Sura ya 8
Inakuwaje Wakati wa Kufa?
1. Ni maulizo gani ambayo watu wanauli-za mara nyingi juu ya wafu?
LABDA UNAJUA hali ya utupu inayotokea mpendwa wetu anapokufa. Tunahuzunika sana tusiweze lo lote! Ni kawaida kuuliza hivi: Inakuwaje mtu anapokufa? Je! bado anaishi mahali fulani? Je! kweli walio hai wataweza tena kufurahia duniani ushirika wa wale ambao sasa ni wafu?
2. Ni nini lililompata yule mtu wa kwanza, Adamu, alipokufa?
2 Ili kujibu maulizo hayo, itatusaidia kujua yaliyompata Adamu alipokufa. Alipotenda dhambi, Mungu alimwambia hivi: “[Utairudia] ardhi, ambayo katika hiyo ulitwaliwa; kwa maana u mavumbi wewe, nawe mavumbini utarudi.” (Mwanzo 3:19) Ebu fikiria maana ya hilo. Kabla Mungu hajamwumba kutoka mavumbini, kulikuwa hakuna Adamu. Basi, alipokwisha kufa, Adamu alirudi kwenye hali ile ile ya kutokuwako.
3. (a) Kifo ni nini? (b) Mhubiri 9:5, 10 linasema nini juu ya hali ya wafu?
3 Kwa ufupi, kifo ni kinyume cha uzima. Biblia inaonyesha hilo katika Mhubiri 9:5, 10. Kulingana na Biblia Authorized au King James Version, mistari hiyo inasema hivi: “Kwa maana walio hai wanajua kwamba watakufa; lakini wale wafu hawajui jambo lo lote, wala hawana thawabu tena; kwa maana kumbukumbu lao limesahauliwa. Jambo lo lote ambalo mkono wako unapata kulifanya, lifanye kwa nguvu zako; kwa maana hakuna kazi, wala kubuni, wala maarifa, wala hekima, katika kaburi, ambako wewe waenda.”
4. (a) Ni nini linalopata uwezo wa mtu wa kufikiri anapokufa? (b) Kwa sababu gani mtu anaacha kusikia, kuona, kugusa, kunusa na kuonja wakati anapokufa?
4 Hiyo ina maana wafu hawawezi kufanya lo lote na hawawezi kuhisi lo lote. Hawana mawazo yo yote tena, kama Biblia inavyoeleza: “Msiweke tumaini lenu katika watu wenye vyeo vikuu, wala katika mwana wa mtu wa udongo, ambaye kwake hakuna wokovu. Roho yake hutoka, yeye hurudi kwenye ardhi yake; katika siku hiyo mawazo yake hupotea kabisa.” (Zaburi 146:3, 4, NW) Wakati wa kufa roho ya mtu, yaani, kani (nguvu) ya uhai wake, inayoendelezwa kwa kupumua, “hutoka.” Inakuwa haipo tena. Hivyo uwezo wa mwanadamu wa kusikia, kuona, kugusa, kunusa na kuonja, unaotegemea hali yake ya kuweza kufikiri, unaacha kufanya kazi. Kulingana na Biblia, wafu wanaingia katika hali ya kukosa kabisa fahamu.
5. (a) Biblia inaonyeshaje kwamba hali ya wanadamu na wanyama waliokufa ni namna moja? (b) Ni “roho” gani ile inayofanya wanadamu na wanyama pia waishi?
5 Wakiwa wamekufa, wanadamu na wanyama pia wanakuwa katika hali ii hii ya kukosa kabisa ufahamu. Ebu angalia namna Biblia inavyoeleza jambo hilo: “Kama yule mmoja anavyokufa, ndivyo yule mwingine anavyokufa; na wote wana roho moja tu, hivi kwamba hakuna ukubwa wa mwanadamu juu ya mnyama, kwa maana kila kitu ni ubatili. Wote wanakwenda mahali pamoja. Wote wametoka katika mavumbi, na wote wanarudi kwenye mavumbi.” (Mhubiri 3:19, 20, NW) “Roho” ile ile inayofanya wanyama waishi ndiyo inayofanya wanadamu waishi. “Roho” hiyo, au kani ya utendaji isiyoonekana, inapotoka, mwanadamu na mnyama pia wanarudi kwenye mavumbi wanakokuwa wamefanyizwa.
