 nanga na verloesoe-paiman?
7 Ma Gado Woortoe de jepi wi foe si, dati broedoe de moro leki wan fanoodoe sani. San na Mekiman foe wi libi nanga broedoe e taki, moe habi krakti tapoe wi fasi fa wi de loekoe en doe sani. A kan habi srefi krakti tapoe wi teego libi. Fa so? Loekoe, leki wan jepi foe kon sabi na piki san tanapoe ini Efese 1:7 foe toe modern vertaling en loekoe spesroetoe san dem poti wan strepi na ondro:
„Nanga jepi foe hem wi habi verloesoe nanga na verloesoepaiman nanga jepi foe hem (Kristus) broedoe, ja, na pardon foe wi sondoe, akroederi na goedoe foe hem boen-ati di wi no verdini.” — Nieuwe Wereldvertaling.
„Bikasi nanga na dede foe Kristus wi de kon fri, dati wani taki, wi de kisi pardon foe wi sondoe. O bigi na gnade foe Gado de”. — Today’s English Version.
8 Ini ala dem toe vertaling wi kan si dati Gado habi belangstelling gi wi, gi wi libi. Foe datede a ben seni hem wan enkri gebore Manpikin leki wan verloesoe-ofrandi, di kan fri soema foe sondoe en di kan poeroe na libisoema-famiri foe strafoe. (1 Tim. 2:5, 6; Joh. 3:16, 17). Jezus srefi ben taki: „Mi ben kon foe oen ben sa habi libi en ben sa kan habi hem pasa marki” (Joh. 10:10). Ma a de meki wan difrenti, dati son bijbelvertaling e taki dati disi e pasa nanga jepi foe Kristus dede na presi foe nanga jepi foe Kristus broedoe? En soortoe krakti na difrenti ben sa kan habi tapoe wi libi — tapoe wi prakseri, wi fasi foe doe nanga na tem di e kon? Meki wi loekoe pikinso.
SAN GADO E TAKI FOE LIBI NANGA BROEDOE
9. Fa wi sabi, dati Jehovah e si broedoe leki wan sani di e teki na presi foe libi?
9 Di Jehovah ben gi libisoema foe na fosi tron pasi foe njan meti, a ben sori tapoe wan spesroetoe fasi tapoe hem prakseri di a habi foe libi nanga broedoe. Gado ben taigi Noach nanga hem osofamiri, pe wi alamala komoto kon:
„Ala sani di e waka, di e libi, de foe joe leki njanjan. So toe dem groen wiwiri, ala disi toe mi de gi joe troe troe. Soso meti nanga hem sili — hem broedoe — joe no mag njan. En boiti dati, mi sa aksi baka joe broedoe foe joe sili . . . Na soema di sa trowe libisoema broedoe, hem broedoe libisoema sa trowe baka, bikasi leki na prenki foe Gado hem meki libisoema” (Gen. 9:3-6).
Na heri libisoema famiri di ben libi na a tem dati ben kon kisi foe sabi dati foe na see foe Gado, broedoe de teki na presi foe libi. Na broedoe foe na libisoema de teki na presi foe hem „sili”, ofoe soleki foeroe bijbelvertaling de sori na roetoe-woortoe, hem „libi”. Na Gado di gi libi bakatem ben tjari moro sani kon ini na tori, sodati wi de kisi jepi foe si na toemsi prenspari betekenis, di Hem e gi na a libi, soleki broedoe e teki na presi foe disi.
10, 11. San dem Israël priester ben doe nanga broedoe foe dem meti di ben kiri leki ofrandi, san e meki wi aksi soortoe aksi?
10 Disi ben de spesroetoe so ini na verbontoe di, Gado ben sroto nanga Israël, Wet-verbontoe. Na a tem di na verbontoe ben meki, meti dem ben tjari leki ofrandi, aladi na broedoe foe dem ben gebroiki foe gi na verbontoe krakti (Ex. 24:3-8; Hebr. 9:17-21). Wan foe dem seti foe na verbontoe ben de dem wet di ben habi te make nanga dem sondoe-ofrandi; broedoe ben kanti trowe na dem soortoe slagti-ofrandi dati, na broedoe di ben teki na presi foe na libi, di ben gi na Gado leki wan ofrandi foe tapoe sondoe. (Lev. 4:4-7, 13-18, 22-30). Foe na krakti di na broedoe foe meti ben habi ini na ai foe Gado foe verzoen sondoe, dem ben gebroiki hem tapoe na verzoendee ala jari. Fosi wan mankow en baka dati wan bokoboko ben tjari leki sondoe-ofrandi. Na hee-priester ben teki afoe foe na broedoe foe ala toe meti en tjari go ini na moro Santakamra foe na tabernakel (bakatem na tempel) en a ben dropoe hem na fesi foe na Ark, ofoe kisi, di ben de wan agersi fasi dati Gado ben drape (Num. 7:8; Ex. 25:22; Lev. 16:2). Bakatem a ben poti afoe foe na broedoe toe tapoe na ofrandi-altaar. — Lev. 16:11-19.
