Watchtower MAKTABA KWENYE MTANDAO
Watchtower
MAKTABA KWENYE MTANDAO
Kiswahili
  • BIBLIA
  • MACHAPISHO
  • MIKUTANO
  • w90 7/1 kur. 23-28
  • Kulitatua Daima Suala la Ulimwengu Wote Mzima

Hakuna video yoyote kwa sasa.

Samahani, haikuwezekana kupakia video.

  • Kulitatua Daima Suala la Ulimwengu Wote Mzima
  • Mnara wa Mlinzi Unaotangaza Ufalme wa Yehova—1990
  • Vichwa vidogo
  • Habari Zinazolingana
  • Yehova Kupigana Kwenye Har–Magedoni
  • Yehova Yuko Karibu
  • Yule Mpiganaji wa
  • Mataifa Yajitungama Pamoja
  • Ushindi Mtukufu wa Mungu Aliye Shujaa wa Vita
  • “Vita ya Siku Ile Kuu ya Mungu Mwenyezi” Inayokaribia Sana
    Usalama Ulimwenguni Pote Chini ya “Mwana-Mfalme wa Amani”
  • Tutakuwa Upande wa Nani Taabu ya Ulimwengu Ifikiapo Upeo?
    Mnara wa Mlinzi Unaotangaza Ufalme wa Yehova—1977
  • Utawala wa “Mwana-Mfalme wa Amani” Katikati ya Maadui
    Usalama Ulimwenguni Pote Chini ya “Mwana-Mfalme wa Amani”
  • Chanzo cha Taabu ya Wanadamu Chakaribia Kuondolewa
    Mnara wa Mlinzi Unaotangaza Ufalme wa Yehova—1974
Pata Habari Zaidi
Mnara wa Mlinzi Unaotangaza Ufalme wa Yehova—1990
w90 7/1 kur. 23-28

Kulitatua Daima Suala la Ulimwengu Wote Mzima

“Yehova mwenyewe kwenye mkono wako wa kulia hakika atavunja wafalme vipande vipande siku ya kasirani yake.”—ZABURI 110:5, NW.

ENZI kuu ya ulimwengu wote mzima ya Muumba wa mbingu na dunia ndilo suala la maana zaidi mbele ya wanadamu na malaika. Karibuni, suala hilo litatatuliwa kwa wakati wote, lakini kwa karne nyingi adui za Yehova wamekaidi enzi kuu yake. Kweli kweli, uharibifu katika 70 W.K. wa jiji la Yerusalemu pamoja na hekalu lalo lililowekwa wakfu kwa Yehova huenda ukawa ulitia shaka kama enzi kuu ya Muumba ni ya ulimwengu wote mzima. Hata hivyo, kulikuwako sababu halali ya Yehova kutochagua kuwa Mungu aliye shujaa wa vita wakati huo kwa ajili ya Israeli wa kimnofu.

2 Sababu hiyo ilikuwa nini? Kufikia wakati huo Yehova Mungu alikuwa amegeuzia taifa jipya upendeleo wake, Israeli wa kiroho, “Israeli wa Mungu,” kama vile mtume Paulo aliitavyo kundi la Yesu Kristo. (Wagalatia 6:16) Ingawa hivyo, kufikia sasa, katika muda wote ule uitwao eti Enzi ya Kikristo, Yehova hajapigania Israeli wa kiroho akiwa Mungu aliye shujaa wa vita kwa njia ile ile aliyopigania Israeli wa asili chini ya agano la Sheria ya Musa. Hata aliruhusu askari Waroma, kwa kutiliwa fitina na Wayahudi, waue Yesu Kristo juu ya mti wa mateso huko Kalvari. Hiyo ilikuwa miaka 37 kabla ya uharibifu wa pili wa Yerusalemu uliofanywa na Waroma katika 70 W.K.

3 Kuanzia siku za nabii Musa kuteremka hadi utawala wa Mfalme Hezekia wa Yerusalemu, Yehova Mungu alilipigania kimwujiza taifa la Israeli, na Waisraeli walipigana wakiwa chini yake kwa silaha zenye kuua. (Kumbukumbu 1:30; 3:22; 20:3, 4; Yoshua 10:42) Lakini haikuwa hivyo katika kisa cha Israeli wa kiroho! Kuanzia kifo cha Yesu Kristo nje ya Yerusalemu kuteremka hadi kipindi chetu chote cha Wakati wa Kawaida, Mungu huyu shujaa wa vita hajachagua kupigania Israeli wa Mungu katika vita ya ki-mwili. Kulingana na hilo, hajawapa Waisraeli wa kiroho ambao hujumlika kuwa kundi la Kikristo mamlaka ya kupigana kwa silaha halisi za vita. Wakristo wana vita ya aina nyingine ya kupigana.

