Soema na den soema di abi troe troe na waarheid?
„Meki mi waka ini joe waarheid en leri mi, bikasi joe de na Gado foe mi verloesoe.” — Psalm 25:5.
1. San na wortoe waarheid wani taki, en foe sainde wi kan taki dati Jehovah de na fundamenti foe waarheid?
NA WORTOE waarheid wani taki na sani di e akroederi nanga den troe tori, nanga san de a troe libi. A abi foe doe nanga san de joisti en troe. Na mamapresi ofoe fundamenti foe waarheid de na Almakti Mekiman foe na universum, Jehovah Gado. Hen sabi na waarheid foe ibri sani foe den mekisani. Hen sabi san de joisti en fowtoe, san boen en san ogri. Hen sabi ala fa nanga foe sainde foe den sani di ben pasa ini na ten di pasa en a sabi ooktoe san den sani di e pasa now ini grontapoe wani taki. Ooktoe a sabi na waarheid foe na ten di e kon, foedi a ben poti na fesi kaba fa disi sa de. — Jes. 14:24.
2. Fa na bijbel e skrifi foe na waarheid-getrouwfasi foe Jehovah?
2 Na foe den reden disi, meki na psalmsingiman e skrifi foe na Mekiman, dati a de „Jehovah, na Gado foe na waarheid” (Ps. 31:5 [6]). Soboen, te Gado e taki, dan den Wortoe foe hen de alaten troe: „Joe wortoe de waarheid” (Joh. 17:17). Te a de gi wet fa libisoema moe tjari densrefi, dan alaten disi de joisti: „Ala den gebod foe joe de waarheid” (Ps. 119:151). Te a pramisi wan sani, dan wi kan poti bribi na tapoe: „Wan pramisi no ben de, di no ben kon troe foe ala den boen pramisi di Jehovah ben gi; alamala ben kon troe” (Joz. 21:45). Foe dat-ede a bijbel e taki foe Gado: „Reti en opregti den pasi foe joe de, Kownoe foe tégo.” — Openb. 15:3.
WAKA INI NA WAARHEID
3, 4. (a) Fa wan soema e waka ini na waarheid? (b) Foe sainde Jehovah wani dati libisoema waka ini na waarheid?
3 A de wan sani foe verstan dati na Gado foe waarheid wani dati den libisoema mekisani foe hen waka ini na waarheid. Fa wi kan doe disi? Te wi kisi wan soifri sabi tapoe na tori foe soema de Gado en san de hen prakseri en te moro fara wi leri san hen wani foe wi en handri akroederi nanga disi (Joh. 17:7; 1 Joh. 2:3, 4). Disi wani taki troe troe, dati waka ini na waarheid de wan fasi foe libi, „Na pasi”, soleki na bijbel e kari hen. — Tori foe den Apostel 9:2.
4 Wan reden foe sainde Gado wani, dati libisoema waka ini na waarheid, de, foedi a de gi na Mekiman grani nanga prisiri te den libisoema mekisani foe hen de sori den toemsi moi égifasi foe hen ini den libi. (Loekoe Genesis 1:26, 27; Spr. 23:24). Ete wan reden de, dati Gado leki na Soema di ben meki libisoema, sabi san de moro boen gi den. Den wan di e hori hen wet, e meki densrefi en ooktoe trawan kisi moro foeroe winimarki, srefi tégo winimarki (Jes. 48:17). Wan tra reden de, dati te soema e waka ini na waarheid, den kan kisi na grani foe kan tai kon de wan nanga na pipel, di Gado e gebroiki foe meki soema di e soekoe waarheid kon sabi moro foe disi. A de soleki den ten foe na bijbel, di Amos ben skrifi foe hen: „Na Soeverein Masra, Jehovah no sa doe wan sani, ofoe a sa ben tjari kon na krin hen kibri-tori gi hen knegti, den proféti”. — Amos 3:7, herziene Engelse uitgave van 1971.