11 „San ala dem sani disi habi foe doe nanga mi?” son soema sa aksi demsrefi kande. Agersi leki wi e verteri foe wan owroe gwenti, di dem djoe srefi no e hori demsrefi moro langa. Na soortoe fasi a habi foe doe nanga wi hoop foe na tem di e kon en wi waardering foe libi nanga broedoe?
12. Soortoe spesroetoe gebroiki foe broedoe Jehovah ben gi? Foe sainde? (Deut. 12:20-27)
12 Ini Leviticus kapiter 17 Jehovah Gado srefi de verteri soortoe gronprakseri de na fundamenti foe dem ofrandi-wetti; san a ben taki drape, habi wan prenspari sani foe taki gi wi. Gado ben taki: „Na sili (ofoe, na libi) foe na meti de ini na broedoe, en misrefi ben gi hem tapoe na altaar foe joe ede, bikasi a de na broedoe di e doe verzoening nanga na sili di de na ini. Foe datede mi ben taki gi dem manpikin foe Israël: ’No wan sili foe oenoe moe njan broedoe’” (Lev. 17:11, 12). Ja, wi Mekiman nanga na Wan di gi wi libi meki hem bosroiti krin: Broedoe (di e teki na presi foe na libi di komoto foe hem) ben kan gebroiki tapoe wan fasi nomo — foe tjari slagti-ofrandi. Na so fasi, Gado ben gi broedoe wan waarde en poti hem aparti leki wan santa sani. Ondro na Wet joe no ben mag njan ofoe dringi hem en no tapoe no wan enkri fasi di libisoema ben sa kan prakseri a ben moe gebroiki. Efoe wan meti ben kiri soso foe njanjan ede en no foe tjari wan slagti-ofrandi, dan na broedoe ben moe trowe tapoe gron; Ini seker fasi joe kan taki dati na libi foe na meti ben gi baka na Gado na so wan fasi, aladi na Israël ontiman de hori soso na skin foe na meti (Lev. 17:13, 14). Ma fa wi de ini na tori, foe di no dem djoe no dem kristen no habi now wan tempel di e feni boen, pe meti ben sa kan offer.
WI PROBLEMA — GADO LOESOE — LIBI NANGA BROEDOE
13. Fa wi sabi dati wi lai nanga sondoe?
13 Wi alamala moe piki dati wi de sondoe en onvolmaakti. Na apostel Paulus e piki dati disi de so en a de verteri fa disi ben doe kon te a de taki: „Nanga wan soema (Adam) sondoe ben kon ini grontapoe en nanga na sondoe dede ben kon en na so fasi na dede ben panja go na ala soema (wi toe de na ini) foe di wi alamala ben sondoe.” (Rom. 5:12). Na sani disi habi foe doe nanga wi waardering gi libi nanga broedoe.
14. San dem slagti-ofrandi tapoe na Verzoendee e agersi?
14 Soleki na apostel Paulus nanga jepi foe santa jeje de verteri ini na boekoe Hebreeën dem meti-ofrandi foe na verbontoe no ben kan tapoe tapoe sondoe krin krin, noso a no ben sa de fanoodoe foe tjari ibri jari baka njoen ofrandi. Dem slagti-ofrandi dati, spesroetoe tapoe na Verzoendee, ben de soso wan „skaduw . . . foe dem boen sani di e kon” (Hebr. 10:1-4; 8:5, 6; 9:9, 10). Na troe troe sani di a ben de wan agersi fasi, ben de na verloesoe-ofrandi foe Kristus, di ben tjari troe troe verzoening gi ala sondoe. Paulus e skrifi leki kommentaar:
„Di Kristus . . . ben kon leki hee-priester foe dem boen sani di ben pasa . . . nono, a no ben go nanga na broedoe foe bokoboko en foe jongoe mankow, ma nanga hem eegi broedoe a ben go wan tron en foe alatem ini na santapresi (hemel srefi) en a ben kisi wan teego fri gi wi. Bikasi, efoe na broedoe foe bokoboko en foe mankow . . . ben man foe krin na so wan fasi, dati na skin ben kon krin, omeni moro dan na na broedoe foe Kristus, di nanga wan teego geest ben ofer hemsrefi sondro flaka na Gado, sa krin wi konsensi foe dede wroko, foe wi kan doe santa diniwroko gi na libi Gado? Foe datede soboen a de mindriman foe wan njoen verbontoe, foe dem di dem ben kari, ben sa kisi na pramisi foe teego goedoe, foedi wan dede ben feni presi foe verloesoe dem nanga verloesoe-paiman foe dem sondoe ondro na fosi verbontoe . . . Efoe broedoe no trowe pardon foe sondoe no de kon.” — Hebr. 9:11-15, 22.