4 Kwa kuafikiana na hilo, mmoja wa wapiganaji waongozi wa imani ya Kikristo aliwaandikia hivi Wakristo wenzake huko Korintho, Ugiriki: “Silaha za vita vyetu si za mwili, bali zina uwezo katika Mungu hata kuangusha ngome; tukiangusha mawazo na kila kitu kilichoinuka, kijiinuacho juu ya elimu ya Mungu; na tukiteka nyara kila fikira ipate kumtii Kristo; tena tukiwa tayari kupatiliza maasi yote, kutii kwenu kutakapotimia.” (2 Wakorintho 10:4-6) Mapema kidogo katika barua iyo hiyo, Paulo alisema juu ya “silaha za uadilifu katika mkono wa kulia na katika wa kushoto.”—2 Wakorintho 6:7, NW; ona pia Waefeso 6:11-18.

Yehova Kupigana Kwenye Har–Magedoni

5 Alipokuwa duniani, Yesu Kristo hakutumia kamwe silaha za kuua ili ajitetee. Katika usiku wa kusalitiwa kwake katika bustani ya Gethsemane, Simoni Petro mwanafunzi wake mwenye ujitoaji alichomoa upanga akakata sikio la mtumishi wa kuhani wa juu wa Kiyahudi. Lakini kwa mwujiza Yesu alirudisha sikio hilo mahali palo na kusema: “Wote waushikao upanga, wataangamia kwa upanga. Ama wadhani ya kuwa mimi siwezi kumsihi Baba yangu, naye ataniletea sasa hivi zaidi ya majeshi kumi na mawili ya malaika? Yatatimizwaje basi maandiko, ya kwamba hivyo ndivyo vilivyopasa kujiri?” (Mathayo 26:52-54) Kwa kukabili yote hayo, waigaji wa kweli wa Mwana wa Mungu mwenye kujidhabihu hushika kutokuwamo kwao, moja kwa moja na kwa njia isiyo ya moja kwa moja, iwapo vita ya kilimwengu yahusika.—Yohana 17:16; 18:36.

6 Hapa, basi, acheni mataifa yapewe ilani ya kwamba katika “vita ya ile siku kubwa ya Mungu Mweza Yote” kwenye “mahali ambapo huitwa kwa Kiebrania Har–Magedoni,” Mashahidi wa Yehova hawatashiriki katika kupigana. Wataachia hilo yule Mungu aliye shujaa wa vita, “Yehova wa majeshi,” pamoja na lejioni zake za malaika chini ya ukapteni wa Yesu Kristo.—Ufunuo 16:14-16; 19:11-21; Zaburi 84:12, NW.

Yehova Yuko Karibu

Kurudia Utendaji Wake wa Kijeshi

7 Mungu wa Israeli wa kale alikuja kujulikana na kusemwa kuwa Yehova tseva·ʹohthʹ, au Yehova wa majeshi. (1 Samweli 1:3, 11) Kwenye Warumi 9:29 (King James Version) mtume Mkristo Paulo hurejezea Isaya 1:9 na kuandika hivi: “Kama Bwana wa Sabaothi hangetuachia mbegu, tulikuwa tumekuwa kama Sodoma, na tukawa tumefanywa kama Gomorrha.” Pia, mwanafunzi Mkristo Yakobo aliandika hivi: “Vilio vya hao ambao wamevuna vimeingia katika masikio ya Bwana wa sabaothi.” (Yakobo 5:4, KJ; American Standard Version) Kwa hiyo Paulo na Yakobo walimpa Mungu daraja la kuwa Yehova wa majeshi katika karne ya kwanza ya Wakati wa Kawaida wetu. Katika karne 18 zilizofuata, Mungu hajajitia katika vita ya ki-mnofu kwa niaba ya Israeli wa kiroho, Israeli wa Mungu, katika njia aliyowafanyia Israeli wa kale, na hata hivyo angali ni Yehova wa majeshi.