5. Sortoe tra toemsi prenspari reden de foe waka ini na waarheid?
5 Ete wan toemsi prenspari reden de foe waka ini na waarheid. Wan soema di e doe disi, e sori na publiki dati hen de na a sé foe na retifasi foe Jehovah universele rigeri-makti. Na jeje mekisani, di ben tron wan oproeroeman, Satan Didibri, ben taki dati disi no de so (Gen. 3:1-4; Openb. 12:9). Na tjalansi foe hen ben de na spotoe kragi dati Gado no ben kan abi soema di ben sa tan loyaal na hen nanga den waarheid foe hen (Job 1:6-12). Soboen, efoe soema tan hori fasti na a waarheid, wans ondro sortoe druk, dan disi e sori dati getrouw soema de, di no sa pasa san de joisti (Spr. 27:11). Na a tra sé, wan soema di no e waka ini na waarheid, e doe moro ogri leki dati a de waka soso ini sondoe. A de gi pasi, foe espresi ofoe sondro espresi, dati a de poti hensrefi na a sé foe Satan, „a tata foe na lé”, „na gado foe na seti foe sani disi”, di „e breni na memre foe den soema di no e bribi”. — Joh. 8:44; 2 Kor. 4:4.
6. Fa waarheid te foe kaba sa kon de fasti tapoe na heri grontapoe? Lési Spreuken 12:19.
6 Ma na Gado foe waarheid ben poti wan fasti pisiten, di a gi pasi dati lé nanga na ogri di e kon foe disi, de (Spr. 12:19; Pred. 3:1). Gado ben abi na prakseri, dati te na pisiten pasa kaba, foe masi na seti disi foe Satan, makandra nanga den soema di wani dati na seti foe sani go na fesi en tan (Dan. 2:44; Openb. 19:17-21). „Ibri bon, di mi tata no ben prani, sa roetoe poeroe” Jezus ben taki na fesi (Matt. 15:13). Disi sa opo na pasi gi wan grontapoe maatschappij, di abi leki fundamenti waarheid, wan grontapoe di soso soema di lobi waarheid e libi na tapoe! — 2 Petr. 3:13.
7. Fa na fasi foe doe foe wi moe de efoe wi lobi na waarheid?
7 Foe datede, efoe wi lobi san de joisti en wi wani foe libi ini na njoen seti, dan a de tranga fanowdoe foe waka ini na waarheid. Wi moe abi na fasi foe na psalmsingi-man di ben begi: „Meki mi sabi den pasi foe joe, o Jehovah; leri mi den pasi foe joe. Meki mi waka ini joe waarheid en leri mi.” (Ps. 25:4, 5). Na a srefi fasi wi moe poti prakseri tapoe na rai di Samuël ben gi na a Israël foe owroeten: „Oen no moe skoifi na wan sé foe waka baka den sani di no de troe en di no kan tjari wini en verloesoe kon . . . Oen moe frede soso Jehovah, en oen moe dini hen ini waarheid nanga oen heri sili.” — 1 Sam. 12:21, 24.
„EKSEMPEL” GI NA TEN FOE WI
8, 9. (a) Tra fasi leki den naatsi di ben lontoe den, fa Israël ben njan boen foe na waka ini na waarheid? (b) San ben pasa di Israël no ben tan waka moro ini na waarheid?