15. Fa na fasi fa Gado e loekoe broedoe habi foe doe nanga wi hoopoe tapoe teego libi?
15 Disi no de jepi wi foe verstan moro betre foe sainde a de so prenspari foe habi na fasi fa Gado de loekoe broedoe, di e teki na presi foe libi? Wan foe dem ede-prakseri foe na bijbel de, dati Jezus ben kon na grontapoe foe gi hem libi leki wan verloesoe-ofrandi. Soso nanga na verloesoepaiman dati wi kan habi na hoopoe tapoe pardon foe sondoe nanga „teego libi” (Matt. 20:28; Rom. 3:23, 24; 6:22, 23; 1 Tim. 1:15, 16). Foe wi kisi dem blessi disi, wi moe poti bribi ini na verloesoe-paiman foe Jezus, san wani taki dati moe habi wan joisti sabi nanga waardering foe na feit dati a ben gi hem libi abra, di na broedoe foe hem ben e teki na presi foe dati. — 1 Tim. 2:3, 4; Gal. 3:22.
16, 17. Fa son bijbel vertaler ben kenki vers, di ben taki foe broedoe? (Rom. 5:9; Kol. 1:20)
16 Meki wi poti prakseri now tapoe Efese 1:17, nanga ala dem fundament-sabi foe dem punt disi di habi foe doe nanga slagti-ofrandi, verzoening, broedoe nanga Jezus verloesoe-paiman. Ini moro foeroe foe dem vertaling foe na vers disi, dem de taki dati „wi habi verloesoe nanga na verloesoe-paiman nanga jepi foe (Kristus) broedoe”. Tokoe son modern vertaling de gebroiki na pisi foe na zin „dede foe Kristus”. Disi e tjari foeroe difrenti kon?
17 Ini na oorspronkelijke Griki Efese 1:17 e gebroiki na woortoe haima, san wani taki broedoe. Foe sainde son vertaler e gebroiki dja nanga tra presi „dede”? Dem vertaler ben verstan, dati ini son tekst di e taki foe „broedoe”, na dede ofoe na frantwoortoe foe na kiri tapoe wan soema de na prakseri (Luk. 11:50, 51; Tori foe dem Apostel 5:28; Openb. 6:10). Di Pilatus foe eksempel ben tanapoe na fesi foe dem djoe di ben aksi foe kiri Jezus, na fesi foe ala soema a ben wasi hem anoe en a ben taki baka dati: „Mi no habi fowtoe na a broedoe foe na man disi”. Dem djoe ben piki: „Meki hem broedoe kon tapoe wi en tapoe wi pikin” (Matt. 27:24, 25; agersi Openbaring 7:14). Son vertaling ben teki na fri foe vertaal dem vers disi so: „Mi no de frantwoortoe foe na broedoe foe disi man” nanga „Meki na strafoe foe hem broedoe kon tapoe wi nanga wi pikin”. Soortoe krakti a habi te na woortoe „broedoe” ini dem vers di habi foe doe nanga Jezus slagti-ofrandi, e poti na wan see en poti na woortoe „dede”? A ben sa kan de kande so dati wan sani e mankeri, di Gado ben wani gi wi?
18. Foe sainde na dede foe Kristus de prenspari? (1 Kor. 11:26; Hebr. 2:14)
18 A no de foe taki dati a de so, dati na bijbel e poti foeroe krakti tapoe na dede foe Jezus. Paulus ben skrifi: „Gado e sori hem eegi lobi gi wi ini disi, dati Kristus ben dede gi wi, aladi wi ben de sondari ete.” Ooktoe: „Kristus (ben) dede gi wi sondoe akroederi nanga na dem Skrifi” (Rom. 5:8; 1 Kor. 15:3). Nanga na dede foe hem, foedi a ben de klari foe gi hem volmaakti libisoema libi, ben bai kon baka ofoe ben tjari kon ini balans san Adam ben meki lasi gowe en san ben tjari wi sondoe fasi kon.