ILE NAFSI INAYOKUFA
6. Biblia inaonyeshaje kwamba wanyama ni nafsi?
6 Watu fulani wamesema kwamba kinachotofautisha mwanadamu na wanyama ni kwamba mwanadamu ana nafsi lakini wanyama hawana. Walakini, Mwanzo 1:20 na 30, NW, husema kwamba Mungu aliziumba “nafsi hai” ziishi katika maji, na kwamba wanyama wana “uhai utio nafsi.” Katika mistari hiyo Biblia fulani zinatumia maneno “kiumbe” na “uhai” badala ya “nafsi,” lakini maneno ya pambizoni (kando ya ukurasa) yanakubali kwamba neno “nafsi” ndilo linaloonekana katika lugha ya kwanza kabisa. Kati ya mitajo ya Biblia juu ya wanyama kuwa nafsi ni Hesabu 31:28, NW. Hapo inasema juu ya “nafsi moja kutoka mia tano, ya jamii ya binadamu na ya kundi la ng’ombe na ya kundi la punda na kondoo na mbuzi.”
7. Biblia inasema nini kuhakikisha kwamba zote, nafsi za wanyama na nafsi za wanadamu, zinakufa?
7 Kwa kuwa wanyama ni nafsi, wanapokufa nafsi zao zinakufa. Kama Biblia inavyosema: “Kila nafsi iliyo hai ikafa, ndiyo, vile vitu vilivyo katika bahari.” (Ufunuo 16:3, NW) Namna gani juu ya nafsi za wanadamu? Kama tulivyokwisha kujifunza katika sura iliyotangulia, Mungu hakuumba mtu akiwa ana nafsi. Mwanadamu ni nafsi. Basi, kama ambavyo tungetazamia, mwanadamu anapokufa, nafsi yake inakufa. Biblia inasema tena na tena kwamba hiyo ni kweli. Biblia haisemi kamwe kwamba nafsi haiwezi kufa. “Wote wale wanaoshuka kwenye mavumbi watainama, na hakuna mmoja atakayehifadhi hai nafsi yake mwenyewe wakati wo wote,” Zaburi 22:29, NW, inasema hivyo. “Ile nafsi inayofanya dhambi—hiyo yenyewe itakufa,” linaeleza Ezekieli 18:4 na 20, NW. Na ukifungua Yoshua 10:28-39, NW, utaona kwamba katika mahali saba nafsi hiyo inasemwa kuwa imeuawa au kuharibiwa.
8. Tunajuaje kwamba nafsi ya binadamu, yaani, Yesu Kristo, ilikufa?
8 Katika unabii juu ya Yesu Kristo, Biblia inasema hivi: “Alimwaga nafsi yake hata kufa . . . alichukua dhambi za watu wengi.” (Isaya 53:12) Mafundisho juu ya ukombozi yanahakikisha kwamba ni nafsi (Adamu) iliyofanya dhambi, na kwamba nafsi (mtu) inayolingana na hiyo ilitakwa itolewe iwe dhabihu ili kukomboa wanadamu. Kristo, kwa ‘kumwaga nafsi yake hata kufa,’ aliitoa bei ya ukombozi. Yesu, ile nafsi ya kibinadamu, akafa.
9. Maneno haya ‘roho yenyewe hurudi kwa Mungu aliyeitoa’ yana maana gani?
9 Kama tulivyokwisha kuona, ile “roho” ni jambo lililo tofauti na nafsi yetu. Ile roho ni kani ya uhai wetu. Hiyo kani ya uhai imo katika kila chembe ya mwili wa wanadamu na wa wanyama pia. Inaendelezwa kuwa hai kwa kupumua. Basi, maana yake nini Biblia inaposema kwamba wakati wa kufa “yale mavumbi hurudi kwenye ile ardhi . . . na ile roho yenyewe hurudi kwa yule Mungu wa kweli aliyeitoa”? (Mhubiri 12:7, NW) Wakati wa kufa ile kani ya uhai baadaye inaziacha chembe zote za mwili kisha mwili unaanza kuoza. Lakini hiyo haina maana ya kwamba kani ya uhai wetu inaiacha dunia kwa njia halisi na kusafiri kupitia angani mpaka kwa Mungu. Badala yake, roho hiyo inarudi kwa Mungu katika maana ya kwamba sasa tumaini letu la kuishi wakati ujao linategemea uamuzi wa Mungu tu. Roho hiyo, au kani ya uhai, inaweza kurudishwa kwa uwezo wake pekee ili tupate kuishi tena.—Zaburi 104:29, 30.