8 Na fasi fa Gado ben handri nanga soema ini na ten di pasa, de gi wi „eksempel” ofoe model. Foe den eksempel disi wi de leri fa Gado ben handri troe troe nanga den soema di e waka en den soema di no e waka ini na waarheid (1 Kor. 10:11; Rom. 15:14). Wan foe den sortoe eksempel disi di wi kan leri foe hen, de di foe na Israël foe owroeten. Na naatsi ben abi na boen-ede, dati den ben kisi den wet foe Gado. Solanga den Israël soema ben waka ini hen waarheid, den ben kisi bigi blesi. Foe eksempel den no fadon ini anoe foe féjanti naatsi (Deut. 28:7). Den njanjan di den ben koti nanga den ipi meti ben de pasa marki (Deut. 11:8-15). Na fasi fa na maatschappij foe den ben seti, ben de tapoe wan orde fasi en ben de tapoe wan hé presi, dati fanowdoe no ben de foe doengroe-oso (Ex. 22:1-15). Den bigi pestsiki di ben kon tapoe den goddelosoe naatsi, no ben miti den (Deut. 7:15). En efoe den ben sa go doro foe waka ini na waarheid — „dan den ben sa tron na moro blesi pipel foe ala pipel”, so Jehovah ben pramisi den (Deut. 7:14). Loekoe na a tra sé na ogri fasi foe libi foe den Kanaän soema di ben libi lontoe den, soleki na boekoe Bible Handbook foe na anoe foe Henry H. Halley, e taki:
„Den Kanaän soema ben aanbegi den gado foe den nanga na doe foe hoeroedoe na fesi den gado foe den leki wan kerki-gwenti; en moro fara nanga na kiri foe den fosigebore pikin foe den leki wan ofrandi na den srefi gado disi.
Na kondre Kanaän ben gersi wan sortoe Sodom nanga Gomorra na bigi . . . So wan koeltoeroe di ben de so takroe en fisti en leki wan meti, ben abi wan enkri reti ete foe ben kan tan moro langa?”
„Archeologen di e diki go miti den stonipi foe Kanaän foto, e aksi den srefi foe sainde Gado no ben pori den moro esi leki fa a ben doe.”
9 Israël no ben tan waka ini na waarheid. Leki wan bakapisi foe disi, Gado ben poeroe na jepi di a ben jepi na naatsi. Foe datede Jezus ben taki gi Israël ini na tempel: „Loekoe! Den sa gwe libi na oso foe joe” (Matt. 23:38). A ben taki toe: „Den sa poeroe na kownoekondre foe Gado na oen anoe en a sa gi na wan naatsi di e tjari den froktoe foe hen” (Matt. 21:43). Den no ben sa de moro langa na naatsi di Jehovah e feni foe boen, en di de hen kotoigi.
10. Fa wan njoen jeje naatsi ben kon sori hensrefi ini na fosi eeuw?
10 Ini na fosi eeuw foe wi gewoon teri, Gado ben meki wan njoen naatsi gro kon. Disi ben de na kristen gemeente, wan organisaatsi, pe difrenti naatsi ben de na ini (Tori foe den Apostel 10:34, 35; 13:46). Na takiman foe Gado, Jezus, ben poti na fundamenti foe disi, bikasi a ben taki: „Mi de na pasi, en na waarheid en na libi” (Joh. 14:6). Nanga den sani di a ben leri en ben doe, a ben sori dati a ben abi troe troe na waarheid en dati a ben abi na jepi foe Gado (Matt. 3:16, 17; 15:30, 31; Tori foe den Apostel 2:22). Ooktoe den kristen foe na fosi eeuw ben bewijsi disi, bikasi sma ben kon sabi den leki kristen kotoigi foe Gado (Tori foe den Apostel 1:8; 2:1-4, 43). Na apostel Paulus ben taki foe den waarheid di den kristen disi ben e gi now: „Bikasi na wi Gado ben sori dati krin nanga jepi foe hen geest.” Na a tra sé foe disi a ben taki: „No wan foe den rigeriman foe disi seti foe sani ben kon sabi na koni disi” (1 Kor. 2:8, 10). A ben go soleki Jezus ben taki: „Joe (Gado) ben kibri den sani disi gi den koniman nanga sabiman en joe ben tjari den kon na krin gi pikin nengre. — Matt. 11:25.
11, 12. (a) Fa na bijbel ben taki na fesi na kon boen baka foe na troe aanbegi ini wi ten? (b) Nanga sortoe prakseri na kon boen baka disi foe na troe aanbegi ben kon?