8 Kwenye uzaliwa wa Ufalme wa Kimesiya katika 1914 mwishoni mwa “nyakati za Wasio Wayahudi,” vita ilifoka katika makao ya kimbingu ya Yehova Mungu. (Luka 21:24, KJ) Nani alitoa mamlaka kuwe na vita hiyo? Ni Yehova Mungu mwenyewe. Alituma Mwana wake aliyetawazwa aingie katika uwanja wa pigano akiwa na jina Mikaeli kwa sababu Mmoja huyu astahili kabisa kujibu lile swala lililo katika jina hilo, yaani, “Nani Aliye Kama Mungu?” Mikaeli alichukua hatua bila kukawia akiwa mwakilishi mwenye kupigana wa Yehova wa majeshi.

9 Kwa hiyo, twasoma hivi kwenye Ufunuo 12:7-10, NW: “Na vita ikafyatuka katika mbingu: Mikaeli na malaika zake wakapigana na drakoni, na drakoni na malaika zake akapigana lakini hakushinda, wala mahali hapakupatikana kwa ajili yao tena katika mbingu. Hivyo chini yule drakoni mkubwa akavurumishwa, nyoka wa awali kabisa, mmoja ambaye huitwa Ibilisi na Shetani, ambaye anaongoza vibaya dunia nzima yote inayokaliwa; yeye akavurumishwa chini kwenye dunia, na malaika zake wakavurumishwa chini pamoja na yeye. Na mimi nikasikia sauti kubwa katika mbingu ikisema: ‘Sasa kumetukia wokovu na nguvu na ufalme wa Mungu wetu na mamlaka ya Kristo wake, kwa sababu mshtaki wa ndugu zetu amevurumishwa chini.’”

10 Kufikia sasa, miaka zaidi ya 70 baada ya pigano hilo katika mbingu, ni “kipindi kifupi” tu ambacho chabaki kabla haijafoka vita ya siku kubwa ya Yehova na kabla Mungu hajajionyesha kwa udhihirifu mwingi kwamba ndiye Yehova wa majeshi kwa kizazi kilichopo cha ainabinadamu.—Ufunuo 12:12; Zekaria 14:3.

Yule Mpiganaji wa

Kutetea Uhaki wa Yehova

11 Akiwa chini ya uvuvio, Mfalme Sulemani wa Israeli wa kale aliandika hivi: “Kwa kila kitu kuna wakati uliowekwa, hata wakati kwa kila jambo chini ya mbingu: . . . wakati wa vita na wakati wa amani.” (Mhubiri 3:1-8, NW) Duniani wanafunzi wa Mfalme anayetawala ambaye ni “mkuu kuliko Sulemani” wangojea wakati na pindi Yake ya kuongoza malaika zake washindi wa kimbingu wakahusike katika pigano kwenye Har–Magedoni. (Mathayo 12:42; Ufunuo 19:11-16) Huko yeye “atawachunga [mataifa] kwa ufito wa chuma,” akiwavunja-vunja “kwa fimbo ya chuma.” (Ufunuo 19:15; Zaburi 2:9, NW) Wanafunzi wake wenye kulindwa na kushika amani watashangilia kama nini kukombolewa naye kwa njia yenye kuhofisha! Hiyo itatia ndani mabaki ya “kundi dogo” la warithi-wenzi wa Ufalme na ule “umati mkubwa” wa “kondoo wengine” wake walio na tumaini la kurithi dunia Paradiso chini ya utawala wake wenye amani wa miaka elfu moja. (Luka 12:32; Ufunuo 7:9-17; Yohana 10:16, NW) Kwa vifijo na vigelegele, wakiwa “chini ya uvuli wenyewe wa yule Mmoja Mweza Yote,” watapiga makofi ya kuushangilia ushindi wenye kuvuma sana wa yule Mfalme-Mchungaji, Yesu Kristo, katika kutetea uhaki wa enzi kuu ya ulimwengu wote mzima ya Yehova Mungu.—Zaburi 91:1, NW.