19, 20. Soortoe sani, boiti soso na dede foe Jezus, de ini tekst di e sori tapoe Kristus broedoe? (Hebr. 4:14-16).
19 Pe na bijbel e taki foe „na broedoe foe na Kristus”, moe meki wi verstan prenspari sani, di kande wi no de verstan efoe wan soema de taki soso foe hem dede (Ef. 2:13). Kristus no dede gewoon en tan dede. Disi no ben kán na Jezus, bikasi leki wan kon troe foe san ben pasa tapoe na verzoendee, wan model di Jehovah ben meki, Jezus ben moesoe go baka dati ini hemel en kon na fesi foe Gado srefi. Drape Jezus ben kan pristeri na waarde ofoe verdienste foe hem libi-broedoe, soleki na hee-priester tapoe na verzoendee ben tjari na ofrandi broedoe go ini na Moro Santakamra. Paulus e verklaar na paralel disi krin: „Kristus no ben go ini wan santa presi di ben meki nanga anoe, wan kopie foe na troe troe wan, ma ini na hemel srefi, foe kon now foe na boen foe wi na fesi foe na persoon foe Gado.” — Hebr. 9:24, 11, 12; 13:11.
20 Boiti dati, Jezus Kristus e libi ini na hemel, sodati a kan taki gi ala soema, di e poti bribi ini hem verloesoe-paiman en a kan jepi dem foe kisi redding. Foe datede Paulus ben skrifi: „Bikasi, efoe wi, di wi ben de feejanti, ben kon verzoen nanga Gado nanga jepi foe na dede foe hem Manpikin, wi no sa kisi moro foeroe jepi nanga jepi foe hem libi, now di wi ben verzoen?” — Rom. 5:10.
21, 22. Fa na libi foe wi de ini dem woortoe „broedoe foe na Kristus”?
21 Nanga reti na boekoe Die Religion in Geschichte und Gegenwart (Religie ini na historia nanga na dee foe tide) e verklar, dati foeroe tron „a no de joisti foe poti dede ini na presi foe Broedoe foe Kristus. Na Broedoe foe Kristus wani taki moro leki dati. A de meki krin omeni na dede foe Kristus habi foe doe nanga hem libi en nanga hem wini nanga jepi foe hem opobaka nanga glori foe hem”. Na boekoe e taki moro fara, dati dem woortoe „Broedoe foe Kristus”
„e verteri foe na owroe-testament djoe verstan foe na verzoen krakti foe broedoe, en na verstan disi de na fundamenti foe na fasi fa dem ben si slagti-ofrandi en foe na prakseri dati na dede foe wan regvaardiki wan habi verzoen krakti . . . Na a wan see dem woortoe disi e memre wi na a hee prijs, di ben bai wi, na a soema di ben pai na verloesoe-paiman en na sani di de na verloesoe-paiman. Na a tra see te wi poti bribi ini na verbontoe, di ben sroto nanga hem broedoe, wi de kon fri foe teego foe sondoe nanga dede. Na Broedoe foe Kristus habi na resultaat foe hem dede nanga opobaka”.
22 Fa a wani taki foeroe gi wi en fa a habi foeroe blesi prakseri wi dem foeroe bijbel vers pe e taki foe Jezus broedoe! Tapoe na gron foe na broedoe disi, wi sondoe kan kisi pardon (Openb. 1:5; Hebr. 10:29). Wi kan de wan pisi foe wan gemeente foe soema di Gado de feni boen e di a de tjari (Tori foe dem Apostel 20:28). A kan foe kon fri foe fasi foe libi nanga waka di no de meki froktoe (1 Petr. 1:18, 19). En wi habi na hoopoe tapoe volmaakti fasi en teego libi ondro na tori foe wan Koonoekondre, pe soema de na ini di ben bai nanga hem broedoe. — Openb. 5:9, 10; 12:10, 11; Kol. 1:20.
23. Fa wi moe si broedoe?
23 Ala soema di habi waardering gi na waarde foe hem eegi libi, soboen moe verstan san Gado e taki foe broedoe. A de si hem leki santa. A ben bepaal dati broedoe ben moe gebroki soso foe ofrandi ede. En a ben sori krin ini hem Woortoe dati ala wi verwakti tapoe wan tem di e kon en di sa tan habi leki fundamenti na ofrandi broedoe foe hem Manpikin. Ma fa wi srefi kan sori dati wi e verstan en e teki na santa fasi foe broedoe? Disi de prenspari afersi, di wi sa loekoe ini na tra artikel.