11 Na a kaba foe na fosi eeuw, Gado ben meki ete wan tra sani ben kon. A ben meki den boekoe di ben skrifi nanga hen geest kon na wan kaba en disi ben sa dini leki fundamenti foe taki san de waarheid (2 Tim. 3:16, 17). Den boekoe disi, di skrifi kaba, abi foeroe profétitori, en disi de historia di skrifi na fesi (2 Petr. 1:21). Den profétitori dati e sori dati baka na dede foe den apostel wan pisiten ben sa kon, dati soema ben sa fadon komoto na bribi (Tori foe 20:29). Ma den ben sori ooktoe, dati bakaten, ini „den laatste dé krosibé foe na kaba foe na kaba foe na seti disi, wan kon boen baka foe na troe aanbegi ben sa kon (Jes. 2:1-4; Micha 3:12 te nanga 4:5). Jezus ben verteri dati libisoema ben sa tjari kon ini toe groepoe: den soema di e doe boen gi den brada foe Kristus en di e waka ini na waarheid, ben sa kisi na paiman foe tégo libi; Den soema di no e doe disi, ben sa go ini no „tégo koti poeroe”. — Mat. 25:31-46; 2 Joh. 4; 3 Joh. 3, 4.
12 Na tjari kon makandra nanga reorganisaatsi foe na kristen gemeente ini na ten disi ben sa dini difrenti prakseri. Na a fosi presi, na gemeente disi ben sa kisi wan wanfasi leri foe Gado: „A sa leri wi foe hen pasi en wi sa waka ini hen pasi”, na profétitori foe Jesaja 2:3 (ooktoe Micha 4:2) e taki. Nanga na waka di den dienstknegti disi foe Gado e waka ini na waarheid, den ben sa hori na retifasi foe na universele rigerimakti foe hen hé, en disi ben sa gi hen grani en prisiri en tjari gi densrefi foeroe winimarki (Spr. 12:22). Gado foe hen sé ben sa gebroiki den leki hen kotoigi foe disi ten.
13. Jehovah ben abi ini wan tra ten oiti moro leki wan organisaatsi na grontapoe?
13 Gado ben sa gebroiki moro leki wan organisaatsi foe prati hen waarheid ini den „laatste dé disi? We, Gado ben gebroiki ini sortoe tra ten foe kroetoe sani ooktoe moro leki wàn organisaatsi? Ini den dé foe Noach, boiti na ark foe Noach, tra boto ben de nanga soema na ini, di Gado ben kibri en di ben pasa na vroedoe libi-libi? Nono, soso na ark nanga den soema di ben de na ini (1 Petr. 3:20). Ini na fosi eeuw, joe ben abi toe kristen organisaatsi? Nono, soso nanga na wàn organisaatsi Gado ben e wroko. So a de te ini wi ten ete, dati joe abi „wàn Masra, wàn bribi, wàn dopoe” (Ef. 4:5). Dati soso wàn gemeente ben kan de, di ben de wan, e kon na krin ini na vermane foe Paulus „dati oen alamala moe taki ini wanfasi en dati pratifasi no moe de na oen mindri”. — 1 Kor. 1:10
„NA DEN FROKTOE FOE DEN”
14. Fa wi kan sabi ini na ten disi soema abi troe troe na waarheid?
14 Fa wi kan kon sabi now soema abi troe troe na waarheid, en tapoe sortoe gron Gado kan gebroiki den leki hen kotoigi? Jezus ben verteri wan fundament gronprakseri foe sabi troe aanbegi foe falsi aanbegi di a ben taki: „Na den froktoe foe den joe sa sabi den . . . ibri boen bon e tjari boen froktoe kon, ma ibri pori bon, e tjari pori froktoe kon” (Matt. 7:16, 17). Ja, „froktoe” ben moe de foe si ofoe bewijsi dati na pipel disi troe troe Gado makti santa jeje e jepi den. En sortoe froktoe na krakti dati foe Gado ben sa tjari kon ini hen foetoeboi? Na piki foe hen de: „Na froktoe foe na jeje de lobi, prisiri, vréde, pasensi, switifasi, boenfasi, bribi, safrifasi, dwengi joesrefi.” — Gal. 5:22, 23.