12 Bila kutia chumvi, sasa yaweza kusemwa kwamba kutoka mbali ng’ambo ya makao ya binadamu vita yenye kutumia silaha zilizolengwa shabaha sawasawa za muundo bora kuliko makombora ya nyukilia yatisha-tisha kutokea mbele ya mataifa yote ya kidunia, yawe ni ya ndani au nje ya tengenezo la Umoja wa Mataifa. Sikiliza: “Acha Mungu ainuke, acha adui zake watawanyike, na acha wale ambao humchukia sana sana watoroke kwa sababu yake. Kama vile moshi usukumwavyo mbali, wewe na uwasukumie mbali; kama vile nta iyeyukavyo kwa sababu ya moto, acha walio waovu watoweke mbele za Mungu.”—Zaburi 68:1, 2, NW.

13 Sasa matayarisho ya vita ya vita vyote yanaendelea. Akiwa ndiye Mpiganaji wa mbele kabisa wa Mungu, yule Mpiganiaji kutetewa kwa uhaki wa Yehova aambiwa maneno yanayofuata yaliyotungwa chini ya uvuvio na mshiriki wa taifa la Israeli: “Wewe kwa kweli ni mwenye sura ya kuvutia kuliko wana wa wanadamu. Madaha yamemiminwa juu ya midomo yako. Hiyo ndiyo sababu Mungu amekubariki wewe kwa wakati usio dhahiri. Funga upanga wako juu ya paja lako, O uliye mweza, kwa adhama na fahari yako. Na katika fahari yako endelea kwenye fanikio; panda katika kusudi la kutetea ukweli na unyenyekevu na uadilifu, na mkono wako wa kulia utakuagiza wewe katika mambo yenye kutia hofu. Mishale yako ni mikali—chini yako jamii za watu zaendelea kuanguka—katika moyo wa adui za mfalme. Mungu ndiye kiti cha ufalme chako kwa wakati usio dhahiri, hata milele; fimbo ya umaliki wako ni fimbo ya unyoofu.”—Zaburi 45:1-6, NW.

Mataifa Yajitungama Pamoja

Dhidi ya Yehova

14 Upesi baada ya kuanzishwa kwa kundi la Kikristo siku ya Pentekoste 33 W.K., Wakristo wapakwa mafuta walifahamu utumizi wa Zaburi 2:1, 2. Andiko hilo husomeka hivi: “Mbona mataifa wanafanya ghasia, na makabila wanatafakari ubatili? Wafalme wa dunia wanajipanga, na wakuu wanafanya shauri [wametungama, NW] pamoja, juu ya BWANA [Yehova, NW], na juu ya masihi wake.” Mitume wa Mpakwa Mafuta wa Yehova walipokwisha kukamatwa mara ya kwanza na kutendwa vibaya na Wayahudi adui, walijiunga upya na Wakristo wenzao halafu wakayanukuu maneno hayo ya Zaburi 2 kama ilivyotungwa na Mfalme Daudi. Matendo 4:23-30, NW, huripoti jambo hilo, ikisema:

15 “Baada ya kufunguliwa walienda kwa watu wao wenyewe na kuripoti mambo ambayo wakuu wa makuhani na wanaume wazee walikuwa wamewaambia. Waliposikia hilo waliinua sauti zao kwa upatani mmoja kwa Mungu na kusema: ‘Bwana Mwenye Enzi Kuu, wewe ndiwe Mmoja ambaye alifanya mbingu na dunia na bahari na vitu vyote vilivyo ndani yavyo, na ambaye kupitia roho takatifu alisema kwa kinywa cha Daudi babu yetu, mtumishi wako, “Kwa nini mataifa yakawa na ghasia na jamii za watu zikatafakari juu ya mambo yasiyo na maana? Wafalme wa dunia walichukua msimamo wao na watawala wakatungama pamoja wakiwa kama mmoja dhidi ya Yehova na dhidi ya mpakwa mafuta wake.” Hata hivyo, wote wawili Herode na Pontio Pilato wakiwa na watu wa mataifa na wakiwa na jamii za watu wa Israeli walikuwa kwa kweli wamekusanyika pamoja katika jiji hili dhidi ya mtumishi wako mtakatifu Yesu, ambaye wewe ulipaka mafuta, ili atende mambo yale ambayo mkono na shauri lako lilikuwa limeagiza kimbele yatukie. Na sasa, Yehova, toa uangalifu kwa vitisho vyao, na ukidhi watumwa wako kuendelea kusema neno lako kwa ujasiri wote, huku ukinyoosha mkono wako kwa ajili ya maponyo na huku ishara na dalili zikitukia kupitia jina la mtumishi wako mtakatifu Yesu.’”