LAZARO—MTU ALIYEKUWA MFU MUDA WA SIKU NNE
10. Ijapokuwa Lazaro alikuwa amekufa, Yesu alisema nini juu ya hali yake?
10 Yaliyompata Lazaro, aliyekuwa mfu muda wa siku nne, yanatusaidia tufahamu hali ya wafu. Yesu alikuwa amewaambia wanafunzi wake hivi: “Rafiki yetu, Lazaro, amelala; lakini ninakwenda nipate kumwamsha.” Walakini, wanafunzi hao walijibu hivi: “Bwana, ikiwa amelala, atapona.” Hapo, Yesu akawaambia waziwazi hivi: “Lazaro amekufa.” Sababu gani Yesu alisema Lazaro alikuwa amelala usingizi na hali kweli alikuwa amekufa? Ebu tuone.
11. Yesu alimfanyia nini Lazaro aliyekufa?
11 Yesu alipokaribia kijiji alikoishi Lazaro, alilakiwa na Martha, dada yake Lazaro. Upesi, wao pamoja na wengine wengi, wakaenda kwenye kaburi alikokuwa amewekwa Lazaro. Liliku-wa pango, na jiwe lilikuwa limelifunika. Yesu akasema: “Liondoeni jiwe.” Kwa vile Lazaro alikuwa amekuwa mfu kwa muda wa siku nne, Martha alipinga akisema: “Bwana, ananuka sasa.” Lakini lile jiwe liliondolewa, naye Yesu akapaza sauti na kusema: “Lazaro, njoo huku nje.” Alitoka kweli! Alitoka akiwa hai, akiwa bado amefungwa nguo za maziko. “Mfungueni, mkamwache aende zake,” Yesu akasema.—Yohana 11:11-44.
12, 13. (a) Sababu gani tunaweza kuwa na hakika kwamba Lazaro hakuwa na fahamu alipokuwa amekufa? (b) Sababu gani Yesu alisema kwamba Lazaro alikuwa amelala usingizi na hali kweli alikuwa amekufa?
12 Sasa fikiria hili: Lazaro alikuwa katika hali gani wakati wa siku nne hizo alipokuwa amekufa? Je! alikuwa amekwenda mbinguni? Yeye alikuwa mtu mzuri. Hata hivyo Lazaro hakusema alikuwa amekuwako mbinguni, jambo ambalo bila shaka angalisema kama angalikuwa amekwenda huko. Hapana, Lazaro alikuwa amekufa fofofo, sawa na vile Yesu alivyosema. Basi ni kwa sababu gani pale mwanzoni Yesu aliwaambia wanafunzi wake kwamba Lazaro alikuwa amelala usingizi tu?
13 Yesu alijua kwamba Lazaro huyo mfu hakuwa na fahamu, kama Biblia inavyosema: “Wafu hawajui neno lo lote.” (Mhubiri 9:5) Lakini mtu aliye hai anaweza kuamshwa katika usingizi mzito. Hivyo Yesu alitaka kuonyesha kwamba, kwa kutumia uwezo wa Mungu aliopewa, Lazaro rafiki yake angeweza kuamshwa katika kifo.
14. Maarifa ya kujua kwamba Kristo ana uwezo wa kufufua wafu yamepasa yatuongoze tufanye nini?
14 Mtu anapokuwa katika usingizi mzito sana, hakumbuki kitu. Ndivyo na waliokufa. Hawahisi kitu hata kidogo. Wanakuwa hawapo tena. Lakini, katika wakati wake Mungu, wafu waliokombolewa na Mungu wataamshwa waje kwenye uzima. (Yohana 5:28) Bila shaka maarifa ya kujua hivyo yanapasa kutuongoza tutake kupata kibali ya Mungu. Tukifanya hivyo, hata tukifa, tutakumbukwa na Mungu na kurudishwa kwenye uzima.—1 Wathesalonike 4:13, 14.
[Picha katika ukurasa wa 76]
ADAMU—alifanywa kutokana na mavumbi . . . akarudia mavumbi
[Picha katika ukurasa wa 78]
Lazaro alikuwa katika hali gani kabla ya Yesu kumfufua?