15. Na sortoe fasi na lobi gi Gado abi foe doe nanga hen nen?
15 Loekoe spesroetoe na a fosi „froktoe” di kari, na di foe „lobi. Wàn foe den fasi fa den troe foetoeboi foe Gado moe sori na froktoe disi, de soleki Jezus ben taki: „Oen moe lobi Jehovah, oen Gado, nanga oen heri ati en nanga oen heri sili, en nanga oen heri verstan” (Matt. 22:37). Lobi gi Gado de foe si tapoe wan toe fasi. Na lobi foe na nen foe Gado de wan foe den fasi disi (Hebr. 6:10; Ps. 69:36; 119:132). Den kristen di Gado e teki foe na grontapoe disi, moe de srefi „wan pipel foe hen nen” (Tori foe 15:14-18). Soema na den soema ini disi ten di e hori Gado nen hé (ini Sranan tongo a de Jehovah) en di e meki hen bekenti tapoe na heri grontapoe? — Jes. 43:10-12.
16. Fa wi kan sori lobi gi Gado ini na tori foe den kownoekondre-afersi?
16 Lobi gi Gado ben sa wani taki ooktoe foe poti bribi ini en taki foe na rigeri foe hen di e kon ini na ten di e kon en di sa de tapoe na heri grontapoe, na hemel kownoekondre foe hen. Jezus ben leri oen begi: „Joe kownoekondre moe kon. Joe wani moe pasa, tapoe grontapoe, soleki ini hemel” (Matt. 6:9, 10). Soema na dem soema now di leki Jezus ini na leri en préki foe den, na Kownoekondre foe Gado de leki na centraal leri? Soema na den soema di e go na den oso foe verteri san Gado kownoekondre sa tjari kon tapoe grontapoe? Soema e doe na wroko di Jezus ben taki foe hen na fesi: „A boen njoensoe foe na Kownoekondre sa préki tapoe na heri grontapoe pe libisoema e libi leki wan kotoigi gi ala naatsi, en dan na kaba sa kon”? — Matt. 24:14.
17. Ini sortoe tra fasi, lobi foe Gado e kon na fesi?
17 Lobi gi Gado e kon tapoe ete wan fasi na krin — nanga na jere foe ala hen wet (1 Joh. 5:3). Efoe wan stré de na mindri den wet foe Gado nanga den wet foe libisoema, dan na bijbel regel de gi den soema di abi troe troe na waarheid: „Wi moe arki Gado leki rigeriman moro leki libisoema” (Tori foe 5:29). Soso den soema di doe disi, e kisi na jepi foe „na santa jeje, di Gado ben gi na den, di e arki hen leki rigeriman” (Tori foe 5:32). Foedi den e jere Gado, meki dati kristen soema now „no de wan pisi foe na grontapoe”; soleki Jezus nanga den fosi eeuw kristen den de neutraal tapoe den politiek afersi foe disi grontapoe (Luk. 4:5-8; Joh. 6:15; 15:19; 17:14-16). Foe so sortoe soema ini na grontapoe wi kan taki, dati tapoe na fasi disi den de aparti foe na grontapoe nanga hen politiek kroektoedoe, nanga ogridoe en nanga hen hoeroedoe, aladi den de srefi klari foe go ini strafoe-oso ofoe foe dede srefi, foedi den e waka ini Jezus foetoestap? — 1 Petr. 2:21; loekoe Hebreeër kapitel 13.