16 Hata hivyo, kuhusu habari hiyo ya mataifa na wafalme wenye ghasia kuchukua msimamo wao wakiwa kama mmoja, huku viongozi wa kisiasa wakitungama pamoja dhidi ya Yehova na Mpakwa Mafuta wake, Yesu Kristo, ni jambo gani katika historia yote ya kibinadamu laweza kulingana na yaliyoanza miaka 76 iliyopita katika 1914? Si kwamba tu huo ndio mwaka ambapo vita ya ulimwengu iliyo ya kwanza katika maisha yote ya kibinadamu ilifoka bali pia ndio mwaka hasa ambapo nyakati za Wasio Wayahudi, “nyakati zilizowekwa za mataifa,” ziliisha! (Luka 21:24, NW) Kwa wazi Zaburi 2 ilipata utimizo wayo mkubwa zaidi kuanzia mwaka huo.

17 Mwishoni mwa nyakati za Wasio Wayahudi katika 1914, hakuna lolote la mataifa hayo—wala hata yale mataifa yaitwayo eti Jumuiya ya Wakristo, ambayo wengi wa raia zayo hujichukua kuwa Waisraeli wa kiroho—lililokuwa na mbetuko wa kumkaribisha Mpakwa Mafuta wa Yehova, Yesu Kristo, kwenye kiti cha utawala juu ya dunia. Na sasa, miaka 71 baada ya “habari njema hizi za ufalme” kuanza ‘kuhubiriwa katika dunia yote inayokaliwa kwa ushahidi kwa mataifa yote,’ kuanzia 1919 na kuendelea, hakika mataifa ya ndani na nje ya Jumuiya ya Wakristo hayatamshangilia huyo Mfalme wa Yehova aliyeisha kutangazwa hivyo kitambo kirefu wala hawataapa kumtii yeye kwa kukana utawala wao wenyewe juu ya dunia. (Mathayo 24:14, NW) Bali, hatimaye sana wamekuja kwenye wakati na hali ambapo wanashurutisha Yehova aandike kama kwamba ni tamati tukufu kwenye “kitabu cha Vita vya Yehova.”—Hesabu 21:14, NW.

Ushindi Mtukufu wa Mungu Aliye Shujaa wa Vita

18 Haya basi, O Yehova wa majeshi, songa mbele katika tendo la pigano huku Mwana wako wa kifalme, Yesu Kristo, akiwa kando yako! Yeye ndiye aambiwa maneno hayo ya kiunabii: “Nenda hali ukitiisha katikati ya adui zako. Yehova mwenyewe kwenye mkono wako wa kulia hakika atavunja wafalme vipande vipande siku ya kasirani yake. Yeye atafikiliza hukumu miongoni mwa mataifa; atasababisha ujao wa miili mifu. Hakika yeye atamvunja vipande vipande aliye kichwa juu ya bara lenye halaiki ya watu.”—Zaburi 110:2, 5, 6, NW.

19 O Yehova wa majeshi, acha watumishi wako waaminifu duniani wawe mashahidi wenye vigelegele juu ya ushindi wako usio na kifani kwa njia ya Mfalme wako aliye shujaa wa vita, Yesu Kristo, katika pindi ya vita ya ile siku kubwa ya Mungu Mweza Yote mahali paitwapo kwa Kiebrania Har–Magedoni! (Ufunuo 16:14) Wakiwa upande wa mabaki ya Waisraeli wa kweli wa kiroho, acha umati mkubwa wa watu walio kama kondoo ambao “wamefua majoho yao na wameyafanya meupe katika damu ya Mwana-Kondoo” wawe na mchachawo wa ‘kutoka katika dhiki kubwa’ ili wawe mashahidi wako wa kidunia kwa umilele wote! (Ufunuo 7:14, NW) Wakiwa chini ya utunzi wako wenye upendo, acha waokoke bila kufa waingie katika makao yasiyo na vita ya Mwana wako mshindi, ambaye atatawala juu ya dunia iliyosafishwa itakayogeuzwa iwe paradiso yenye uzuri mwingi, kupatana na kusudi lako la awali. Acha wawe ushuhuda wenye kuonekana na wafu wote watakaofufuliwa kwamba enzi kuu yako uliyo nayo kihalali juu ya ulimwengu wote mzima ilitetewa kuwa ya haki! Sisi twakushukuru wewe kwamba hapo ndipo utakapokuwa umelitatua suala la ulimwengu wote mzima daima, naam, kwa umilele!