18. Kari ete wan marki foe kon sabi den soema di abi troe troe na waarheid?
18 Ete wan fasi de foe na „froktoe” disi foe na geest, lobi. Jezus ben taki: „Nanga disi ala soema sa sabi, dati oen de mi discipel, efoe oen lobi makandra” (Joh. 13:35). Wi abi moro foeroe tekst ete, di e sori dati so wan lobi de wan marki foe sabi den troe dienstknegti foe Gado. Foe eksempel:
”Dati e meki a kon na krin, soema de den pikin foe Gado en Soema de den pikin foe didibri. Ibriwan soema, disi no doe reti, en disi no lobi hen brada, no de foe Gado.” — 1 Joh. 3:10-12.
”Efoe wan soema taki: mi lobi Gado, kaba a abi ogri-ati foe hen brada, da soema de wan lé-man. Bikasi efoe wan soema no de lobi hen brada, disi hen kan si, fa a kan lobi Gado dan, disi hen no de si?” — 1 Joh. 4:20.
Sortoe internationaal groepoe e sori na sortoe lobi disi gi makandra, en disi no soso nanga wortoe, ma nanga doe? Sortoe groepoe ini den 100 jari di pasa no ben kiri kompe-bribiman ini ten foe feti en di no ben gi pasi dati ras, nationalistisch, koeltoeroe ofoe economia vooroordeel kon na den mindri?
SOEMA ABI NOW TROE TROE NA WAARHEID?
19. Soema abi now troe troe na waarheid en foe sainde joe e piki so?
19 San den bewijsi e sori tapoe na toemsi prenspari froktoe disi foe na geest, lobi? Soema doro den marki? Pe wi e si wan bigi groepoe soema foe ala difrenti nationaliteit nanga ras di de wan ini na nen foe Jehovah foe dini hen loyaal en foe verteri trawan foe hen kownoekondre? Ja, pe wi e feni tapoe na heri grontapoe wan troe troe bradafasi, di de wàn nanga jepi foe lobi? (Openb. 7:9, 10; Kol. 3:14). Wan kerkiboekoe Interpretation e verteri ini wan kapitel, di nen „Na bijbel nanga modern religie, Jehovah Kotoigi”, e taki disi:
„Ini na organisaatsi nanga prékiwroko foe den, den (Jehovah kotoigi) e kon moro krosibé na a fosi kristen gemeenschap dan sortoe tra groepoe toe.
Na tan di den e tan aparti foe na grontapoe, na tranga fanowdoe foe na gi kotoigi nanga na kaka di den e kaka foetoe gi na grontapoe di e feti nanga den, de alamala marki foe soema di e bribi tranga, dati den de den soema di Gado teki foe hen en di e gi den getrouwfasi na Gado sondro foe hori wan sani na baka.
Joe no abi foeroe tra groepoe di e gebroiki so foeroe na bijbel leki den ini na boskopoe foe den nanga mofo ofoe nanga boekoe. Joe no abi foeroe tra groepoe di e kisi someni jepi foe go doro nanga na wroko foe na organisaatsi leki den, di wi e kari leken.”
20. San ala soema, di abi pikinso lobi gi na waarheid, moe doe?
20 Wan ondrosoekoe foe na bijbel sondro foe teki wan sé, en poti disi na sé den leri nanga gwenti foe Jehovah Kotoigi, sa gi na bewijsi, dati Gado geest e jepi den troe troe en dati a dc gebroiki den troe troe foe meki waarheid bekenti ini disi ten. Ala soema di abi pikinso lobi gi na waarheid, e kisi na kari foe ondrosoekoe san wi taki, dati Jehovah Kotoigi abi troe troe na waarheid. Te den e doe disi, dan den moe waka baka den soema ini a fosi eeuw, di ben arki na préki foe den apostel: „Den ben teki na wortoe nanga den heri ati en ala dé den ondrosoekoe finifini den Boekoe ofoe den sani disi ben de so.” — Tori foe 17:11.