Je! Wewe Wakumbuka

◻ Ni nini suala la maana kabisa lililo mbele ya wanadamu na malaika?

◻ Ni tofauti gani iliyopo kati ya Yehova kupigania Israeli wa kale na yeye kupigania Israeli wa kiroho?

◻ Wakati wa Har–Magedoni, Mashahidi wa Yehova watachukua msimamo gani, na kwa nini?

◻ Ni lini Zaburi 2:1, 2 ilipopata utimizo usiokuwa na kifani?

◻ Ni jinsi gani suala la ulimwengu wote mzima litatatuliwa daima?

[Maswali ya Funzo]

 1, 2. Katika mwaka 70 W.K., ni tukio gani huenda likawa lilitia shaka kama enzi kuu ya Yehova Mungu ni ya ulimwengu wote mzima, lakini kufikia hapo, upendeleo wake ulikuwa umegeuzwa kwa nani?

 3, 4. Kuanzia siku za Musa kuteremka hadi Mfalme Hezekia, Mungu alikuwa amejionyeshaje kuwa shujaa wa vita, lakini katika kisa cha Waisraeli wa kiroho, imekuwaje juu ya kupigana kwake na kupigana kwao?

 5. Katika bustani ya Gethsemane, Yesu alichukua msimamo gani kuelekea utumizi wa silaha halisi katika kujitetea, na wanafunzi wake huchukua mwendo gani wa kitendo?

 6. Wakati wa vita ya ile siku kubwa ya Mungu Mweza Yote kwenye Har–Magedoni, Mashahidi wa Yehova watachukua msimamo gani?

 7. Akiwa Mungu shujaa wa vita, Yehova alikuja kutajwa kwa cheo gani, na je! angali ana daraja hilo?

 8-10. (a) Ni nani aliyetoa mamlaka ya vita mbinguni, na kwa nini Mikaeli ndiye aliyestahili kabisa kufanya pigano? (b) Lilikuwa nini tokeo la vita mbinguni, na ni muda gani ubakio kabla ya vita ya siku kubwa ya Yehova?

 11. Mabaki ya kundi dogo na umati mkubwa wangojea wakati gani uliowekwa, na ni kitu gani ambacho wakati huo watakipigia makofi kwa vigelegele?

 12. Vita kwa mataifa yatisha-tisha kutoka wapi, na tokeo likiwa nini kulingana na Zaburi 68:1, 2?

 13. Matayarisho ya vita yaendeleapo, ni nani ambaye sasa aambiwa maneno ya Zaburi 45:1-6 kwa njia ya wakati ufaao kabisa?

 14, 15. Baada ya kufunguliwa kizuizini, ni maneno gani kutoka Zaburi 2 ambayo mitume walinukuu kuwa yakitimizwa, nao walitolea Mungu ombi gani?

 16, 17. (a) Katika historia yote ya kibinadamu, je! kumepata kutukia jambo lolote la kulingana na yaliyoanza kutukia katika 1914? Eleza. (b) Ni mwendo gani wa kitendo ambao mataifa yanaendelea kufuata, hapo wakishurutisha Yehova kuandika kama kwamba ni kwenye ‘kitabu cha vita vyake’?

 18. Sisi tunapendelea kitendo gani kwa upande wa Yehova, na ni nani ambaye atakuwa kama kwamba yuko upande wake, kwa utimizo wa Zaburi 110?

 19. Kuhusu vita ya ile siku kubwa ya Mungu Mweza Yote iliyo pale mbele tu, sisi twamtolea sala gani kwa ajili ya umati mkubwa wa kondoo wengine?

[Picha katika ukurasa wa 24, 25]

“Umati mkubwa” utampigia makofi Mchungaji-Mfalme wa Mungu

    Maktaba Kwenye Mtandao (1980-2025)
    Toka
    Ingia
    • Kiswahili
    • Shiriki
    • Mapendezi
    • Copyright © 2025 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Masharti ya Utumiaji
    • Sera ya Faragha
    • Mpangilio wa Faragha
    • JW.ORG
    • Ingia
    Shiriki